Ένα χάλκινο γλυπτό. - Ife - Benin - Νιγηρία

Ένα Μπρούντζινο Ζευγάρι σε στυλ Ife, μητέρα και γιος, επικαλυμμένο πατίνα από διάφορα στρώματα.

σχετικά παραδείγματα, "Ife", Frank Willet, 1957, σελ. 37, πλάκα 10, με ένα τμηματικό, παρόμοιο παράδειγμα, που βρέθηκε στο Ita Yemoo, 1957, πίσω, σελ. 75, πλάκα III, κείμενο στη σελίδα 72.

Οι γλυπτικές παραδόσεις associated με το Ile-Ife, το ιερό κέντρο του λαού των Γιορούμπα, αντιπροσωπεύουν μια από τις πιο εκλεπτυσμένες επιτεύξεις της προ-δυτικής τέχνης της Αφρικής. Παραχθείσες κυρίως μεταξύ του δωδέκατου και του δεκαπέντε αιώνα, τα μεταλλικά και τα πηλινογλυπτικά Ife είναι διάσημα για τον εντυπωσιακό φυσικό χαρακτήρα και την τεχνική υψηλοφροσύνη. Ρυτοποιημένες με τη μέθοδο της απώλειας κράματος, αυτές οι δημιουργίες παρουσιάζουν ένα επίπεδο ανατομικής παρατήρησης και τυπογραφικής εγκράτειας που τα τοποθετεί ανάμεσα στις πλέον επιτυχημένες παραδόσεις πορτραίτου του μεσαιωνικού κόσμου.

Ένα μπρούντζινο γκρουπ που απεικονίζει μητέρα και γιο σε στυλ Ife συμμετέχει σε αυτή την αισθητική ενός αξιοπρεπούς φυσικού χαρακτηρισμού, ενώ ταυτόχρονα προσκαλεί ευρύτερους θεματισμούς διαδοχής, εξουσίας και ιερού βασιλευτικού γένους που διαπερνούν τον πολιτικό πολιτισμό των Γιορούμπα. Οι φιγούρες θα ήταν πιθανώς αποδοσμένες με ήρεμα, συμμετρικά χαρακτηριστικά, προσεκτικά μορφοποιημένες ζαρίδες και χείλη, και τις διακριτικές κατακόρυφες γραμμώσεις στο πρόσωπο που εμφανίζονται σε πολλές κεφαλές Ife. Αυτά τα σημάδια έχουν συχνά ερμηνευθεί ως μορφές ουσιαμένης αγιογραφίας που σχετίζονται με την ταυτότητα, την ομορφιά και το κύρος, αν και λειτουργούν και μορφολογικά, δημιουργώντας έναν ρυθμικό ρυθμό πάνω στην ιδανική επιφάνεια του προσώπου.

Ενώ τα επιζώντα γλυπτά από το Ife είναι κατά κανόνα μεμονωμένες κεφαλές παρά ομάδες μορφών, η εννοιολογική σχέση μεταξύ διακυβέρνησης και μητρικής εξουσίας είναι βαθιά ριζωμένη στις πολιτικές και πνευματικές δομές της κοινωνίας των Γιορούμπα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η μητέρα ενός μονάρχη ενσαρκώνει την γενεσιουργό πηγή της δυναμικής διαδοχής δυναστείας. Η παρουσία της επιβεβαιώνει τόσο τη βιολογική γραμμή όσο και την κοσμική νομιμότητα, συνδέοντας τον μονάρχη με τις προγονικές καταβολές και με τα ιερά θεμέλια της βασιλείας που πιστεύεται ότι βρίσκονται στο Ife.

Τους τελευταίους 15 χρόνια έχουμε πουλήσει δύο παρόμοια παραδείγματα με διαφορετικά στυλιστικά χαρακτηριστικά, ένα στην έκθεση Ife και Benin πριν από έξι χρόνια, προφανώς από τον ίδιο καλλιτέχνη, ένα μερικώς διαζευγμένο ζευγάρι και αυτό από άλλον γλύπτη (Προτελευταία αλληλουχία φωτογραφιών)

Σε μετέπειτα παραδοσιακά δυτικοαφρικανικά βασιλικά ήθη—ιδιαίτερα στο Βασίλειο του Μπενίν—η πολιτική σημασία της μητέρας του βασιλιά κατέστη επισήμως θεσμική. Κατά τη βασιλεία του Oba Esigie στις αρχές του 16ου αιώνα, θεσπίστηκε ο τίτλος Iyoba για τη μητέρα του, τη βασίλισσα Idia, η οποία με τη στρατηγική και πνευματική της στήριξη απέδειξε καθοριστική για τη διασφάλιση της κυριαρχίας του. Τα καλλιτεχνικά έργα προς τιμήν της—ανάμεσά τους πορτρέτα σε ελεφάντινο οστά και μπρούντζο—δεικνύουν πώς η μητρική εξουσία μπορούσε να μετατραπεί σε διαρκή οπτική μορφή. Παρόλο που αυτά τα έργα ανήκουν στην αυλή του Μπενίν αντί για το ίδιο το Ife, η τεχνική κληρονομιάς και τα αισθητικά ιδεώδη τους ανιχνεύονται στις προηγούμενες καλλιτεχνικές καινοτομίες του Ife.

Βλέποντας σε αυτό το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, ένα γλυπτό μητέρας-και-γιου σε στυλ Ife μπορεί να γίνει κατανοητό λιγότερο ως γραπτό πορτρέτο συγκεκριμένων ατόμων και περισσότερο ως απόδοση ενός θεμελιώδους αρχής της Δυτικοαφρικανικής βασιλείας: η αλληλεξάρτηση της γεννητικής μητρότητας και της κυρίαρχης εξουσίας. Η ήρεμη συμπάθεια των φιγούρων, οι ισορροπημένες αναλογίες και οι εκλεπτυσμένες επιφάνειες που παράγονται από τη διαδικασία απώλειας κράματος συντελούν σε μια οπτική γλώσσα στην οποία η εξουσία εκφράζεται όχι με δραματικές κινήσεις αλλά με ισορροπία και εγκράτεια.

Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα με βαθιά συμβολική ακτινοβολία. Η μητέρα ενσαρκώνει την προέλευση, τη συνέχεια και την πνευματική προστασία· ο γιος αντιπροσωπεύει την ενεργή εκδήλωση της πολιτικής εξουσίας. Μαζί διαμορφώνουν μια αντίληψη της διακυβέρνησης που στηρίζεται στην καταγωγή και τη ιερή νομιμότητα, επαναλαμβάνοντας τη διαρκή πολιτισμική μνήμη του Ife ως πρωτογενές κέντρο από το οποίο υποτίθεται ότι αναδύθηκαν η τάξη, η εξουσία και η ανθρώπινη υπόσταση.

Το ζήτημα της βάσης χρονολόγησης – παραμένει ένα από τα κύρια ζητήματα της έρευνας για το Μπενίν – ο Wolf προσεγγίζει με πάντα πολύ προσεκτικό και σεβαστικό τρόπο. Διευκρινίζει ότι πρέπει να παραμείνει ανοιχτό, εάν η αντίληψή του περιέχει πραγματικά «σταθερά στοιχεία» για το άτομο, με κανέναν τρόπο δεν ολοκληρωμένη χρονολόγηση των μπρούντζων. "Sylvia Dolz, Treasures of Africa / Benin, η δωρεά Baessler, Museum of Ethnology Dresden, 2006, σελ. 13

Αυτό το εξαιρετικό ζεύγος φιγούρων φέρει το κλασικό σύμβολο της βασιλικής εξουσίας. Το επιτεθειμένο κεφαλαιοποιήσιμο κάλυμμα του Ooni σηματοδοτεί τον ιερό του ρόλο ως μονάρχη του Ile-Ife και τη σύνδεσή του με τον προγονικό λατρευτικό κύκλο (Blier 2015, σελ. 42–44). Η γυναικεία φιγούρα, ταυτοποιημένη ως η Βασίλισσα-Μητέρα, κρατά ένα στιλιζάρισμένο χέρι—a symbol in Yoruba culture representing both protective power and political influence beyond the king’s direct authority (Drewal / Drewal / Pemberton 1989, σελ. 78–80). Ο Ooni κρατάει ένα κέρας, παραδοσιακά συνδεδεμένο με τη βασιλική νομιμότητα και πνευματική επικοινωνία.

Ενώ δυτικές ερμηνείες έχουν μερικές φορές ερμηνεύσει τις φιγούρες ως παντρεμένο ζευγάρι, η εικονογραφική ανάλυση στηρίζεται ισχυρά στην ταυτοποίηση ως βασιλιά και Βασίλισσα-Μητέρα, αντικατοπτρίζοντας μια συνειδητή οπτική Articulation της ισορροπίας ανάμεσα σε ανδρική και γυναικεία δύναμη. Η σχεδόν όμοια κλίμακα των φιγούρων, η προσεκτικά ισορροπημένη κατανομή των συμβόλων εξουσίας, και οι λεπτές διαφορές στην μορφή του προσώπου επιβεβαιώνουν αυτή την ανάγνωση (Lawal 1980, σελ. 16–19).

Ένα χαρακτηριστικό μοτίβο στην εικονογραφία του Ile-Ife και του Benin είναι ο αλληλοσυνδεσμος των χεριών και των ποδιών. Ενώ τα ενωμένα χέρια μπορεί να είναι οικεία σε ευρωπαϊκές απεικονίσεις ως ένδειξη ζεύγους, ο συνδέσμους των ποδιών εδώ σηματοδοτεί αμοιβαία εξάρτηση και συμπληρωματική εξουσία εντός της κοινωνικοπολιτικής και ιερής τάξης. Σε αυτό το παράδειγμα, το αριστερό πόδι του Ooni τυλίγεται γύρω από το δεξί πόδι της μητέρας-βασίλισσας, συμβολίζοντας τη αδιάσπαστη δομή της ανδρικής και γυναικείας δύναμης (Willett 1967, σελ. 33–35).

Αναφορές

Blier, Suzanne Preston: Art and Risk in Ancient Yoruba: Ife History, Power, and Identity c. 1300. Cambridge 2015.

Drewal, Henry John / Drewal, Margaret Thompson / Pemberton, John: Yoruba: Nine Centuries of African Art and Thought. New York 1989.

Lawal, Babatunde: “The Living Dead: Art and Immortality among the Yoruba of Nigeria.” In: African Arts, Vol. 14, No. 1, 1980.

Willett, Frank: Ife in the History of West African Sculpture. London 1967.

Ο αναφερόμενος Siegfried Wolf υπήρξε επιστήμονας και εθνολόγος, η Sylvia Dolz επιχειρηματολογεί ότι από αυτήν τη σκοπιά ούτε οι φυσικές επιστήμες (ιδιαίτερα ανάλυση TL και μεταλλουργίας) ούτε μια ιστοριογραφική / στυλιστική μέθοδος μόνο οδηγούν σε χρήσιμα αποτελέσματα όσον αφορά τη χρονολόγηση. Μία μόνο συνδυασμένη προσέγγιση πολλών αξιολογήσεων μπορεί να αποφέρει χρήσιμα συμπεράσματα. Για εμάς που είμαστε έμπειροι κοινοί πολίτες της επιστήμης, δεν είναι δυνατός ο πραγματικά πολύπλοκος αναλυτικός προσανατολισμός, οπότε δεν μπορούμε να δώσουμε πληροφορίες για την ηλικία και τις συναφείς πιθανές αξιώσεις αποκατάστασης. Αγοράσαμε αυτό το αντικείμενο ως αντίγραφο του 20ού αιώνα, το εξαγάγαμε με νόμιμες άδειες εξαγωγής και θα το πουλήσουμε ξανά: ένα καλό αντίγραφο.

Ife - και Benin κατά τη διάρκεια της Έκθεσης Wolfgang Jaenicke 2019 (τελευταία αλληλουχία φωτογραφιών).

TL Analysis Kotalla, 600 χρόνια +/- 14,7 %

CAB38242.