Ένα ξύλινο γλυπτό - voodoo - Φον - Τόγκο (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Μια φον βουντού άγαλμα, νοτιοδυτικά του Τογό, βαμμένο με λευκές και μπλε χρωστικές ουσίες και δύο μικρές φιγούρες δεμένες στα πόδια του με κόκκινες ίνες. Σημάδια τελετουργικής χρήσης και γήρανσης.

Φον φετιχιστικά γλυπτά είναι σκαλισμένα ή συναρμολογημένα τελετουργικά αντικείμενα κεντρικά στη θρησκευτική και πολιτική ζωή των κοινοτήτων Φον στη νότια Μπενίν. Συνήθως αποκαλούνται bocio, αυτά τα Sharma;— Μεταφ.: αυτά τα όντα λειτουργούν ως υλικά μεσολαβητικά ανάμεσα σε ανθρώπινους δρώντες και τις δυνάμεις που διαμορφώνουν κοινωνική σταθερότητα, υγεία και δικαιοσύνη. Οι μορφές τους ποικίλλουν ευρύτατα, από ανθρωπόμορφες σκάλισεις μέχρι πυκνά συσσωρευμένες συνθέσεις που ενσωματώνουν σίδηρο, ύφασμα, κορδόνια, κοχύλια ή οργανικές ουσίες. Η αισθητική του bocio είναι σκόπιμα μη φυσιοκρατική· η δύναμή τους προέρχεται όχι από την ομοιότητα αλλά από τον ελεγχόμενο συνδυασμό υλικών εμποτισμένων με πνευματική φόρτιση.

Στα τελετουργικά συστήματα των Φον τα bocio είναι όργανα δράσης αντί για παθητικές εικόνες. Ένας γλύπτης ή τελετουργικός ειδικός ετοιμάζει τον ξύλινο πυρήνα, αλλά το κορνίζωμα γίνεται πνευματικά ενεργό μόνο μέσω αγιασμού, ο οποίος μπορεί να περιλαμβάνει την εισαγωγή φαρμάκων, θυσιαστικών ουσιών και δέσμεων. Οι επιχειρήσεις αυτές στερεώνουν το figure σε ένα δίκτυο υποχρεώσεων μεταξύ πιστού, γραμμής καταγωγής, θεοτήτων και προστατευτικών δυνάμεων. Το bocio μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προσωπική προστασία, την επίλυση σύγκρουσης, την ενίσχυση όρκων ή τον εγκλεισμό επιβλαβών προθέσεων. Η αποτελεσματικότητά του έγκειται στη σχεσιακή του θέση: στερεώνει αόρατες δυνάμεις σε μια ορατή, ελεγχόμενη μορφή που μπορεί να απευθυνθεί, να τροφοδοτηθεί και να διατηρηθεί ριитуαλικά.

Η οπτική γλώσσα των φον φετιχιστικών γλυπτών επικοινωνεί πρόθεση με ενέργεια. Στοιχεία όπως ο περιορισμός, οι βίδες, το σχήμα ή η επικάλυψη σηματοδοτούν την ενεργοποίηση δυνάμεων που υπερβαίνουν τον κοινό ανθρώπινο έλεγχο. Αυτές οι επεξεργασίες δεν είναι διακοσμητικές· είναι καταγραφές τελετουργικής ιστορίας, που σηματοδοτούν τη συμμετοχή του μορφώματος σε επαναλαμβανόμενες πράξεις προστασίας, αιτήματος ή κρίσης. Με αυτόν τον τρόπο ένα bocio γίνεται ένα συσσωρευμένο αρχείο επαφών ανάμεσα σε ανθρώπους και τον πνευματικό κόσμο, αποκτώντας μια στρωμένη υλική πατίνα που καταγράφει τη βιογραφία του ως ένα λειτουργικό τελετουργικό αντικείμενο.

Στο μουσείο αυτά τα γλυπτά συχνά φαίνονται απομονωμένα από τα τελετουργικά τους περιβάλλοντα, οδηγώντας σε ερμηνείες που δίνουν έμφαση στην τυπική ξένη ή πρωτιστική αισθητική. Οι σπουδαστές και οι πρακτικοί των Φον επισημαίνουν ότι τέτοια αποcontextualisation θολώνει τα ηθικά και κοσμολογικά πλαισίωνα που ζωντανεύουν τα figures. Όπως σε πολλές Δυτικής Αφρικής παραδόσεις, το νόημα ενός φετιχιστικού γλυπτού δεν διαχωρίζεται από τη λειτουργική του ζωή: τον αγιασμό του, το κοινωνικό του ρόλο, τη διαχείρισή του από ειδικούς και την ενσωμάτωσή του σε κοινοτικά συστήματα προστασίας και λογοδοσίας.

Αναφορές
S. Hersak Bocio: Power Figures of the Fon
H. J. Drewal African Materiality and Ritual Agency
P. Mercier Fon Religion and Custom
E. Blier Art and Power in West Africa

CAB27301