Guillaume Postel - De Orbis Terrae Concordia - 1544

Το De orbis terrae concordia είναι ανάμεσα στα πρώτα τυπωμένα σχέδια για μια παγκόσμια θρησκεία—ένα συγκροτημένο πρόγραμμα που διαβάζει το Κοράνι από την αρχή μέχρι το τέλος και επεκτείνει την ειρηνική αρμονία σε νόμο, γλώσσα και στις νεοανακαλυφθείσες Αμερικές.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ ΜΟΥΣΕΙΟΥ:

“Μια προσπάθεια της Αναγέννησης για τη δημιουργία ενός κόσμου: Ο Ποστελ συνενώνει τη φιλολογία, το δίκαιο και τη θεολογία σε ένα ενιαίο εργαλείο για την ειρήνη, εκτυπωμένο από το ίδιο κατάστημα που μόλις είχε τυπογραφήσει το Qurʾān. Το αποτέλεσμα αποτελεί ένα θεμελιώδες τεκμήριο του θρησκευτικού συγκριτισμού—φιλόδοξο, διαταρακτικό και ακόμη επίκαιρο.”

Ο ΤΟΜΟΣ:

Guillaume Postel. De orbis terrae concordia libri quatuor. [Basel: Johann Oporinus], 1544. Μικρό φολιό. Πρώτη πλήρης έκδοση—Το Παρίσι είχε εκδώσει μόνο το Βιβλίο I το 1543. Συλλογή όπως συνήθως: [4] ff., 447 σελ. (λανθασμένα αριθμημένες 427), το τελευταίο φύλλο κενό; υπογραφές [α] a–2n 2o. Σύγχρονο πάνελ με τυφλό σφράγισμα από γούνα χοίρου με δύο σύνολα αρχικών στην πάνω κάλυψη («P-T-B» και «I-M-M»), επαναδεισωμένο σε μόσχο· διασπαρμένες πρώιμες σημείωσεις στα περιθώρια. Παραπομπές: VD16 P 4481; Adams P 2020.

Περιγραφή:

Στον απόηχο των διαθρησκειακών πολέμων και νέων γεωγραφιών, αυτή η πρώτη πλήρης έκδοση Concordia συγκεντρώνει τέσσερα βιβλία σε μια ενιαία αρχιτεκτονική συμφιλίωσης:

Το Α’ βιβλίο παρουσιάζει τις διδασκαλίες του χριστιανισμού με τη μέθοδο «rationibus philosophicis», θέτοντας μια λογική θεμελίωση για την πίστη.
Το Βιβλίο II αφηγείται τη ζωή του Μωάμεθ και εξετάζει το Κοράνι από το τέλος ως το τέλος, για σύγκριση και κριτική—αδύνατο χωρίς τους φιλολογικούς πόρους που ο Ποστελ βοήθησε να καθιερώσει στη Γαλλία. Το Βιβλίο III εντοπίζει ό,τι είναι κοινό σε ολόκληρο τον κόσμο «και στον ανθρώπινο, αλλά και στον θεϊκό νόμο», το θεμέλιο για την πολιτική τάξη ανάμεσα σε παραδόσεις.
Το Βιβλίο Δ΄ ρωτά πώς, χωρίς εξέγερση, οι λαοί μπορούν να πεισθούν στην αλήθεια—μέσω πολιτικής, παιδαγωγικής και πειθούς.

Το έργο του Πόστελ κορυφώνεται σε μια εφικούσα πολιτική της ειρήνης: στα Βιβλία Γ΄–Δ΄ προσδιορίζει τι μοιράζονται όλα τα έθνη και στους ανθρώπινους και στους θεϊκούς νόμους — και στη συνέχεια ορίζει τις μη ανατρεπτικές τέχνες με τις οποίες μπορούν να οδηγηθούν προς την αλήθεια μέσω εκπαίδευσης, πολιτικής και ορθολογικά τεκμηριωμένου επιχειρήματος. Η Αρμονία, στο σχέδιό του, πρέπει να επιτευχθεί με πείσμα αντί για εξαναγκασμό.

Όπως τονίζει η πρόσφατη έρευνα, ο καθολικισμός του Postel δεν είναι απλώς ειρηνολογία· συνενώνει γλωσσικές και νομικές ενότητες με τη θεολογία του. Στο Concordia τον τιμά ως την πρώτη και παγκόσμια γλώσσα — μια φιλιολογική μυθολογία που χρησιμοποιείται για την πολιτικο-θρησκευτική ενότητα — ενώ ευθυγραμμίζει το πρόγραμμά του με το ιδεώδες μίας παγκόσμιας μοναρχίας (θέματα που θα τα ανέπτυσσε περαιτέρω). Η εκτύπωση της Βασιλείας έχει σημασία. Ο Οπορινός, ο οποίος εξέδωσε το λατινικό Κοράνι του Bibliander το 1543 (μερικά αντίτυπα με την προλογική προειδοποίηση του Λούθηρου να μελετήσει το Ισλάμ για αντίκρουση), έχρισε τη Βασιλεία ως το ασφαλέστερο εκδοτικό κέντρο στην Ευρώπη για ερευνητική σύγκριση θρησκειών με υψηλό κίνδυνο· το Concordia είναι ο λογικός επόμενος στόχος του σε εύρος και φιλοδοξία.

Για ιδιωτικές ή θεσμικές βιβλιοθήκες που οικοδομούν πρώιμη ανεκτικότητα / διαθρησκευτικές αφηγήσεις, ή χαρογραφούν την πρώτη ακαδημαϊκή επαφή της Ευρώπης με το Ισλάμ, το Concordia είναι θεμελιώδες και υλικό στην έκφρασή του.

Τελικά, ο παγκόσμιος ορίζοντας του βιβλίου φτάνει πέρα από τη Μεσόγειο και τη Δύση προς τις νεοανακαλυφθείσες Αμερικές: στα τελευταία φύλλα (σσ. 350–353) ο Postel στρέφεται ρητά προς τους λαούς του Νέου Κόσμου, παροτρύνοντάς τους για εκπαίδευση και ένταξή τους σε μια κοινή χριστιανική πολιτική τάξη — απόδειξη ότι ο οραματιζόμενος κόσμος (ὄρβις) είναι γεωγραφικός και νομικός εξίσου με δογματικός.


ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ:

Ποστέλ προς τον αναγνώστη (τίτλος και προλογικό φύλλο): αυτό το βιβλίο είναι «γεμάτο πολλαπλά μαθήματα και ευσέβεια» — τίποτα πιο χρήσιμο δεν θα μπορούσε να φανεί «στις ταραγμένες εποχές».

Marion L. Kuntz: «Postel ήταν ανάμεσα στους πρώτους που διακήρυξαν την ανάγκη για μια παγκόσμια θρησκεία και ένα παγκόσμιο κράτος.»

G. J. Toomer (Oxford): Ο Postel αξίζει, αν υπάρχει κανείς, να ονομαστεί ο πατέρας των αραβικών σπουδών στη Γαλλία.

Ewa Łukaszyk: Postel ήταν «θεωρητικός της παγκόσμιας μοναρχίας», εμμονικός με την ενότητα σε κάθε επίπεδο της ανθρώπινης ζωής.

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ:

Σύγχρονο ανάγλυφο γουρουνόδερμα, επάνω εξώφυλλο με τα αρχικά «P-T-B» και «I-M-M»· τα ίδια ζεύγη εμφανίζονται με μελάνι στο κάτω μέρος του τίτλου, ενώ υπάρχουν ορισμένες πρώιμες περιθωριακές σημειώσεις.

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ:

Τίτλος με περιθωριακές επισκευές· [α]2–3 άνω γωνία σκισμένη (μερικό κείμενο συμπληρώνεται στο χειρόγραφο)· a1–4 μικρές οπές από σκώληκα· b2 σύντομο σχίσιμο χωρίς απώλεια κειμένου· 2D6 μικρή οπή που επηρεάζει λίγα γράμματα· ελαφρύ ίχνος σκώλης στο εσωτερικό περιθώριο στο τέλος· το τελικό φύλλο τοποθετήθηκε· κηλίδες και υδατοφθορές· επανακόλληση ράχης· η ένωση του εμπρός εξώφυλλου ρωγμή αλλά παραμένει.
Το δέσιμο είναι λερωμένο και φθαρμένο.
Ένα πλήρες, λειτουργικό αντίτυπο σε σύγχρονο στυλ— ειλικρινές, ευανάγνωστο και συλλεκτικό.

ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Μία πρώτη πλήρης έκδοση που καθιστά εύκολα αναγνώσιμη την πρώιμη συγκριτική θρησκειολογία στο τυπωμένο κείμενο· ένα βιβλίο του Basel Oporinus τοποθετημένο αμέσως μετά το πρώτο λατινικό Κοράνιο που εκτυπώθηκε· μια προγραμματική θεολογία που προσεγγίζει τον Ισλάμ κειμενικά και υπερασπίζεται την ειρηνική πειθώ· και μια σύγχρονη βιβλιοδεσία με διακριτικά αρχικά και πρώιμα σήματα αναγνώστη — συν τη δηλωμένη χρησιμότητα του ίδιου του βιβλίου «σε αυτούς τους ταραγμένους καιρούς».

Σημείωση πλαισίου (Κούζα προς Ποστέλ). Οι προδρόμοι του 15ου αιώνα, όπως το De pace fidei του Νικόλαου Κούζα (1453), φαντάζονται ειρήνη ανάμεσα στις θρησκείες· ο Ποστέλ είναι ανάμεσα στους πρώτους που μετατρέπουν τέτοια ειρήνη σε πράξη σε ένα εκτυπωμένο τετραμερές πρόγραμμα που απευθύνεται σε δόγμα, νομοθεσία και πολιτική, και το κάνει με συνεχή κειμενική ενασχόληση με το Κοράνι.