Αρχαία Αιγυπτιακή Μπρούντζος Άγαλμα θεού Osiris. Ύψος 15,5 εκ. Τελευταία Περίοδος, 664 - 332 π.Χ.

Ο Θεός Οσίρις

- πολύ καλό -

Αρχαία Αίγυπτος, ύστερη περίοδος, 664 - 332 π.Χ.

Στερεό χαλκό με υπόλοιπο επίχρυσο

Ψηλός 13 εκ., 15,5 εκ. ύψος με βάση.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ:
- Ιδιωτική συλλογή, κ. Ι, Γαλλία, πριν το 1980.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Καλής κατάστασης, βλέπε φωτογραφίες.

Οσίρις, ένας από τους σημαντικότερους θεούς της αρχαίας Αιγύπτου. Η προέλευση του Οσίρις είναι ασαφής· ήταν τοπικός θεός του Μπουςϊρις, στη Χώρο Αιγύπτου, και μπορεί να ήταν προσωποποίηση της χθόνιας (κάτω κόσμου) γονιμότητας. Μέχρι περίπου το 2400 π.Χ., ωστόσο, ο Οσίρις έπαιζε εμφανώς διπλό ρόλο: ήταν τόσο θεός της γονιμότητας όσο και εκφραστής του νεκρού και της ανάστασης βασιλιά. Αυτός ο διπλός ρόλος συνδέθηκε στη συνέχεια με την αιγυπτιακή αντίληψη της θεϊκής βασιλείας: ο βασιλιάς στο θάνατο γινόταν ο Οσίρις, θεός του κάτω κόσμου· και ο γιος του νεκρού βασιλιά, ο ζωντανός βασιλιάς, αναγνωρίζονταν με τον Χόρους, θεό του ουρανού. Οσίρις και Χόρους ήταν έτσι πατέρας και γιος. Η θεά Ίσις ήταν η μητέρα του βασιλιά και ως εκ τούτου μητέρα του Χόρους και σύζυγος του Οσίρις. Ο θεός Σέθ θεωρούνταν ο δολοφόνος του Οσίρις και αντίπαλος του Χόρους.

Σύμφωνα με τη μορφή του μύθου όπως τη μεταδίδει ο Έλληνας συγγραφέας Πλουτάρχος, ο Οσίρις σκοτώθηκε ή πνίγηκε από τον Σέθ, ο οποίος σχί- ρισε το σώμα σε 14 κομμάτια και τα ρίχτηκε σε όλη την Αίγυπτο. Τελικά, η Ίσις και η αδελφή της Νεφθί, βρήκαν και έθαψαν όλα τα κομμάτια, με εξαίρεση τον όρχι, δίνοντας έτσι νέα ζωή στον Οσίρις, ο οποίος έκτοτε παρέμεινε στον κάτω κόσμο ως άρχων και κριτής. Ο γιος του Χόρους πολέμησε επιτυχώς εναντίον του Σέθ, εκδικούμενος τον Οσίρι και γινόμενος ο νέος βασιλιάς της Αιγύπτου.

Οσίρις δεν ήταν μόνο άρχων των νεκρών αλλά και δύναμη που έδινε ζωή από τον κάτω κόσμο, από την βλάστηση που βλασταίνει μέχρι τον ετήσιο κατακλυσμό του Νείλου. Από περίπου το 2000 π.Χ. και εξής πίστευαν ότι κάθε άνθρωπος, όχι μόνο οι τεθνεώτες βασιλιάδες, συνδεόταν με τον Οσίρις στον θάνατο. Αυτή η ταύτιση με τον Οσίρις, ωστόσο, δεν σήμαινε ανάσταση· ακόμα και ο Οσίρις δεν ανέτειλε από τους νεκρούς. Αντιθέτως, σήμαινε την ανανέωση της ζωής τόσο στον επόμενο κόσμο όσο και στους απογόνους σε αυτόν τον κόσμο. Με αυτή τη νομοθέτηση ο Οσίρις εξάπλωσε το λατρευτικό του κύμα σε ολόκληρη την Αίγυπτο, συνήθως συνδέοντας με τα λατρευτικά των τοπικών θεοτήτων της γονιμότητας και του κάτω κόσμου.

Η ιδέα ότι η αναγέννηση στην επόμενη ζωή μπορούσε να επιτευχθεί ακολουθώντας τον Οσίρις διατηρούνταν μέσω ορισμένων μορφών λατρείας. Μέσα στους Κάτω Χρόνους (1938–περίπου 1630 π.Χ.) οι γιορτές του θεού consisted of processions and nocturnal rites and were celebrated at the temple of Abydos, where Osiris had assimilated the very ancient god of the dead, Khenty-Imentiu. This name, meaning “Foremost of the Westerners,” was adopted by Osiris as an epithet. Because the festivals took place in the open, public participation was permitted, and by the early 2nd millennium bce it had become fashionable to be buried along the processional road at Abydos or to erect a cenotaph there as a representative of the dead.

Οι γιορτές του Οσίρις προβάλλοντας σταδιακά το πεπρωμένο του θεού εορτάζονταν ετησίως σε διάφορες πόλεις σε ολόκληρη την Αίγυπτο. Κεντρικό στοιχείο των γιορτών κατά τη διάρκεια της ύστερης περιόδου ήταν η κατασκευή του “κηπου του Οσίρις,” μια φόρμα σε σχήμα Οσίρις, γεμάτη με χώμα. Το καλούπι ποτίστηκε με το νερό του Νείλου και σπάρθηκε με σιτάρι. Αργότερα, το βλαστάνον σιτάρι συμβόλιζε τη ζωτική δύναμη του Οσίρις.

Στην Μέμφιδα, ο ιερός ταύρος, ο Άπις, συνδέθηκε με τον Οσίρις, και έγινε Οσίρις-Άπις, ο οποίος τελικά έγινε το όνομα του ελληνιστικού θεού Σεράπης. Οι ελληνιστικοί και ρωμαϊκοί συγγραφείς συνέδεσαν τον Οσίρις με τον θεό Διόνυσο. Ο Οσίρις ταυτίστηκε επίσης με τον Σόκερ, αρχαίο Μεμφίτικο θεό των νεκρών.

Η αρχαιότερη γνωστή απεικόνιση του Οσίρις χρονολογείται γύρω στα 2300 π.Χ., αλλά οι απεικονίσεις του σπάνια εμφανίζονται πριν τη Νέα Βασιλεία (1539–1075 π.Χ.), όταν παρουσιάζονταν σε αρχαιοκρατική μορφή ως μουμιοποιημένος με τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος, ένα χέρι κρατούσε ένα ραβδόξυφο, το άλλο ένα ραβδί. Στην κεφαλή του φορούσε τον στέφανο atef, αποτελούμενο από τον λευκό στέφανο της Άνω Αιγύπτου και δύο φτερά στρουθοκαμήλου.