Λαπίς λαζουλί βραχιόλι- 35 g - (1)

Λάπις λαζούλι (ΗΚ: /ˌlæpɪs ˈlæz(j)ʊli, ˈlæʒʊ-, -ˌli/· ΗΠΑ: /ˈlæz(j)əli, ˈlæʒə-, -ˌli/), ή λαπίς συντομία, είναι ένα βαθύ-μπλε μεταμορφικό πετρώμα που χρησιμοποιείται ως ημιπολύτιμος λίθος και έχει εκτιμηθεί από την αρχαιότητα για το έντονο χρώμα του. Προέρχεται από τη περσική λέξη για το πολύτιμο λίθο, lāžward,[1] ο λαπίς λαζούλι είναι ένα πέτρωμα που αποτελείται κυρίως από τα ορυκτά λαζουρίτης, πυρίτης και ασβεστιτης. Από τον 7ο χιλιετία π.Χ., το λαπίς λαζούλι εξορύχθηκε στις ορυχούς Sar-i Sang,[2] στο Shortugai, και σε άλλα ορυχεία στην επαρχία Badakhshan στη σύγχρονη βορειοανατολική Αφγανιστάν.[3] Αντικείμενα από λαπίς λαζούλι, χρονολογούμενα στο 7570 π.Χ., έχουν βρεθεί στη Bhirrana, ο οποίος αποτελεί τον αρχαιότερο χώρο του πολιτισμού της κοιλάδας του Ινδού.[4] Το λαπίς εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τον πολιτισμό της κοιλάδας του Ινδού (3300–1900 π.Χ.).[4][5][6] Χάντρες λαπίς έχουν βρεθεί σε Νεολιθικούς τάφους στο Mehrgarh, στον Καύκασο, και μέχρι τη Μαυριτανία.[7] Χρησιμοποιήθηκε στη νεκρική μάσκα του Τουταγχαμών (1341–1323 π.Χ.).

Στο τέλος του Μεσαίωνα, η λαπίς λαζούλι εξήχθη στην Ευρώπη, όπου αλέστηκε σε σκόνη και μετατράπηκε σε βαφή υπερμαριν. Η υπερμαριν χρησιμοποιήθηκε από ορισμένους από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, συμπεριλαμβανομένων του Μαζάτσιο, του Περούτζινο, του Τιτιάν και του Βερμέερ, και συχνά προοριζόταν για τα ρούχα των κεντρικών προσώπων των έργων τους, ιδίως της Παναγίας. Η υπερμαριν έχει επίσης βρεθεί στην οδοντική πέτρα μεσαιωνικών μοναχών και γραφέων, ίσως ως αποτέλεσμα του γλείψιμου των πινέλων τους καθώς παρήγαγαν μεσαιωνικά κείμενα και χειρόγραφα.

Ιστορία

Αναζητήστε το λαπίς λαζούλι στο Wiktionary, το δωρεάν λεξικό.
Οι ανασκαφές από το Tepe Gawra δείχνουν ότι ο λαζουρίτης εξηχθεί στην Μεσοποταμία περίπου στο τέλος της περιόδου Ubaid, περίπου το 4900–4000 π.Χ.[10] Μια παραδοσιακή αντίληψη ήταν ότι ο λαζουρίτης εξορύσσονταν περίπου πέντε χιλιάδες μίλια ανατολικά – στο Badakhshan. Πράγματι, ο περσικός لاژورد lāžavard/lāževard, ο οποίος γράφεται επίσης لاجورد lājevard, ερμηνεύεται συνήθως ότι έχει προέλευση από ένα τοπικό τοπωνύμιο.

Από τα περσικά, το αραβικό لازωρντ lāzaward αποτελεί την ετυμολογική πηγή τόσο της αγγλικής λέξης azure (μέσω της παλαιάς γαλλικής azur) όσο και του Μεσαιωνικού Λατινικού lazulum, που ήρθε να σημαίνει 'ουρανός' ή 'νύχτα'. Για αποσαφήνιση, χρησιμοποιούνταν ο όρος lapis lazulī («πέτρα του lazulum») για να αναφερθεί στο ίδιο το πετράδι, και τελικά εισήχθη στη Μέση Αγγλική. Το lazulum είναι ετυμολογικά σχετικό με το χρώμα μπλε και χρησιμοποιείται ως ρίζα για τη λέξη μπλε σε αρκετές γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ισπανικών και πορτογαλικών, όπου λέγεται azul.

Οι στοές στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν συνεχίζουν να αποτελούν μια σημαντική πηγή λαπις λαζούλι. Σημαντικές ποσότητες παράγονται επίσης από στοές δυτικά της λίμνης Βαϊκάλης στη Ρωσία και στα βουνά των Άνδεων στη Χιλή, η οποία είναι η πηγή από την οποία οι Ίνκας χρησιμοποίησαν για την carving αντικείμενα και κοσμήματα. Μικρότερες ποσότητες εξορύσσονται στο Πακιστάν, την Ιταλία, τη Μογγολία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά.

Επιστήμη και χρήσεις
Σύνθεση
Το πιο σημαντικό μεταλλικό συστατικό του λαπίς λαζούλι είναι λαζουρίτης[14] (25% έως 40%),[απαιτείται παραπομπή] ένα μπλε φελνδθοειδικό σιλικικό ορυκτό της οικογένειας σοδαλαϊτών, με τον τύπο (Na,Ca)
8(AlSiO
4
6(S,SO
4,Cl)
1–2.[15] Οι περισσότεροι λαπίς λαζούλι περιέχουν επίσης ασβεστίτης (λευκό) και πυρίτης (μεταλλικό κίτρινο). Μερικά δείγματα λαπίς λαζούλι περιέχουν augite, diopside, enstatite, mica, hauynite, hornblende, nosean, και löllingite geyerite πλούσιο σε θείο.

Ο λίθος lazuli συνήθως εμφανίζεται σε κρυσταλλικό μάρμαρο ως αποτέλεσμα επαφικής μεταμόρφωσης.

Χρώμα

Ο λίθος lazuli που φαίνεται μέσω μικροσκοπίου (μεγέθυνση x240)
Το έντονο μπλε χρώμα οφείλεται στην παρουσία του τρισουρικού ριζικού ανιόντος (S•−).
3) στο κρύσταλλο.[16] Η παρουσία δισουλφιδίου (S•−
2) και τετραθειούχο (S•−
Οι ριζικά ιόντα μπορούν να μετατοπίσουν το χρώμα προς το κίτρινο ή το κόκκινο, αντίστοιχα.[17] Αυτά τα ριζικά ανιόντα αντικαθιστούν τα χλωριούχα ανιόντα εντός της δομής του σολατίτη.[18] Το S•−
Ένα ριζικό ανιόν παρουσιάζει ένα ορατό φάσμα απορρόφησης στην περιοχή 595–620 nm με υψηλό μοριακό απορροφητικότητα, οδηγώντας στο φωτεινό μπλε χρώμα του.[19]

Πηγές
Ο λαβίς λαζούλι εντοπίζεται ασβεστόλιθο στο φαράγγι του ποταμού Κόχτσα, στην επαρχία Μπάνταχχάν, στα βορειοανατολικά του Αφγανιστάν, όπου οι αποθέσεις του μεταλλείου Sar-i Sang έχουν εξορυχθεί για πάνω από 6.000 χρόνια. Το Αφγανιστάν αποτέλεσε την πηγή του λαβίς για τους αρχαίους περσικούς, αιγυπτιακούς και Μεσοποταμικούς πολιτισμούς, καθώς και για τους μετέπειτα Έλληνες και Ρωμαίους. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι απέκτησαν το υλικό μέσω του εμπορίου με τους Μεσοποτάμιους, ως μέρος των σχέσεων Αιγύπτου–Μεσοποταμίας. Κατά την ακμή του πολιτισμού της κοιλάδας του Ινδού, περίπου το 2000 π.Χ., είχε ιδρυθεί η αποικία Χαραπάν, γνωστή πλέον ως Shortugai, κοντά στα ορυχεία λαπίς λαζούλι.

Εκτός από τα αφγανικά κοιτάσματα λαπίς λαζούρι, ο λίθος εξάγεται και στις Άνδεις (κοντά στο Ovalle, Χιλή)· και δυτικά της λίμνης Μπαϊκάλ στη Σιβηρία, Ρωσία, στο ορυχείο λαζουρίτη Τλτούι. Εξάγεται σε μικρότερους ποσοστούς στην Αγκόλα, Αργεντινή, Βιρμανία, Πακιστάν, Καναδά, Ιταλία, Ινδία, καθώς και στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε Καλιφόρνια και Κολοράντο.[13]

Χρήσεις και εναλλακτικές
Ο λάπις διαθέτει εξαιρετικό φινίρισμα και μπορεί να μετατραπεί σε κοσμήματα, ξυλόγλυπτα, κουτιά, μωσαϊκά, διακοσμητικά στοιχεία, μικρές αγαλματάκια και βάζα. Εσωτερικά αντικείμενα και διακοσμητικά στοιχεία κτιρίων μπορούν επίσης να κατασκευαστούν με λάπις. Κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης, ο λάπις αλέθεται και υφίστατο επεξεργασία για την παρασκευή του χρωστικού ultramarine, που χρησιμοποιήθηκε σε τοιχογραφίες και στη ζωγραφική με λάδι. Η χρήση του ως χρωστικού σε ζωγραφική με λάδι ουσιαστικά σταμάτησε στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν έγινε διαθέσιμη μια συνθετική ποικιλία χημικά ταυτόσημη.