Door Tom Flanagan | 15 juni 2022
Hoge hakken zijn lang een symbool geweest van status, stijl en vrouwelijkheid, maar ooit waren ze ook synoniem met mannelijkheid. Daterend uit het oude Egypte, was het lopen in verhoogde schoenen aanvankelijk een praktische keuze voor werkende mannen die snel werd overgenomen door de mannen en vrouwen van de hogere klassen als een teken van adel en status. Sindsdien zijn hoge hakken door de eeuwen heen in de mannenmode blijven voorkomen, van koning Lodewijk XIV tot wijlen David Bowie. Mode-experts Fleur Feijen en Stefania Jesi helpen bij het ontrafelen van de lange geschiedenis van mannen en hoge hakken en waarom hakken vandaag de dag nog steeds een statement schoen voor mannen zijn.
Op een dag, op zoek naar inspiratie om de hiel van een kleurloze vrouw in iets speciaals te veranderen, zag Christian Louboutin zijn assistent haar nagels lakken met rode lak. In een vlaag van inspiratie schilderde hij de rode vernis op de zool van de schoen. De rest, zoals men dan zegt, is geschiedenis.
Wat hem op dat moment waarschijnlijk niet bekend was, was de oorsprong van hoge hakken en de relatie met de kleur rood vanaf het allereerste begin. Lang voordat schoenen met hakken opvielen, waren ze praktisch. De meeste oude Egyptenaren van de arbeidersklasse liepen op blote voeten rond, maar slagers gebruikten hoge schoenen om hun voeten schoon en boven het bloed van dode dieren te houden. En misschien nog interessanter, de meeste hakken werden door mannen gedragen.
”Kothurnen” zijn sandalen met zolen van kurk of hout die gedragen werden door mannelijke en vrouwelijke toneelspelers in het oude Griekenland en Rome, om de sociale klasse of de status van een personage te benadrukken
“De oorsprong van het dragen van hakken vindt zijn plaats in het oude Egypte”, zegt Expert in Fashion Fleur Feijen. “In de oudheid tot de vorige eeuw hadden hakken meestal twee doelen. De eerste had te maken met hygiëne en gezondheid, want toen waren straten bedekt met modder en water, dus bedachten mensen manieren om te voorkomen dat hun voeten nat, vies en koud werden. De tweede, en meer langdurige reden om hakken te dragen was als een statussymbool. Mensen zouden letterlijk boven de gemiddelde lengte van anderen worden verheven en dat zou op zichzelf al een teken van klasse zijn”.
Naarmate de tijd verstreek, werden in het oude Griekenland en Rome al snel schoenen met hakken gedragen door acteurs - die allemaal mannelijk waren aangezien vrouwen niet mochten optreden - om het verschil tussen sociale klassen en het belang van een personage tijdens een toneelstuk uit te beelden. Deze plateausandalen werden "kathorni" of "buskins" genoemd en waren gemaakt van houten kurk. En hoewel deze hakken meer op dikke sandalen leken dan de slanke, schuine schoenen die we tegenwoordig kennen, worden de oude volkeren niettemin beschouwd als de eersten die introduceerden wat niet lang daarna het favoriete schoeisel van edelen zou zijn.
Vecht een mijl in deze schoenen
De eerste verschijning van hakken zoals we ze nu kennen, was waarschijnlijk in het Perzië van de 10e eeuw, het hedendaagse Iran, waar hoge hakken werden gebruikt als functionele rijschoen voor mannen. Edellieden droegen schoenen met hakken als ze te paard waren, omdat de hiel aan de stijgbeugels kon worden gehaakt, waardoor de ruiter een stevigere grip kreeg. Dit betekende dat de berijder kon opstaan en stabiel blijven tijdens het gebruik van hun wapen, dat als resultaat een groter en zwaarder stuk zou kunnen zijn.
Voor een rijk dat werd erkend om zijn ruiterij en cavalerie in de strijd, zijn er argumenten die het succes van de Perzische militaire tactieken aan de hoge hak toeschrijven. En het was gedeeltelijk te danken aan de vruchtbare reputatie van de Perzen in de strijd die ertoe leidde dat de hoge hakken rond de eeuwwisseling van de 17e eeuw in de westerse samenleving werden geïntroduceerd.
Middeleeuwse Perzische edelen droegen schoenen met hakken om hen te helpen de stijgbeugels vast te houden tijdens het rijden. Bron afbeelding: Bata Shoe Museum
Abbas de Grote - een van de meest erkende leiders van Iran - was geïnteresseerd in het nastreven van diplomatieke betrekkingen met Europa. Tegelijkertijd had Europa, en in het bijzonder Engeland, de afgelopen eeuw handelsbetrekkingen met Perzië tot stand gebracht. Een wederzijds belang dat zowel Perzië als Europa hadden, was het op afstand houden van het Ottomaanse rijk. Abbas de Grote was zich hiervan bewust en van de macht van zijn strijdkrachten; een van 's werelds grootste bergmilitairen en een waar elke man hakken droeg. Naarmate de relatie tussen de twee machten zich ontwikkelde, werden de hoge hakken al snel opgemerkt door Europese royalty's die ze vervolgens adopteerden.
Maar is het mode?
Hoge hakken hadden tot nu toe een lange reis naar het publieke bewustzijn achter de rug en ze ondergingen verdere aanpassingen voordat ze het modestatement werden waar we ze van kennen. Vroege ontwerpen van Europese schoenen met hoge hakken werden sterk beïnvloed door Perzische stijlen. Zo waren leren bekleding en een metalen band op de hiel kenmerken van Perzische hakken die later door Europese schoenmakers werden overgenomen.
Deze schoenen met hoge hakken werden in de 17e eeuw voornamelijk gedragen door rijke mannen en symboliseerden hun hogere sociale status. De hakken waren meestal onpraktisch hoog en maakten het moeilijk voor de drager om naar binnen te lopen, maar dit was onderdeel van het voorrecht; alleen iemand die niet de hele dag hoeft te staan en te werken, zou zo'n schoen kunnen dragen.
De trend voor weelderige en buitensporige mode werd gezet door koning Lodewijk XIV van Frankrijk. De koning was een fashionista in de ware zin van het woord; hij gaf de voorkeur aan alleen de meest luxueuze mode en was een fan van schoenen met hakken. Hij is te zien in verschillende schoenen met hakken in veel van zijn portretten. Over waarom hij zo'n fan was, gaat het gerucht dat zijn lengte er iets mee te maken had. Met een lengte van slechts 1,63 meter vormden hoge hakken enige compensatie voor zijn korte gestalte.
Hakken werden al snel beschouwd als een statement van eersteklas herenkleding. Opvallend is dat rode hakken ook weer als een stijl verschenen; dit keer als een manier van Lodewijk XIV om de aristocratie in de gaten te houden die meeging met het koninklijk hof in Versailles. Hij verordende dat rode hakken alleen mochten worden gedragen door degenen die hem gunstig gezind waren, wat betekent dat het dragen ervan een manier was om anderen te laten zien dat men letterlijk achter de koning stond.
Vrouwen en hakken
Op hetzelfde moment dat koningen hakken probeerden te claimen als een symbool van mannelijkheid, begonnen vrouwen ze ook te adopteren - tot groot ongenoegen en verdriet van veel mannen.
Vrouwen werden ontmoedigd om hoge hakken te dragen. In 1430 was in Venetië een wet aangenomen die vrouwen verbood om hoge hakken te dragen die groter waren dan 9 centimeter, waarbij vermeende miskramen van vrouwen als reden werden genoemd. De wet was niet bijzonder effectief bij Venetiaanse sekswerkers die 14e-eeuwse platformhakken droegen, bekend als: chopines die wel tot 53 centimeter hoog konden zijn, die zich al snel over Europa verspreidde.
Later in de 17e eeuw begonnen vrouwen echter pas hakken te dragen toen het trendy werd om herenkleding en elementen daarvan in hun mode op te nemen. Voordien zou koningin Elizabeth I zelfs een van de eersten zijn geweest die als vrouw hakken droeg, zelfs voordat het een trend werd. Ze belichaamde destijds veel typisch mannelijke eigenschappen, als een heerser die op veel manieren als een man gezien wilde worden, of in ieder geval behandeld wilde worden. Voor een schoen die in de huidige cultuur al lang gefeminiseerd is, is het interessant om te zien dat de hak voor het eerst werd geïntroduceerd in dameskleding in een poging van vrouwen om zichzelf er mannelijker uit te laten zien.
Terwijl vrouwen hakken bleven dragen, beschouwde de samenleving ze nog steeds als een taboe. En het bleek dat de Venetianen niet de enigen waren die beweerden vrouwenlichamen te beschermen tegen hakken; in het 17e-eeuwse Massachusetts probeerden wetgevers wetten uit te vaardigen die het dragen van hakken aan hekserij gelijkstelden, met dezelfde mate van straf. Het was een vroeg bewijs van de kracht van de hoge hak en hoe alomtegenwoordig het was geworden.
De achteruitgang van de hoge hak
Vanaf de 18e eeuw begonnen schoenen met hoge hakken al snel een opmerkelijk verschil te ontwikkelen voor mannen en vrouwen. Toen de Verlichtingsbeweging opkwam en intellect en rationaliteit aanmoedigde, begonnen mannen dit in hun kleding weer te geven; voorkeur voor plattere en stevigere schoenen, terwijl damesschoenen delicater en sierlijker waren. Geleidelijk aan werden de verschillende modes tussen de geslachten prominenter; omdat kleding minder zei over sociale lagen en meer over 'mannelijke' en 'vrouwelijke' stijlen.
Veel hiervan had te maken met het feit dat de noties van mannelijkheid en vrouwelijkheid opnieuw werden beoordeeld. Openlijke satirische keuzes, zoals het dragen van hoge hakken en elke vorm van versieringen, werden als dwaas en 'verwijfd' beschouwd, omdat mode nauwer werd verbonden met bruikbaarheid en werk. Zoiets als de hoge hak was allesbehalve praktisch en de oneerbiedigheid en overdaad ervan werd een afspiegeling van de manier waarop de samenleving ook vrouwen begon te behandelen, als individuen van grillen en toegeeflijkheid waarover de mannelijke blik kon fantaseren maar niet serieus nam.
Tegen 1740 droegen mannen bijna helemaal geen hoge hakken meer. Zelfs schoenen met hoge hakken voor vrouwen verloren hun populariteit - toen de Franse Revolutie probeerde gelijkheid te verwerven en klasse-onderscheid af te schaffen - tot rond de 19e eeuw.
19e eeuw en heropleving
Toch maakte de hak nog steeds een comeback; grotendeels te danken aan de opkomst van kunstfotografie en muziek. Voor vrouwen werd het dragen van een hak een echt sekssymbool, aangezien de cameralens zijn eigen beeld van vrouwelijke seksualiteit creëerde.
En mannen, hoewel subtiel, bleven door de jaren heen kiezen voor schoenen met een verhoogde hak. Cowboys aan de Western Frontier worden sinds het midden van de 19e eeuw afgebeeld in laarzen met hoge hakken en glamrockiconen zoals John Lennon, David Bowie en Elton John hielpen een hoge hak look te populariseren als een statement van verschil, glamour en subversie.
David Bowie was een entertainer die werd geroemd om zijn vloeiende kledingkeuzes
Je zou kunnen zeggen dat mannen nooit echt zijn gestopt met het dragen van hoge hakken. De reguliere vertegenwoordiging is echter vaak beperkt gebleven tot de amusementssfeer. In de 20e eeuw hebben drag-artiesten een cruciale rol gespeeld bij het populariseren van niet alleen de hoge hak, maar ook de soepelheid van de kleding. Er is een geleidelijke verschuiving van mannen die modekeuzes maken die ooit als 'vrouwelijk' werden gezien, zoals oorbellen, make-up en jurken, zegt mode-expert Stefania Jesi.
“Gedurende vele decennia heeft de samenleving zowel mannen als vrouwen strikte regels opgelegd voor de kledingmaatschappij, die geen uitzonderingen toestonden”, zegt Stefania. “Als gevolg hiervan zijn sociale normen geclassificeerd en werden persoonlijke identiteiten tegengehouden. Dat is nu aan het veranderen. Ik denk dat hoge hakken een must zullen worden in de garderobe van mannen die deel uitmaken van creatieve en culturele omgevingen, die een grote impact hebben op het publiek en die genderloze mode en vrije meningsuiting willen vieren”.
En zo marcheert de hoge hak voort; een schoen die duizenden jaren heeft overleefd, en tienduizenden mannen en vrouwen die hem dragen. Het is een eeuwig symbool van stijl, maar ook van uithoudingsvermogen. Wat er ook gebeurt, het is onwaarschijnlijk dat de hoge hak verdwijnt - wie er ook voor kiest om er een te dragen.
____________________
Ontdek een aantal nieuwe en vintage hoge hakken in onze schoenenveilingen. En als je een aantal spannende stukken hebt om te verkopen, registreer je dan als verkoper.
Deze artikelen vind je misschien ook interessant:
De favoriete fetisj van de modewereld: leer
Hoe de vraag naar vintage kleding zorgt voor een opleving van herenmode
De ongewone fascinatie van high fashion voor alledaagse voorwerpen