Omero - Opera Omnia - 1650

Ενδιαφέρουσα δίγλωσση έκδοση των δύο ποιημάτων: δύο πεπρωμένα, ο πόλεμος και η επιστροφή, Αχιλλέας και Οδυσσέας
Αυτή η εκδοτική μορφή του 17ου αιώνα των ομηρικών έργων, τυπωμένη στο Άμστερνταμ από τον Johann Ravestein, επαναφέρει τον ποιητή-ιδρυτή της Δύσης σύμφωνα με μια εκδοτική δομή με μεγάλη συνειδητότητα στον συμβολικό χαρακτήρα και στη φιλολογία. Το έργο χωρίζεται πράγματι σε δύο διακριτούς τόμους: από τη μια πλευρά η Opera Omnia, στην οποία συγκεντρώνεται η Ιλιάδα μαζί με το σώμα των μικρότερων κειμένων που παραδοσιακά αποδίδονται˙ από την άλλη ένας τόμος ολόκληρα αφιερωμένος στην Οδύσσεια, απομονωμένη ως αυτοτελές ποίημα του νοστος, της πανουργίας και της ευφυΐας. Αυτή η επιλογή αντικατοπτρίζει μια ώριμη αντίληψη για τον ομηρικό κανόνα, βασισμένη στη θεματική διάκριση ανάμεσα στο ποίημα του πολέμου και σε αυτό του νοστου, και αντανακλά μια παράδοση ανάγνωσης ήδη ισχυρά ριζωμένη στον ευρωπαϊκό ανθρωπισμό. Το ελληνικό κείμενο συνοδεύεται από μια λατινική μετάφραση ad verbum, σύμφωνα με τη σχολαστική μέθοδο της φιλολογικής παράδοσης που συνδέεται με τον Henri Estienne, προϋπολογισμένη ως εργαλείο γλωσσικής και ερμηνευτικής μελέτης, όχι ως μέσα λογοτεχνικής μεσολάβησης.
Αξία αγοράς
Οι πλήρεις εκδόσεις του 17ου αιώνα του Ομήρου, με κείμενο στα ελληνικά και λατινικά απέναντι, και κυρίως όταν διατυπώνονται σε δύο ξεχωριστούς τόμους και σε βιβλιοδεσίες της εποχής, διατηρούν σταθερή παρουσία στην ευρωπαϊκή αγορά παλιών βιβλίων. Τα πλήρη αντίτυπα, σωστά συναρμολογημένα, τοποθετούνται συνήθως σε μια ζώνη τιμών μεταξύ 1.400 και 1.600 ευρώ, με πιθανές αυξήσεις για αντίτυπα ιδιαίτερα φρέσκα, καλά διατηρημένα ή με σημαντικές προελεύσεις.

Φυσική περιγραφή και κατάσταση
2 τόμοι. Σύγχρονες καλύψεις από περγαμηνή με χειρόγραφους τίτλους στη ράχη. Σελίδες με ορισμένες κιτρινίσεις, ερυθρωπίσματα και ίχνη χρήσης, συνεπείς με παρατεταμένη χρήση σε ακαδημαϊκό πλαίσιο. Ο δεύτερος τόμος φέρνει ημερομηνία επικολλημένη στο εξώφυλλο τίτλου πάνω από την αρχική ημερομηνία του 1648, κοινή εκδοτική πρακτική του 17ου αιώνα για τον εκ νέου εμπορικό προωθητικό κύκλο της έκδοσης. Στα αρχαία βιβλία, με πολυπληθή ιστορία πολλών αιώνων, μπορούν να υπάρξουν ορισμένες ατέλειες, οι οποίες δεν είναι πάντοτε ορατές στην περιγραφή.
Απογραφή αντιτύπων: Τόμος Α’: Σελίδες (2); 16nn; 896; 14nn; (4). Τόμος Β’: (2); 804; 68; 40nn; (2).

Πλήρης τίτλος και συγγραφέας
Τόμος Α': Τα ολόκληρα έργα του Ομήρου. Ιλιάς
Αμστερνταμ, παρά Ιωάννη Ραβεστινίου, 1650.
Τόμος ΙΙ: Οδύσσεια του Ομήρου.
Αμστερνταμ, παρά Ιωάννη Ραβεστινίου, 1650.

Πλαίσιο και Σημασία
Η έκδοση εντάσσεται στο πλαίσιο της μεγάλης προτεσταντικής κλασικής εκδοτικής παραγωγής της Βόρειας Ευρώπης, η οποία στον 17ο αιώνα έκανε το Άμστερνταμ έναν από τους σημαντικότερους κόμβους για την εκτύπωση και τη διάδοση κειμένων στα ελληνικά. Η διαίρεση της Οδύσσειας από τα Ομηρικά Έργα δεν απορρέει από μια απλή πρακτική ανάγκη, αλλά αντικατοπτρίζει μια ακριβή δομική ανάγνωση του ομηρικού σώματος: η Ιλιάδα και τα μικρότερα κείμενα ενσαρκώνουν το ποίημα της βίας, της μοίρας και της κοινότητας των μαχητών, ενώ η Οδύσσεια αναβαθμίζεται σε αυτοτελή αφήγηση της ευφυΐας/εφευρετικότητας, της επιβίωσης και της ατομικής επιστροφής. Η λατινική μετάφραση ad verbum, συνδεδεμένη με την φιλoλογική παράδοση του Εστιέννιανού, ευνοεί την σημασιολογική και συντακτική προσκόλληση προς το ελληνικό κείμενο, καθιστώντας το έργο βασικό εργαλείο για τη γλωσσική και γραμματική μελέτη του Ομήρου στην Ευρώπη της σύγχρονης περιόδου, σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, σχολικά, πανεπιστημιακά και φιλολογικά.

Βιογραφία του Συγγραφέα
Ομήρος είναι ο κορυφαίος επικός ποιητής της αρχαιότητας στον ελληνικό κόσμο, παραδοσιακά τοποθετούμενος μεταξύ του 8ου και του 7ου αιώνα π.Χ. Του αποδίδονται η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, θεμέλια της δυτικής λογοτεχνίας, καθώς και μια σειρά μικρότερων ποιημάτων. Μορφή βυθισμένη στον μύθο και αντικείμενο μιας χιλιετούς συζήτησης για τη ταυτότητά του και για τη γένεση των έργων του, ο Ομήρος αντιπροσωπεύει τη ίδια την απαρχή της επικής ποίησης, της ηρωικής αφήγησης και της σκέψης για τη μοίρα, τον πόλεμο, το ταξίδι και την οικοδόμηση της ανθρώπινης ταυτότητας.

Ιστορικό εκτύπωσης και κυκλοφορίας
Το έργο δημοσιεύθηκε αρχικά το 1648 και επανεκδόθηκε το 1650 με μια νέα ημερομηνία προσαρμοσμένη στη σελίδα τίτλου, συνήθης πρακτική στην εκδοτική παραγωγή του 17ου αιώνα για να παραταθεί η εμπορική ζωή των εκδόσεων. Ο Johann Ravestein δρούσε σε ένα δυναμικό εκδοτικό περιβάλλον διεθνώς προσανατολισμένο, ευαίσθητο στη μαθηματική ζήτηση αξιόπιστων ελληνικών κειμένων. Η κυκλοφορία αφορούσε κυρίως τις Κάτω Χώρες και τα κύρια πανεπιστημιακά κέντρα της βόρειας Ευρώπης· σήμερα τα πλήρη αντίτυπα σε δύο τόμους, σωστά συνεκτιμημένα, αποδεικνύονται σχετικά λιγότερο συνήθη σε σχέση με την αρχική παραγωγή.

Βιβλιογραφία και Αναφορές
Schweiger, A. F., Εγχειρίδιο της κλασικής βιβλιογραφίας, Λειψία, 1834, τόμος Ι, σελ. 158.
Fabricius, J. A., Bibliotheca Graeca, Αμβούργο, 1705–1728, τόμος I, συλλ. 1–25.
Graesse, J. G. T., Trésor de livres rares et précieux, Δρέσδη, 1859–1869, τόμος IV, σ. 366–368.
Brunet, J.-C., Manuel du libraire et de l’amateur de livres, Παρίσι, 1860–1865, τόμος III, σελ. 274–276.
Renouard, A. A., Annales de l’imprimerie des Estienne, Παρίσι, 1843, σελ. 298–305.
van Selm, B., Ολλανδική Εκτύπωση και Έκδοση τον 17ο αιώνα, Λέιντεν, 1987, σελ. 121–134.
ICCU – OPAC SBN: ενδείξεις ομηρικών εκδόσεων του 17ου αιώνα στα ελληνικά και λατινικά (να ελεγχθούν).