De Chastnet - Arte della Guerra - 1753

ΤΟ ΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΟΠΟ ΓΙΑΜΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ
Η ναπολιτάνικη έκδοση του 1753 του Τέχνης του Πολέμου του Jacques-François de Chastnet, μαρκήσο Puységur, επιβάλλεται ως μία από τις πιο σημαντικές στιγμές στην μετατροπή της ευρωπαϊκής στρατιωτικής γνώσης σε ολοκληρωμένο θεωρητικό σύστημα. Σε αυτήν ο πόλεμος παύει να είναι μια απλή εμπειρία εμπειρίας και παίρνει τα χαρακτηριστικά μίας ριζοσπαστικά ορθολογικής πειθαρχίας, οργανωμένης σύμφωνα με αρχές τάξης, μέτρου και προβλεψιμότητας. Εκτυπωμένο στο βασιλικό πλαίσιο των Βοργονίων, το έργο μαρτυρεί όχι μόνο την ιταλική λήψη της γαλλικής στρατηγικής κουλτούρας, αλλά και μια ευρύτερη προσπάθεια εκμοντερνισμού του Κράτους μέσω του επιστημονικού ελέγχου της στρατιωτικής δύναμης. Οι χαλκογραφικές πλάκες, με την σχεδόν χαρτογραφική τους ακρίβεια, μεταφράζουν την πολυπλοκότητα του πεδίου μάχης σε διαβάσιμα και αναπαραγώσιμα σχήματα, μετατρέποντας τον πόλεμο σε γραμματική οπτική όσο και θεωρητική. Το πραγματεία διαμορφώνεται έτσι ως ένα σημείο-κλειδί ανάμεσα στην εγκαθίκαια δεκαετία και στη γέννηση της σύγχρονης στρατιωτικής διδασκαλίας, προϊδεάζοντας τη στρατηγική ορθολογία που θα κορυφωθεί στη σκέψη της στρατιωτικής μεταξύ Επτά και Οθωμανών (Σκεπτικών).
ΑΞΙΑ ΑΓΟΡΑΣ
Οι εκδόσεις του 18ου αιώνα με εικονογραφημένα πραγματεία πολεμικών, ειδικά εκείνες πλήρεις με χρωματικές χαλκογραφίες και σε πολυτελείς τόμους, απολαμβάνουν σταθερή ζήτηση στην αγορά παλαιών βιβλίων. Αντίτυπα σε καλή συντήρηση, με σύγχρονες ραφές και πλήρη εικονογραφία, τοποθετούνται συνήθως σε ένα εύρος από 900 έως 1.200 ευρώ, με υψηλότερες τιμές για αντίτυπα ιδιαίτερα φρέσκα, χωρίς δομικά ελαττώματα ή με σημαντικές προελεύσεις.
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Δύο τόμοι σε πλήρη παλαιά περγαμηνή, ρύγχοι με πέντε νεύρα και δακτυλιωμένοι τίτλοι χαραγμένοι σε χρυσό· τετράγωνα με ανούσια σπρέι. Εξώφυλλα διακοσμημένα με χαρακτό σχεδιάγραμμα. Το έργο συνοδεύεται από σημαντικό εικονογραφικό εξάρτημα αποτελούμενο από 51 χαλκογραφικές πλάκες σε φθορά που γέρνουν έξω από το κείμενο, ουσιώδες στοιχείο για την κατανόηση των τακτικών δυναμικών που απεικονίζονται. Απουσία του πορτρέτου του Καρόλου του Βοργίων στην προεπιτολή. Παρουσία τίτλων, αρχικά και τελικά ξυλογραφικά στοιχεία, τρύπες από σκώληκα, ορισμένες φορές και μέσα στο κείμενο. Αριθμός σελίδων: τόμος Α: (2), 8 μη αριθμημένες, 318, 10 μη αριθμημένες, (2); τόμος Β: (2), 8 μη αριθμημένες, 414, 2 μη αριθμημένες, (2).
Σε παλαιά βιβλία, με μακρά ιστορία πολλών αιώνων, μπορεί να υπάρχουν ορισμένες ατέλειες που δεν καταγράφονται πάντα στην περιγραφή.
ΠΛΗΡΕΣ ΤΙΤΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Τέχνη του Πολέμου.
Νάπολι, Alessio Pellecchia, 1753.
Jacques-François de Chastnet, μαρκήσο Puységur.

ΣΥΝΚΕΝΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑ
Στον πυρήνα της Διαφωτιστικής περιόδου, ο πόλεμος εξάγεται σταδιακά από το περιβάλλον της αυθορμησίας και του ατομικού ηρωισμού προκειμένου να επαναδιατυπωθεί ως ένα σύστημα ρυθμισμένο από παγκόσμιες αρχές. Το πραγματεία του Puységur αντιπροσωπεύει μία από τις πιο επιτυχημένες προσπάθειες κωδικοποίησης της στρατιωτικής εμπειρίας σε μια συνεπή θεωρητική δομή, προοριζόμενη για τη μόρφωση των ευρωπαϊκών ελίτ. Το έργο αναλύει συστηματικά την οργάνωση των μόνιμων σωμάτων, την πειθαρχία των φρουρών, τη λογιστική, τη διαχείριση των πορειών και των στρατοπέδων, καθώς και τις δυναμικές τακτικής των πεδικών μαχών και των πολιορκιών. Οι χαλκογραφικές πλάκες παίρνουν κεντρικό ρόλο: δεν είναι απλές εικονογραφήσεις, αλλά πραγματικά γνωστικά εργαλεία, ικανά να μεταφέρουν σε γεωμετρικές φόρμες τις κινήσεις των δυνάμεων και τη διάταξη στο έδαφος, καθιστώντας ορατή τη ρθρισιότητα της φιλοσοφίας της μάχης. Η ναπολιτάνικη έκδοση του 1753 εντάσσεται στο σχέδιο των βασιλοκρατών για ενίσχυση του Κράτους μέσω της εισαγωγής γαλλικών προτύπων, συνεισφέροντας στην εξάπλωση μιας σύγχρονης στρατιωτικής κουλτούρας στην ιταλική επικράτεια. Σε αυτήν τη σκοπιά, το κείμενο δεν είναι απλώς τεχνικό εγχειρίδιο, αλλά και ιδεολογική συσκευή που αντανακλά τη μετάβαση σε στρατεύματα πειθαρχημένα, κεντρικοποιημένα και υπάκουα στη λογική του κράτους.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Jacques-François de Chastnet, μαρκήσος Puységur (1656–1743), υπήρξε γενικός του γαλλικού στρατού και ένας από τους πιο επιδραστικούς θεωρητικούς του πολέμου της εποχής του. Συμμετείχε σε πολυάριθμες εκστρατείες υπό τη βασιλεία του Louis XIV, αποκτώντας άμεση εμπειρία από το πεδίο της μάχης την οποία μετέφερε σε συστηματική σκέψη για τον πόλεμο. Οι εργασίες του, χαρακτηριζόμενες από σαφήνεια και αναλυτική αυστηρότητα, συνείσφεραν αποφασιστικά στον ορισμό της σύγχρονης στρατιωτικής διδασκαλίας, επηρεάζοντας γενιές ευρωπαίων αξιωματικών.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ
Αρχικά δημοσιευμένο στη Γαλλία στις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα, το έργο γνώρισε ευρεία διάδοση μέσα από μεταφράσεις και επανεκδόσεις, ένδειξη της σημασίας του στην ευρωπαϊκή στρατιωτική κατάρτιση. Η ναπολιτάνικη έκδοση του 1753 αποτελεί μία από τις κύριες μαρτυρίες της κυκλοφορίας της γαλλικής στρατηγικής γνώσης στην ιταλική χερσόνησο. Εκτυπωμένο από τον Alessio Pellecchia, ανταποκρίνεται στις ανάγκες ενημέρωσης των στρατιωτικών δομών των Βοργονίων και πιθανώς προοριζόταν για αξιωματικούς, ακαδημίες και περιβάλλοντα εκπαίδευσης. Αντίτυπα με πλήρεις πλάκες σήμερα είναι από τα πιο περιζήτητα και μαρτυρούν μια εκδοτική παραγωγή υψηλού τεχνικού επιπέδου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Brunet, Manuel du libraire et de l’amateur de livres, s.v. Puységur, vol. IV, pp. 1008–1009.
Colas, Bibliographie générale du costume et de la mode, n. 2478 (για τις πολεμικές και ομοιόμορφες πλάκες).
ICCU/OPAC SBN, καταχώριση για «L’Arte della Guerra», Napoli, Pellecchia, 1753 (ταυτοποίηση της έκδοσης και εντοπισμοί).
Catalogue général de la BnF, notices relative alle edizioni francesi di Puységur.
M. Howard, War in European History, London, 1976, pp. 83–95 (για το πλαίσιο της θεωρίας της πολεμικής τον 18o αιώνα).
J. Black, European Warfare 1660–1815, London, 1994, pp. 112–130.
Μελέτες περί Tratatistica Militarie Enlightenment και σχετικά με τη διάδοση των γαλλικών προτύπων στο Βασίλειο της Νάπολης τον 18ο αιώνα.