Ένα ξύλινο γλυπτό - Losso - Τόγκο (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Ένας αρσενικός γλυπτός, συλλεγμένος στην περιοχή Λόσο του βόρειου Τόγκο, που στέκεται όρθιος με αυστηρή έκφραση. Ελαφρύ ξύλο με μαύρη πατίνα· με μια σχισμή που τρέχει από την κορυφή του κεφαλιού μέχρι το ύψος του στέρνου.

Αυτό το γλυπτό από την περιοχή Λόσο εντυπωσιακά αποτυπώνει την αισθητική και εννοιολογική συμπύκνωση που χαρακτηρίζει πολλές δυτικοαφρικανικές γλυπτικές παραδόσεις. Με σκαλίσμα από σκληρό ξύλο και καλυμμένο με βαθιά μαύρη πατίνα, η αρσενική φιγούρα απλώνει μια οπτική παρουσία σημαδεμένη τόσο από τη συρρίκνωση όσο και από εκφραστική ένταση. Η επιφάνεια όχι μόνο υποδηλώνει γήρας και χρήση αλλά μπορεί επίσης να ερμηνευθεί ως ιζημένος ίχνος τελετουργικής πρακτικής, αφής και πιθανών πράξεων θυσίας.

Τα φιγούραρα φυσιογνωμίας περιορίζονται σε λίγες περιεκτικές μορφές. Τα μάτια, η μύτη, το στόμα και τα αφτιά φαίνονται όχι ως ρεαλιστικές απεικονίσεις αλλά ως αφηρημένες-συμβολικές που τονίζουν περισσότερο όχι την ατομικότητα αλλά μια υπερανθρωπική, ίσως αρχέτυπη ποιότητα. Αυτή η μορφολογική οικονομία κατευθύνει το βλέμμα προς το ουσιώδες: την ύπαρξη της φιγούρας ως φορέα κοινωνικής, πνευματικής ή πολιτισμικής σημασίας. Έτσι, η μείωση δεν είναι απλοποίηση αλλά συνειδητή εστίαση σε το νόημα που φορτίζει το σήμα.

Αυτές οι γλυπτικές συνήθως χρησιμοποιούνται σε οικιακούς ή κοινοτικούς ιερούς τόπους, όπου λειτουργούν ως μεσολαβητές μεταξύ των ζωντανών και των προγόνων ή πνευματικών πεδίων. Συγκεκριμένα, φιγούρες με τα χέρια προς τα πάνω ή σε γκριφές κινήσεις θεωρούνται ότι ενεργούν ως ενεργοί προστάτες, ικέτες ή απεσταλμένες προσευχής.

Οι ουλές που φαίνονται στο σώμα, με τη μορφή γραμμικών τομών και ανάγλυφων σημαδιών, αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή. Δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως απλώς διακοσμητικά στοιχεία, αλλά αντίθετα να σημειώνουν συστήματα σύνθεσης ταυτότητας, κοινωνικής αποδοχής και ίσως και μύησης. Εδώ, το σώμα γίνεται μια επιφάνεια για πολιτισμικούς κώδικες που εγγράφουν τόσο ατομικές βιογραφίες όσο και συλλογικές εντολές. Οι τονισμένα θηλυκόερωτσίνες και ο σαφώς ορισμένος ομφαλός ενισχύουν αυτή τη φυσική παρουσία και μπορούν να ερμηνευθούν ως αναφορές Ευφορίας, ζωτικότητας ή Γενεαλογικής συνέχειας.

Βιβλιογραφία:
Perrois, L. (2008). Art Ancestral du Togo: Les Figures des Cultes Vodou et des Ancêtres. Παρίσι: Editions Dapper.
Gruner, F. (1991). Togo: Kunst und Religion im Land der Ewe, Kabre und Losso. Museum für Völkerkunde, Βερολίνο.
Meyer, L. (2001). Art of the Northern Peoples of Togo. In Visions of Africa series. Μιλάνο: 5 Continents Editions.
Blier, S. P. (1998). African Vodun: Art, Psychology, and Power. Σικάγο: University of Chicago Press.

CAB39334