All auctions
×

Welcome back! Whilst you were away we added the functionality to view auctions and bid in pounds.

We are hiring!

Op de punt van een tak

2002

Miscellaneous: Information on the Catawiki site about Op de punt van een tak, 2002.
At its heart, Catawiki is an online catalogue with images of, and information on, collectibles. Our catalogue is compiled by users in a similar way to Wikipedia.

Collectors
In wishlists:
Not yet in wishlists
In collections:
Not yet in collections
Jump to catalogue value » Catalogue information
Catawiki number: 238719
Category: Books
Title: Op de punt van een tak
subtitle:  
Original title:  
Literary collection: Miscellaneous
Literary number:  
Addition to number:  
Series / hero:  
Author: Buson, Yuosa
Illustrator:  
Publisher: Kairos
Year: 2002
Type: Anthology, Poetry
Print Run: First edition
Type of book: Paperback with dust jacket
Number of pages: 31
Number produced:  
Dimensions: 10.0 x 16.5 cm
ISBN10: 90-70338-60-2
ISBN13:  
Language / dialect: Dutch
Country of publication:  
Details:
This text has been translated automatically from Dutch. Would you like to see an automatic translation?
Haiku (meervoud: haiku of haiku's, in Vlaanderen soms ook als haikoe geschreven) is een vorm van Japanse dichtkunst, geschreven in drie regels van 5, 7 en 5 lettergrepen.

De haiku drukt, in de klassieke vorm, een ogenblikservaring uit, soms gelinkt aan en geïnspireerd door Zen. De haiku is een vingerhoed vol emotie, waarin weinig ruimte is voor ontledingen en benaderende omschrijvingen.

Ontstaan: Hokku

De dichtvorm is in de 17e eeuw in Japan uit oudere vormen ontstaan door de wedijver tussen verschillende grote dichters, waarvan Matsuo Basho waarschijnlijk de bekendste meester is. De toepassing was toen de hokku, de aanzetstrofe voor de renga, een kettinggedicht, waaronder de tan renga of als eerste deel van de tanka. Pas aan het eind van de 19e eeuw werd door Masaoka Shiki het begingedicht hokku verzelfstandigd tot de haiku. Strikt genomen zijn daarmee de oudere gedichten van deze vorm hokku, ook al was het niet ongewoon dat het eervolle beginvers geschreven werd zonder de verwachting dat er een renga mee geschreven werd.

Dichtvorm:

De haiku bestaat gewoonlijk uit 3 regels van respectievelijk 5-7-5 lettergrepen (in Japan verticaal op 1 lijn). Hoe strikt moet worden vastgehouden aan dit stramien is net als bij andere dichtvormen een voortdurend onderwerp van discussie. Aan de ene kant kan te veel aandacht voor de vorm leiden tot een steriel gedicht, aan de andere kant toont zich in de beperking de meester. In de moderne vorm of 'westerse haiku' wordt daarom door sommigen in mindere of meerdere mate afgeweken van dit stramien. Een ander punt van discussie is of daadwerkelijk westerse lettergrepen gebruikt moeten worden in de westerse haiku, aangezien in het Japans moren gebruikt worden, die veel beperkender zijn. In het westen wordt daardoor wel voor afwijkende vormen gekozen, tussen de 12 en 17 lettergrepen.

Een van de beroemdste haiku, feitelijk een hokku, is van Matsuo Basho en luidt:

furu ike ya Ach oude vijver
kawazu tobikomu een kikker springt er in
mizu no oto geluid van water.

Bij een vertaling van een haiku achten sommigen de inhoud belangrijker dan de vorm, al wordt die in goede uitgaven zo veel mogelijk gehandhaafd. Zo is bovenstaande vertaling bijvoorbeeld naar de inhoud juist, maar naar de vorm niet. Een bewerking die de juiste vorm heeft maar een iets andere strekking is:

"Ach oude vijver
de kikkers springen er in;
geluid van water."


Dit probleem is sterk taal-afhankelijk. Frans gebruikt bijvoorbeeld veel meer woorden, en ook lettergrepen, dan het Engels; Nederlands ligt er ergens tussenin. Ook hier geldt weer dat een geforceerde vorm niet beantwoordt aan de geest van eenvoud die de haiku kenmerkt, maar dat het verwaarlozen van de vorm de kernachtigheid van de haiku teniet doet.

De haiku is het resultaat van nauwkeurig waarnemen en liefdevolle zorg. Een haiku is niet zomaar een klein gedicht in drie lijnen met 5-7-5 lettergrepen elk, even belangrijk is de verwondering en een haast kinderlijke verbazing die er uit spreekt. Haiku lezen wil zeggen de indrukken ondergaan, met de sfeer en de gevoelens van het haiku-moment. Haiku heeft niet veel uitleg noch intellectueel gedoe nodig.

Voorbeelden:

Enkele haiku (hokku) van meester Basho :

zou ik ze pakken,
de witvis in't wier bijeen
dan schoten ze weg
door zomerregens
zijn de kraanvogelpoten
korter geworden
de tuin aanvegend
vergat hij gewoon de sneeuw -
en ook de bezem

Onderwerpen:

De klassieke haiku kiest in de regel voor vijf onderwerpen, nl. de seizoenen ("nieuwjaar" is nl. óók een seizoen in Japan!):

Lente
Zomer
Herfst
Winter
Nieuwjaar (ook zeer geschikt voor senryû).
Deze seizoenwoorden zijn de zgn. kigo.

De moderne haiku:

De moderne haiku behoudt deze vijf instappen, maar kan zich net zo goed richten op het kroegleven, de mode, vrede, koi, kermis of kraakpanden. De moderne haiku bestrijkt thematisch een bredere waaier, echter op gevaar af, af te glijden naar oppervlakkigheid en banaliteit, tenzij men goed voor ogen houdt dat de haiku in één flits wordt geschreven gericht op inhoud en originele zegging. Het onderwerp van een haiku beperkt zich dus niet langer tot de natuur, maar is daar vaak wel aan gerelateerd. Er bestaan zelfs boeken met seizoenswoorden, lijsten met gebruiken, voorwerpen, dieren en planten die naar een seizoen verwijzen. Door de verderschrijdende mondialisering hebben die echter nog weinig zin.

Japonisme:

De onderwerpen voor haiku, senryû en tanka liggen voor het grijpen. Sommige haikuïsten bezondigen zich aan 'Japonisme' en gebruiken (misbruiken) de bekende clichés als: Fujiyama, geisha, samoerai, theehuis en koi, zonder evenwel over de juiste historische achtergrondinformatie te beschikken. Deze aanpak kan kwetsend zijn voor Japanners.

Gelegenheidshaiku:

Bij feestelijkheden worden soms gelegenheidshaiku's geschreven. Ook bij rouwverwerking kan de haiku of senryû wel eens een reflectie aanreiken:

na de plechtigheid
tientallen handen schudden
geen naam onthouden
boven het graf
van haar grootmoeder
bidt een leeuwerik
Zoals bij alle gelegenheidsdichten hebben veel van zulke haiku's maar een vluchtige waarde. Veelal zijn ze te specifiek voor die ene tijd en omstandigheid om een algemeen-geldende betekenis te kunnen geven.

Boeken Nederlandstalig:

Basho: Reisverslag van een verweerd skelet. Uitg. Karnak.ISBN 90-6350-002-5
Verstraete, Bob: Haiku, Uitg. Luyten. ISBN 90-6416-003-1
Tooren, J. van: Van de herfst die voorbijgaat - Japanse Haiku. UItg. Meulenhoff Amsterdam, 1996, 1997. ISBN 90-290-5628-2
Verbeke Geert: Schakende Heremieten, Uitg. Empty Sky - ISBN: 9789081291804

Submission date: 08-02-2009 21:53:24
Submitted by: Boekenglas
Last updated on: 03-10-2015 21:16:25
Last updated by: Jilles
Catawiki Catalogue value
Mint condition: € 8.00
Good condition: € 4.00
Fair condition: € 2.00
Add this item
  


add more information