Μετα-μεσαιωνική Γυαλί Μικρή μπάλα σιδερώματος / γυαλί σιδερώματος / ironing glass (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Τι ακριβώς είναι ένα strijkbol, strijkglas ή, στα αγγλικά, ένα ironing glass;

Αυτό που εμείς ονομάζουμε strijkglas είναι ένα αντικείμενο από μάζεμα γυαλί που είναι στρογγυλό και σφαιρικό. Ο κατασκευαστής του δεν θα είχε χρειαστεί καν φλογιστικό σωλήνα· νωρίτερα χρησιμοποιούσε μια ράβδο σιδήρου ή μια ποντέλεια ράβδο για να εξαγάγει ποσότητα γυαλιού από το φούρνο. Αυτό το γυαλί θα είχε μορφοποιηθεί σε μια τόπο με τη βοήθεια ενός καλουπιού, πιθανώς με τη χρήση ενός σανιδιού ή ενός βρεγμένου πανιού. Με την εφαρμογή πίεσης στο σημείο όπου η ράβδος/ποντέλιος συνδεόταν με το γυαλί, το μάζας γυαλιού πατιόνταν ελαφρά και το υπόλοιπο γυαλί που παρέμενε θα μπορούσε να τραβηχτεί μέχρι να σχηματιστεί μια λαβή. Αυτή είναι η ΜΕΘΟΔΟΣ. Η σφαίρα και η λαβή γίνονται έτσι ένα ενιαίο ολόκληρο. Αν ο γυαλάς ήθελε να φτιάξει μόνο τη σφαίρα και αργότερα να προσθέσει μια λαβή, τότε με την πάροδο του χρόνου η λαβή θα σπάσει. Αυτό αφορά την συστολή/επεκταση μεταξύ του μεγαλύτερου, μάζεματος/σφαιρικού μέρους και της αντίστοιχως μικρότερης επιφάνειας της λαβής.

Δεδομένου ότι μέσα από τα χέρια μου έχουν περάσει δεκάδες strijkglazen, μου έχει διαφανεί ότι δεν υπήρχαν πολλές ενδείξεις από τις οποίες θα μπορούσα να συμπεράνω ότι στο παρελθόν μια λαβή θα έπρεπε οπωσδήποτε να υπήρχε. Μπορείς να περιμένεις ότι διαφορές χρώματος ή μικρά απομεινάρια γυαλιού θα καθόριζαν πού είχε συνδεθεί μια λαβή; Κατά τη γνώμη μου, θα είχαν υπάρξει περισσότερα strijkglazen χωρίς λαβή παρά με λαβή. Ωστόσο, θα σημειώσω ότι μια πολυχρηστική χρήση του «strijkglas» δεν πρέπει να αγνοηθεί. Ήταν δηλαδή επίσης γυάλινοι σφαίριοι με λαβή που χρησιμοποιούνταν στον κόσμο των εκτυπωτών. Έλεγαν/έτριβαν τη βαφή και μελάνι με αυτόν τον τρόπο στις αντίστοιχες μήτρες για εκτύπωση. Και για την άλεση και ανάμιξη πρώτων υλών για μπογιά μα πιθανόν να αποτελούσε καλό εργαλείο. Αυτή η χρήση συνεχίζεται σε μικρά τυπογραφεία μέχρι σήμερα. Από την Αγγλία εξακολουθούν να έρχονται τακτικά σφαίρες με λαβή από διάφανο γυαλί στους εμπόρους. Στις δημοπρασίες πωλούνται ως… strijkglazen με λαβή!

Γιατί χρησιμοποιήθηκαν τα strijkglazen;
Ας ξεκινήσουμε από την αρχή: όταν έπρεπε να διπλωθεί ύφασμα ή όταν εντέλει ρούχο, μεγάλοι γιακάδες, μανίκια και υψηλές κουκούλες έπρεπε να γυαλίζουν, οι άνθρωποι παλιότερα απλώς χέρια χρησιμοποιούσαν για να ισιώσουν την πτυχή και τρίβοντας περισσότερο, το ύφασμα γυάλιζε. Αυτό είναι πολύ σύντομο. Στο βιβλιαράκι «Strijken, Streek, Gestreken» περισσότερα σχετικά. Γενικά η σκέψη είναι ότι οι πτυχώσεις στα υφάσματα ή το γυάλισμά τους ήταν ο λόγος που εμφανίστηκαν αντικείμενα από πέτρα, ξύλο, οστό και γυαλί με τα οποία μπορούσε κανείς να τρίβει. Τα αντικείμενα έπρεπε να είναι στρογγυλά και λεία ώστε να μην προκαλούν ζημιές. Έτσι δημιουργήθηκε το strijken/glanzen. Στις ανασκαφές έχουν βρεθεί αυτά τα αντικείμενα, και όπου συνδέεται η εξεταζόμενη λειτουργία, και έχουν χρονολογηθεί από τον 10ο αιώνα.

Ένα σφαιρικό γυαλί που κάποιες στιγμές βολεύεται άνετα στο χέρι, μπορεί καλύτερα να χρησιμοποιηθεί για τη δουλειά ρούχων από ένα που έχει λαβή. Το γυαλί της σφαίρας παίρνεται στο χέρι και έτσι με τις λεία μεριές του τρίβεις πάνω στο υφάσμα. Οι κουκούλες που ανήκουν στη γυναικεία ενδυμασία της Marken εξακολουθούν σήμερα να γυαλίζονται με γύψο αραβικής προέλευσης με τον ίδιο τρόπο.

Το strijkglas
Το γεγονός ότι βλέπουμε στην άλλη άκρη της καμπύλης ένα υπόλοιπο γυαλί οφείλεται στο ότι το γυαλί θραύεται/κόβεται εκεί. Ποντέιλ ή ο ομφαλός (navel) το ονομάζουμε και αυτό δεν σχετίζεται ότι κάποτε υπήρχε λαβή στο strijkglas. Ωστόσο σημαντικό είναι ότι ο γυαλάς πιέζει καλά την ράβδο/ποντέιλ στο σφιχτό γυαλί, ώστε να μπορέσει να σπάσει/κοπεί το γυαλί (navel) με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προεξέχει πάνω από την επιφάνεια και το strijkglas να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από τις δύο πλευρές.

Αυτό που μου έχει παρατηρηθεί είναι ότι τα strijkglazen από «μαύρο» γυαλί, όταν πρόκειται για εντοσθόλιο ανάδειξη, δεν είναι ιριδοποιημένα αλλά μόλις το strijkglas είναι φτιαγμένο από γυαλί πρασινωπό, παρουσιάζει φθορά!
Στο σκούρο strijkglas οι γραφίδες στη πάνω και κάτω επιφάνεια είναι καλά ορατές και αναρωτιέμαι εάν η φθορά προκλήθηκε μόνο από το σιδέρωμα ρούχων; Οι γρατσουνιές στο γυαλί πρέπει να προέκυψαν επειδή το «strijkglas» χρησιμοποιήθηκε και για άλλες χρήσεις. Αυτές οι φθορές εμφανίζονται σε πολλά strijkglazen!

Συνολικά είναι εξαιρετικά σπάνια αντικείμενα και πωλούνται μόνο σπάνια. Και ιδιαίτερα σε αυτήν την όμορφη εκδοχή!

Επίσης σε σχέση με άλλα strijkglazen είναι πολύ μικρό. Κανονικά τα strijkglazen έχουν διάμετρο περίπου 8 έως 10 εκ. και ύψος περίπου 4,5–5 εκ.

Δυστυχώς στα φωτογραφικά στιγμιότυπα φαίνονται λιγότερο καλά τα ανοιχτομπλε και πράσινα χρώματα που διαφαίνουν λόγω ιριδισμού.

Διάμετρος: 66 mm.
Ύψος: 37 mm.
Βάρος: 272 γρ.

Κατάσταση: Πάρα πολύ καλή κατάσταση χωρίς ελαττώματα ή ζημιές.

Αυτός ο κύβος αποστέλλεται πολύ καλά συσκευασμένος μέσω PostNL.

Η παραλαβή στη Ντόρντρεχτ μετά τη δημοπρασία βέβαια είναι εφικτή.