Ένα ξύλινο γλυπτό - Hemba - Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Ένα φτερό-μαστίγιο των Hemba, συλλεχμένο στην περιοχή Kalemie της Δημοκρατίας του Κονγκό, επικεφαλισμένο από μια γυναικεία φιγούρα. Λαμπερή πατίνα, ενδείξεις τελετουργικής χρήσης και ηλικίας. Περιλαμβάνει βάση.

Οι βούρτσες που χρησιμοποιούνται για τα μυγάκια των Hemba κατέχουν μια διακριτή αλλά πολιτιστικά φορτισμένη θέση μέσα στις ευρύτερες γλυπτικές παραδόσεις της ανατολικής Δημοκρατίας της Κονγκό, όπου η «χαραγμένη» τέχνη των Hemba είναι κυριότερα γνωστή για τις μνημειώδεις προγονικές φιγούρες (singiti) και την εκλεπτυσμένη προσωπογραφία των ιδρυτών των γραμμών αίματος. Αγκυροβατώντας ότι οι βούρτσες για τα μυγάκια είναι μικρότερες και πιο φορητές από τα μεγάλα μνημειακά γλυπτά για τα οποία οι Hemba φημίζονται, συμμετέχουν ωστόσο στο ίδιο σύστημα λατρείας των προγόνων, σε κυρίαρχή εξουσία και σε εκφραστική παρουσίαση. Η μορφική τους κομψότητα αντικατοπτρίζει τις αισθητικές αξίες που δομούν την ξυλογλυπτική των Hemba: ισορροπημένες αναλογίες, ευθυτενή στάση και έμφαση στο κεφάλι ως τόπο σοφίας και προγονικής δύναμης."

Ένα σκαλιστό ραβδί φτερού Hemba συνήθως διαθέτει μια λαξευμένη λαβή που υπερτερεί από ένα μικρό ανθρώπινο κεφάλι ή προτομή, το οποίο αντηχεί τη φυσιογνωμία των πλήρους κλίμακας φιγούρων singiti. Τα χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν ένα κυρτό μέτωπο, αμυγδαλωλά μάτια περιτριγυρισμένα από υψηλά τόξα φρυδιών, και μια ήρεμη, ενδοσκοπική έκφραση που μεταδίδει ηθική αυτοκυριαρχία. Το κόμμωμα συνήθως αποδίδεται σε ιεραρχικές, γεωμετρικές διατάξεις, αντιγράφοντας στυλ συνδεδεμένα με ιστορικούς ηγέτες. Κάτω από το σκαλιστό τμήμα, η λαβή μεταβαίνει σε βάση με οπές ή περιτυλιγμένη, από την οποία εκτείνονται τρίχες ζώων για να σχηματίσουν το ίδιο το ραβδί. Η απτική αντίθεση μεταξύ γυαλισμένου ξύλου και μαλακών ινών τονίζει τους ρόλους του αντικειμένου τόσο στη λατρευτική πρακτική όσο και στην κοινωνική παρουσίαση.

Στις κοινότητες των Hemba, οι βούρτσες-μύγας χρησιμεύουν ως σήματα κύρους συνδεδεμένα ιδιαιτέρως με τους ηλικιωμένους άνδρες, τους αρχηγούς και τους τελετουργικούς ειδικούς. Εμφανίζονται σε τελετές όπου λειτουργούν ταυτόχρονα ως μέσα κινήσεων, σύμβολα εξουσίας και επεκτάσεις της προσωπικότητας του ατόμου που τις χειρίζεται. Όπως με άλλα κεντρικοαφρικανικά διακριτικά, η βούρτσα-μύγα ενεργεί ως χωρικός μαρκαδόρος: στα συμβούλια, προσδιορίζει την εξουσία του ομιλητή· σε τελετουργικά πλαίσια, συμμετέχει στην επικοινωνία με προγόνους των οποίων η παρουσία επικαλείται για την επικύρωση αποφάσεων ή τη διαφύλαξη της κοινοτικής ευημερίας. Το λαξευμένο κεφάλι πάνω στη λαβή στερεώνει ουσιαστικά το αντικείμενο στην καταγωγική του ιστορία, επιτρέποντάς του να λειτουργεί ως μικροκλιμακούμενο ενθύμιο της σοφίας των προγόνων.

Για τους σκοπούς του καταλόγου, οι Χέμπα φτερωτές μαστίγες διακρίνονται για τον τρόπο που ενσωματώνουν το σήμα κοινωνικής υπεροχής με τη λεπτότερη γλώσσα γλυπτικής που χαρακτηρίζει τους χαράκτες των Χέμπα. Η φορητότητά τους διαψεύδει την πυκνότητα του πολιτισμικού νοήματος που φέρουν. Αυτά τα αντικείμενα παρέχουν εικόνα σε ένα συνεχές φάσμα αξιών αισθητικής των Χέμπα—from το οικείο μέγεθος προσωπικής σήμανσης έως τη μνημειακή μεγαλοπρέπεια των μορφών ιερού ναού—και αποκαλύπτουν πώς η αρχή όχι μόνο κωδικοποιείται σε μεγάλες τιμητικές γλυπτές δημιουργίες αλλά και σε αντικείμενα της καθημερινής τελετουργικής πράξης.

Αναφορές
Bourgeois, Arthur P. Τέχνη των Χέμπα. Μόναχο: Prestel, 1994.
Roberts, Allen F., and Mary Nooter Roberts. Μνήμη: Τέχνη των Λούμπα και η Διαμόρφωση της Ιστορίας. Νέα Υόρκη: Museum for African Art, 1996.
Βόγκελ, Σούζαν. Η Αφρική Εξερευνά: Τέχνη της Αφρικής τον 20ό αιώνα. Νέα Υόρκη: Museum for African Art, 1991.