Ένα ξύλινο γλυπτό - Bété. - Ακτή Ελεφαντοστού (χωρίς τιμή ασφαλείας)

A Beté, γλυπτική, Αβινι τας της Ακτής του Ελεφαντοπαίστικου, συλλέχθηκε στην περιοχή Γκαχιζάπο, μορφή με τμηματοποίηση, ελαφρώς κυβιστική· μαύρισμα, μερικώς γυαλιστερή πατίνα, συμπεριλαμβανομένου βάσης.

Η γλυπτική Beté από την Ακτή Ελεφαντοστού ανήκει στις καλλιτεχνικές παραδόσεις των Κρου-μιλούμενων λαών της δυτικής δασώδους ζώνης της χώρας. Οι Beté κατοικούν περιοχές μεταξύ των ποταμών Sassandra και Bandama, και η γλυπτική παραγωγή έχει τεκμηριωθεί σε πολλές τοποθεσίες, περιλαμβανομένων χωριών όπως το Γκαχιζάπο. Τα έργα που συλλέχθηκαν σε αυτήν την περιοχή αντανακλούν τη γενικότερη αισθητική και θρησκευτική της δυτικής βορειοδυτικής κοινωνίας της Αβινιόστας, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζουν και τοπικές προτιμήσεις στην ξευση.

Οι φιγούρες Beté συνήθως γλυπτεύονται από ξύλο και συνδέονται με την προστασία, τη μεσολάβηση με πνευματικά στοιχεία και τη ρυθμιστική κοινωνική συμπεριφορά. Όπως και σε πολλές δασικές κοινωνίες της δυτικής Ακτής του Ελεφαντοστού, η γλυπτική δεν ήταν κυρίως διακοσμητική αλλά λειτουργική. Οι φιγούρες μπορούσαν να λειτουργήσουν ως δοχεία πνεύματος, προστατευτικές παρουσίες σε οικιακούς ή κοινοτικούς ιερούς χώρους ή ως συμπληρώματα σε τεχνικές για μάσκα. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτιόταν λιγότερο από ρεαλιστική απεικόνιση και περισσότερο από τη ικανότητά τους να ενσωματώσουν ή να προσελκύσουν πνευματική δύναμη.

Στυλιστικά, η γλυπτική Beté χαρακτηρίζεται συχνά από εκφραστική παραμόρφωση και έντονο συναισθηματικό φορτίο. Τα πρόσωπα μπορεί να παρουσιάζουν υπερβολικά χαρακτηριστικά: φαρδιά, κυκλικά ή σωληνοειδή μάτια· προεξέχουσες ή ανοιχτές μύτες μερικές φορές με δόντια που φαίνονται· και έντονα οριοθετημένες μύτες. Το κεφάλι συχνά κυριαρχεί στη σύνθεση, υπογραμμίζοντας τη σημασία του ως έδρας αντίληψης και πνευματικής δύναμης. Τα σώματα μπορεί να είναι συμπαγή και ορθογώνια, με συντομευμένα άκρα και εμφανή πρόσοψη στο μπροστινό μέρος. Η επιφανειακή επεξεργασία ποικίλει από σχετικά ομαλή σε τραχύτερη δουλειά, μερικές φορές διατηρώντας ίχνη εργαλείων που ενισχύουν τη ζωτικότητα της φιγούρας.

Σε σύγκριση με τη γλυπτική των γειτονικών Baule—γνωστή για τη λεπτότητα και τις ισορροπημένες αναλογίες—η γλυπτική Beté συχνά εμφανίζεται πιο δυναμική και λιγότερο ιδεαλιστική. Υπάρχει τάση προς ένταση στη στάση και στην εμφάνιση του προσώπου, η οποία μπορεί να σχετίζεται με την προστατευτική ή αντιπαραθετική λειτουργία της φιγούρας. Κάποια έργα από την περιοχή Γκαχιζάπο δείχνουν έντονο κάθετο προσανατολισμό και συγκεντρωμένη προσώπιση, ευθυγραμμίζοντάς τα οπτικά με άλλες δυτικές βορειοδυτικές παραδόσεις, όπως η Γουέρε (Wé), διατηρώντας ταυτόχρονα διακριτές συμμετρικές και προσώπινες συμβάσεις.

Τα αντικείμενα που συλλέχθηκαν στην περιοχή Γκαχιζάπο πρέπει να νοούνται μέσα σε ένα τοπικά διαμορφωμένο δίκτυο τελετουργικής πρακτικής και ιεραρχίας ξυλουργικής παράδοσης. Τα στυλιστικά τους χαρακτηριστικά—αιχμηρά πρόσωπα, μετωπική στάση και συμπιεσμένα μορφώματα σώματος—υπηρετούν όχι αισθητικό ρεαλισμό αλλά πνευματική αποτελεσματικότητα. Η γλυπτική Beté από αυτήν την περιοχή αποτελεί παράδειγμα της ευρύτερης δυτικής αβινιότικης έμφασης στην φορτισμένη παρουσία και στη οπτική έκφραση των αόρατων δυνάμεων.

Βιβλιογραφία

Holás, Bohumil. L’image du monde Bété. Παρίσι: Éditions Africaines, 1968.
Paulme, Denise. Une société de Côte d’Ivoire hier et aujourd’hui: les Bété. Παρίσι: Mouton, 1962.
Dozon, Jean-Pierre. La société Bété. Παρίσι: Karthala, 1985.
Herold, Erich. “Traditional Sculpture of the Bété Tribe, Ivory Coast.” Annals of the Náprstek Museum 10, no. 2 (1985): 15–42.
Rood, Armistead P. “Bété Masked Dance: A View from Within.” African Arts 3, no. 2 (1969): 30–37.
Leiris, Michel. Afrique noire: Arts anciens et contemporains de l’Afrique occidentale. Παρίσι: Plon, 1937.
Bourgeois, Claude. Sculptures de Côte d’Ivoire: Région des Kru. Παρίσι: Arts et Métiers Graphiques, 1966.
Taylor, Julie. Art of the Beté, Senufo, and Wé of Côte d’Ivoire. Νέα Υόρκη: Metropolitan Museum of Art, 1984.

CAB32866