Ένα ξύλινο γλυπτό - Φον - Τόγκο (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Ένα ζευγάρι φετίχ γλυπτών των Φον, Νότια Τόγκο, με μπλε βαφή και κοχλιώδη κοχύλια. Σημάδια ιεροτελεστικής χρήσης και γήρανσης.

Οι γλυπτές μορφές Fon, που παράγονται κυρίως στη νότια περιοχή του σημερινού Μπενίν, αποτελούν ένα σώμα τελετουργικών και αφιερωματικών έργων τέχνης που είναι κεντρικά για την πολιτική και θρησκευτική ζωή του Βασιλείου του Dahomey από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα. Ο στιλιστικός χαρακτήρας τους ορίζεται από έναν συγκρατημένο ρεαλισμό, έμφαση στην εμπρόσθια συμμετρία και μια έντονη αίσθηση σωματικής σταθερότητας. Πολλά κομμάτια παραγγέλθηκαν από το βασιλικό δικαστήριο στο Abomey, όπου οι καλλιτέχνες εργάζονταν υπό την προστασία διαδοχικών βασιλιάδων που χρησιμοποιούσαν τη γλυπτική για να νομιμοποιήσουν την εξουσία και να εκφράσουν την δυναστεία. Το προκύπτον σώμα έργων περιλαμβάνει βασιλική πορτρέτα, θρησκευτικές μορφές και αντικείμενα που σχετίζονται με στρατιωτικό και παλάτιο πρωτόκολλο.

Στην παράδοση, κεντρικό ρόλο παίζουν τα bocio, δυνάμεις που θεωρούνται ενεργά όργανα στη διαπραγμάτευση πνευματικής προστασίας και κοινωνικού ελέγχου. Σε αντίθεση με το πιο περίτεχνο σύνολο καρφιών και πρόσθετων υλικών που συνδέονται με τα Kongo minkisi, τα Fon bocio συχνά αποκαλύπτουν μια σχετικά λιτή επεξεργασία του σώματος, αν και μπορεί να είναι καλυμμένα με θυσιαστικό υλικό ή τυλιγμένα με κορδόνια που συμβολίζουν τον δεσμό ή την ενεργοποίηση μεταφυσικών δυνάμεων. Πιστεύεται ότι η δράση τους προέρχεται από τη συνεργασία γλυπτών και τελετουργικών ειδικών, οι οποίοι καθορίζουν τη σύνθεση των ουσιών που τοποθετούνται σε κοιλότητες ή εφαρμόζονται στην επιφάνεια για να φορτίσουν το figure. Αυτά τα γλυπτά δεν είναι απλώς αναπαραστατικά· είναι δοχεία δύναμης, κατανοητά μέσα από τις epistemologies των Fon ως εργαλεία που διαμεσολαβούν μεταξύ ορατών και αοράτων κόσμων.

Ο βασιλικός γλυπτός τέχνη αναπτύχθηκε παράλληλα με αυτές τις τελετουργικές μορφές. Οι βασιλείς ανέθεταν πορτραίτα και ανάγλυφα παλατιού τόσο για να τιμήσουν ιστορικά γεγονότα όσο και για να ενσαρκώσουν το πολιτικό χάρισμα του κυρίου. Οι αυλικοί καλλιτέχνες, οργανωμένοι σε κληρονομικές συντεχνίες, ακολουθούσαν ένα αισθητικό λεξιλόγιο που έδινε έμφαση στην καθαρότητα του σιλουέτας, στην μετρημένη άρθρωση των άκρων και στα προσεκτικά αποδομημένα χαρακτηριστικά του προσώπου, εμπλουτισμένα με σοβαρότητα. Μερικά πορτραίτα, ιδίως αυτά που παράγονται τον δέκατο ένατο αιώνα, αποκαλύπτουν μια μετατόπιση προς μια αυξημένη φυσικότητα, πιθανώς αντανακλώντας αυξημένη επαφή με ευρωπαϊκά υλικά και παρατηρητές. Αυτά τα αυλικά έργα λειτουργούσαν ως μέρος ενός ευρύτερου συστήματος παλατιακής τέχνης, που περιελάμβανε υφάσματα με εφαρμογές, μεταλλουργία και μνημειώδη αρχιτεκτονική, όλα συμβάλλοντας στη οπτική ρητορική της βασιλείας.

Τα ταφικά και επετειακά γλυπτά κατέχουν επίσης σημαντική θέση στο σώμα των έργων. Ξύλινες μορφές που σχετίζονται με βασιλικούς προγόνους παρουσιάζονταν σε τελετές που επιβεβαίωναν τη συνέχεια της γενεαλογίας, ενώ ορισμένα έργα, μερικές φορές αναφερόμενα ως asen στις γλυπτικές τους παραλλαγές, λειτουργούσαν ως τόποι κοινωνίας με τους νεκρούς. Οι μεταλλικές τους αντίστοιχες είναι πιο γνωστές, αλλά και οι ξύλινες γλυπτικές μορφές λειτουργούσαν ως σημεία εστίασης για τελετές που αποσκοπούσαν στη διατήρηση αμοιβαίων υποχρεώσεων μεταξύ ζωντανών και νεκρών. Μέσω αυτών των επετειακών μορφών, η γλυπτική έγινε μέσο όπου η κοινωνική μνήμη ενεργοποιούνταν, επανεγγράφονταν και αμφισβητούνταν.

Πολλές γλυπτές Fon που συλλέχθηκαν κατά τον δέκατο ένατο και εικοστό αιώνα εισήλθαν σε δυτικά μουσεία μέσω αποικιακών εκστρατειών, ιεραποστολικής δραστηριότητας και εμπορικού εμπορίου, προκαλώντας επίμονες συζητήσεις σχετικά με την προέλευση, την αποκατάσταση και την ερμηνεία των ιερών έργων σε κοσμικά πλαίσια. Η έκθεσή τους σήμερα απαιτεί προσεκτικό μεσολαβητικό διάλογο μεταξύ ιστορικής τεκμηρίωσης, σύγχρονων απόψεων των Fon και ηθικών ζητημάτων που αφορούν τη διαχείριση φορτισμένων τελετουργικών αντικειμένων. Παρ' όλες αυτές τις πολυπλοκότητες, η γλυπτική παράδοση παραμένει μια ουσιώδης μαρτυρία για την πνευματική και πολιτική ευφυΐα του δικαστηρίου Dahomean και του ευρύτερου πολιτισμικού περιβάλλοντός του.



Blier, Suzanne Preston. African Vodun: Art, Psychology, and Power. University of Chicago Press, 1995.

Hersak, Dunja. «Fon». Στο Africa: The Art of a Continent, επιμέλεια Tom Phillips. Prestel, 1995.

Bay, Edna G. Οι σύζυγοι του λεοπάρδαλου: Φύλο, Πολιτική και Πολιτισμός στο Βασίλειο του Νταχόμεϊ. University of Virginia Press, 1998.

MAZ07967_1

Ύψος: 51 εκ. / 52 εκ.
Βάρος: 110 γρ / 120 γρ