Ένα ξύλινο γλυπτό - voodoo - Φον - Τόγκο (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Μια γλυπτική Φον/Βουντού, Τόγκο/Μπενίν, με μια φιγούρα δεμένη σε ένα δέντρο με σχοινί. Είναι τυλιγμένη σε ύφασμα που έχει χρωματιστεί με μαύρους χρωστικούς. Στη μεριά του λαιμού της φιγούρας υπάρχει ένα κλειδοκράτο με κλειδιά συνδεδεμένα. Σημάδια τελετουργικής χρήσης και ηλικίας.

Οι φέτις Φον (φόνοι), γλυπτές ή συναρμολογούμενες τελετουργικές γλυπτές μορφές κεντρικές στη θρησκευτική και πολιτική ζωή των κοινοτήτων Φον στη νότια Μπενίν. Συνήθως αποκαλούμενες μποσίο, οι φιγούρες αυτές εξυπηρετούν ως υλικά μεσολαβητές μεταξύ ανθρώπινων παραγόντων και των δυνάμεων που διαμορφώνουν την κοινωνική σταθερότητα, τη υγεία και τη δικαιοσύνη. Οι μορφές τους ποικίλουν ευρέως, από ανθρωπομορφείς χάραξεις μέχρι πυκνά συσσωρευμένες συνθέσεις που ενσωματώνουν σίδηρο, ύφασμα, κλωστή, κοχύλια ή οργανικές ουσίες. Η αισθητική της μποσίο είναι σκόπιμα μη φυσιοκρατική· η δύναμή της προέρχεται όχι από την ομοιότητα αλλά από τον ελεγχόμενο συνδυασμό υλικών εμποτισμένων με πνευματική φόρτιση.

Μ within Fon ritual systems bocio are instruments of agency rather than passive images. Ένας γλύπτης ή τελετουργικός ειδικός ετοιμάζει τον ξύλινο πυρήνα, αλλά η φιγούρα γίνεται πνευματικά ενεργή μόνο μέσω της καθαγίασης, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει την εισαγωγή φαρμάκων, θυσιών και δέσεων. Αυτές οι επιχειρήσεις στερεώνουν τη φιγούρα σε ένα δίκτυο οφειλών μεταξύ αφοσιωμένου, γενιάς, θεοτήτων και προστατευτικών δυνάμεων. Η μποσίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προσωπική προστασία, την επίλυση διαμάχης, τον ενισχυμό των όρκων ή τον περιορισμό βλαβερών προθέσεων. Η αποτελεσματικότητά της έγκειται στην σχεδιαστική της θέση: στερεώνει αόρατες δυνάμεις σε μια ορατή, ελέγξιμη μορφή που μπορεί να απευθυνθεί, να ταΐσει και να διατηρηθεί τελετουργικά.

Η οπτική γλώσσα των φον φέτις γλυπτών επικοινωνεί σκόπιμα ισχύ. Στοιχεία όπως ο δέσιμο, η βίδωμα, το αλείψιμο ή η επικύαση σηματοδοτούν τη ενεργοποίηση δυνάμεων που υπερβαίνουν τον συνήθη ανθρώπινο έλεγχο. Αυτές οι επεξεργασίες δεν είναι διακοσμητικές· είναι καταγραφές τελετουργικής ιστορίας, σηματοδοτώντας τη συμμετοχή της φιγούρας σε επαναλαμβανόμενες πράξεις προστασίας, ικεσίας ή κριτικής. Με αυτόν τον τρόπο μια μποσίο γίνεται ένα συσσωρευτικό αρχείο εμπλοκών μεταξύ ανθρώπων και πνευματικού κόσμου, απόκτημα ενός πολυχρωματικού υλικού πατίνας που αποτυπώνει τη βιογραφία της ως εργαζόμενο τελετουργικό αντικείμενο.

Σε μουσειακά περιβάλλοντα αυτά τα γλυπτά συχνά εμφανίζονται απομονωμένα από τα τελετουργικά τους περιβάλλοντα, οδηγώντας σε ερμηνείες που τονίζουν το τυπικό αλλόκοτο ή την πρωτιστική αισθητική. Οι μελετητές και οι πρακτικοί του Φον τονίζουν ότι η τέτοια απο-contextualisation θολώνει τα ηθικά και κοσμολογικά πλαισίων που δίνουν ζωή στις φιγούρες. Όπως σε πολλές δυτικο-αφρικανικές παραδόσεις, το νόημα ενός φέτις γλυπτού είναι αδιαχώριστο από τη λειτουργική του ζωή: την αγιότητα, τον κοινωνικό του ρόλο, τη μεταχείρισή του από ειδικούς και την ενσωμάτωση σε κοινοτικά συστήματα προστασίας και λογοδοσίας.

Αναφορές
S. Hersak Bocio: Power Figures of the Fon
H. J. Drewal African Materiality and Ritual Agency
P. Mercier Fon Religion and Custom
E. Blier Art and Power in West Africa

CAB40605