AA.VV. - Biblia - 1690

SPLENDIDA BIBBIA BAROCCA ILLUSTRATA : TRA CLEMENTE VIII E L’ETERNITÀ
Αυτή η βενετσιάνικη έκδοση του 1690 της λατινικής Βουλγάτας Βίβλης αντιπροσωπεύει μία από τις στιγμές πλήρους ωριμότητας του σχεδίου κειμένου και ιδεολογίας που επεξεργάστηκε η Καθολική Εκκλησία στην μετα-τριενταριστική περίοδο. Δεν πρόκειται απλώς για μια επανέκδοση του Ευαγγελίου, αλλά για την υλική ενσάρκωση ενός νομοθετικού κειμένου, στερεωμένου και αδιαπραγμάτευτου μετά τις ταραχές της Μεταρρύθμισης. Η sisto-clementina Vulgata, η οποία υιοθετείται εδώ, ενσαρκώνει την ιδέα μιας σταθεροποιημένης και ελεγχόμενης αλήθειας, στην οποία κάθε λέξη υπόκειται σε εκκλησιαστικό έλεγχο. Ο εικονογραφικός θόλος, εκτενής και αφηγηματικά δομημένος, μετατρέπει τον τόμο σε μια αληθινή μηχανή οπτικής σωτηρίας: οι χαρακτήρες δεν συνοδεύουν μόνο το κείμενο, αλλά το ερμηνεύουν, το καθοδηγούν, το καθιστούν προσβάσιμο και ταυτόχρονα πειθαρχούν. Τυπωμένο στη Βενετία από τον Νικόλαο Πεζάνα, αυτό το Ευαγγέλιο αποτελεί αποτέλεσμα μιας εκλεπτυσμένης σύνθεσης μεταξύ θεολογικής αυστηρότητας, παιδαγωγικής λειτουργίας και αισθητικής της μπαρόκ έκδοσης, όπου η μεγαλοπρέπεια της τυπογραφίας γίνεται αναπόσπαστο μέρος της θρησκευτικής εμπειρίας.
MARKET VALUE
Οι Βίβλοι Vulgata βενετσιάνικες διαφέρουν στον όγκο της αγοράς, με πλήρεις αντίτυπα και με εποχιακή βιβλιοδεσία να κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 800 και 1.200 ευρώ, ενώ αντίτυπα ιδιαίτερα φρέσκα, πλούσια εικονογραφημένα ή με σημαντικές προελεύσεις μπορούν να φτάσουν και εν μέρει να ξεπεράσουν τα 1.200–1.500 ευρώ, ιδιαίτερα εάν φέρουν καλά διατηρημένες εικονογραφικές προελεύσεις και έντονους τίτλους εξώφυλλου τεχνουργημένα.
PHYSICAL DESCRIPTION AND CONDITION
Επόμενη βιβλιοδεσία σε ημίδερμα, ράχη με νεύρα και διακοσμήσεις σε χρυσό, ίχνη φθοράς αλλά πολύ στιβαρή δομή. Κείμενο στα λατινικά κατανεμημένο σε δύο στήλες, με αρχικές ξυλογραφίες και πολλές εικονογραφήσεις στο κείμενο που απεικονίζουν επεισόδια της Παλαιάς Διαθήκης, συμπεριλαμβανομένων σκηνών της Γένεσης, των ιστορικών και σοφωτέρων βιβλίων, χαρακτηρισμένες από γλωσσικό εικονιστικό και διδακτικό χαρακτήρα.
Παλαιολόγος εξώφυλλο σε κόκκινο και μαύρο με μεγάλη χαλκογραφική εικονογραφική φαντασία, συνιστά ως οπτική σύνοψη της εξουσίας της Γραφής· παρουσία περαιτέρω χαρακτικά πλήρους σελίδας. Φυσικές παθογένειες του χαρτιού του 17ου αιώνα. Σελιδοποίηση: (2); 24 nn.; 998; 52; (2) pp. Στα παλιά βιβλία, με πολυχρόνια ιστορία, μπορεί να υπάρχουν ορισμένες ατέλειες, οι οποίες δεν είναι πάντοτε εμφανείς στην περιγραφή.
FULL TITLE AND AUTHOR
Biblia Sacra Vulgatae Editionis.
Venetiis, apud Nicolaum Pezzana, 1690.
AA.VV.

CONTEXT AND SIGNIFICANCE
Η Vulgata sisto-clementina συνιστά το σημείο άφιξης μιας μακροχρόνιας διαδικασίας σταθεροποίησης του λατινικού κειμένου της Βίβλου, προώθημένης από την Καθολική Εκκλησία ως άμεση απόκριση στην διδασκαλική κρίση της Μεταρρύθμισης. Η έκδοση που προωθήθηκε από τον Σίστο Α’ το 1590, γρήγορα αποσύρθηκε για τις ατέλειές της, διορθώθηκε και οριστικά στερεώθηκε υπό τον Κλημέντιο VIII το 1592, δημιουργώντας ένα κείμενο προορισμένο να παραμείνει νομοθετικό έως τον 20ό αιώνα.
Η βενετσιάνικη έκδοση του 1690 εντάσσεται σε αυτήν την πλέον εδραιωμένη παράδοση, μαρτυρώντας όχι μόνο τη διάχυση της Vulgata αλλά και τη μετατροπή της σε αντικείμενο εκδοτικό σύνθετο, ικανό να συνδυάσει λειτουργία λατρευτική, θεολογική μελέτη και οπτική ανάγνωση. Οι πρόσθετοι μηχανισμοί – διαίρεση σε εδάφια, argumenta, τυπογραφική οργάνωση – αντανακλούν θέληση για σαφήνεια και έλεγχο, ενώ ο πλούσιος εικονογραφικός εξοπλισμός εισάγει μια παράλληλη αφηγηματική διάσταση, καθιστώντας το κείμενο προσβάσιμο ακόμη και μέσω της όρασης.
Με συμβολική έννοια, ο τόμος διαμορφώνεται ως ένα ολικό όργανο: ο λόγος, πλέον κανονοποιημένος, δεν διαβάζεται πλέον μόνο αλλά και παρουσιάζεται, εγγράφεται σε ένα οπτικό σύστημα που ενισχύει την εξουσία του. Η Βίβλος γίνεται έτσι όχι μόνο ιερό κείμενο, αλλά εργαλείο εκπαίδευσης και πειθαρχίας του βλέμματος, σε πλήρη συνοχή με τον μπαρόκ πολιτισμό και με τις επικοινωνιακές στρατηγικές της Εκκλησίας μετά το Τριενταίνιο.
BIOGRAPHY OF THE AUTHOR
Δεν εφαρμόζεται με ενιαίο τρόπο, πρόκειται για ένα συνθετικό κείμενο. Η λατινική έκδοση που παρουσιάζεται εδώ είναι η Vulgata, παραδοσιακά αποδοθείσα στον Αγ. Ιερώνυμο (περ. 347–420), κεντρική φιγούρα του αρχαίου χριστιανικού πολιτισμού, μεταφραστής και φιλόλογος, συντάκτης επανεξέτασης των λατινικών βιβλικών κειμένων από τα πρωτότυπα εβραϊκά και ελληνικά. Το έργο του αποτέλεσε τη βάση της δυτικής βιβλικής παράδοσης για περισσότερο από έναν αιώνα.
PRINTING HISTORY AND CIRCULATION
Μετά τη μόνιμη σταθεροποίηση του κειμένου sisto-clementino, η Vulgata γνώρισε εξαιρετικά ευρεία διασπορά σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τη Βενετία να αποτελεί από τους κύριους κέντρα παραγωγής βιβλίου. Το εργαστήριο του Νικόλαου Πεζάνα διέκρινε τον εικοστό αιώνα για την εκτύπωση θρησκευτικών, νομικών και λατρευτικών έργων, συνεισφέροντας στη διάδοση εκδόσεων προσιτών αλλά ταυτόχρονα επιμελημένων. Οι εγκύκλιοι εικονογραφημένες Βίβλοι ανταποκρίνονταν σε αυξανόμενη ζήτηση από ένα ευρύ και ποικίλο αναγνωστικό κοινό: ιερωμένοι, μελετητές, αλλά και ευσεβείς σοβαροί πολίτες, για τους οποίους το ιερό βιβλίο γινόταν αντικείμενο ανάγνωσης, μελέτης και οπτικής αναπαράστασης. Ο συνδυασμός επίσημου κειμένου και εικονογραφικού εξοπλισμού έκανε αυτές τις εκδόσεις ιδιαίτερα αποτελεσματικές στο πλαίσιο του μπαρόκ πολιτισμού, που ήταν βαθύτατα προσανατολισμένος στην πειθώ μέσω της εικόνας.
BIBLIOGRAPHY AND REFERENCES
ICCU/OPAC SBN: καταχώρηση για “Biblia Sacra Vulgatae Editionis, Venetiis, Nicolaus Pezzana, 1690” (η συλλογή πρέπει να επαληθευτεί στα αντίτυπα που έχουν καταγραφεί).
WorldCat: καταγραφές για βενετσιάνικές εκδόσεις της Vulgata του 17ου αιώνα, περιοχής Pezzana.
USTC (Universal Short Title Catalogue): καταλογος ευρωπαϊκών εκδόσεων της Λατινικής Βίβλου, 17ος αιώνας.
Darlow, T. H. – Moule, H. F., Historical Catalogue of Printed Editions of the Holy Scripture, London, 1903, συγκεκριμένες ενότητες για τη Vulgata λατινή.
Adams, H. M., Catalogue of Books Printed on the Continent, Cambridge, 1967, ενότητες Λατινική Βίβλος.
British Library, General Catalogue, καταγραφές για βενετσιάνικές εκδόσεις της Vulgata.
Bibliothèque nationale de France, Catalogue général, ενότητες Bible latine, XVIIe siècle.