Ένα χάλκινο γλυπτό. - Esieku - Benin - Νιγηρία

Δύο φιγούρες Esieku, συνήθως απεικονιζόμενες ως ζευγάρι, στο στιλ του Μπάνιν. Στο Μπάνιν, φυσικές παραμορφώσεις συνδέονταν παραδοσιακά με ορισμένες λειτουργίες στην αυλή. Ο νάνοι είναι η τέλεια επιλογή για την θέση του υπηρετικού φάρου επειδή θεωρούνταν αστείες καθ’ εαυτές, όπως και στα ευρωπαϊκά αγάλματα.

Αναφέρονται επίσης ως Akaeronmwon, που δηλώνει τη λειτουργία τους ως συλλέκτες ειδήσεων για τον Ομπά. Παρά την άμεση σχέση με τον Ομπά, δεν είχαν τον βαθμό ευγενών και εκτιμώνταν για τη σχέση τους με τον κάτωκοσμο, μάγισσες και άλλα πνευματικά όντα. Είτε έστηναν αυτά τα μπρούνζον πάνω σε θυσιαστήρια είναι αβέβαιο και αποτελεί θέμα εικασίας.

Οι νάνοι βρίσκονται σε σχετικά καλή κατάσταση. Ορισμένες τρύπες, πιθανώς προκληθείσες από διάβρωση, και μια μεγάλη παραμόρφωση στην πλάτη του ενός από τους νάνους τεκμηριώνονται από αντίστοιχες φωτογραφίες (τελευταία ακολουθία φωτογραφιών).

Αυτό που είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το εξαιρετικά φυσιοκραικό στυλ αναπαράστασης, που είναι ιδιαίτερα εμφανές στα χαρακτηριστικά του προσώπου τους. Ο Φέλικς φον Λούσχαν είπε χαρακτηριστικά ότι τα μπρούνζον του Μπάνιν δεν βρίσκονταν σε καμία περίπτωση κατώτερα από το έργο του Μπένβενου Τοζί και βρίσκονταν στο ίδιο καλλιτεχνικό επίπεδο. Αλλά όταν χυτεύτηκε αυτό το μπρούνζον, ο Τέλίνι δεν ήταν καν ζωντανός. Εν τω μεταξύ, έχουν εμφανιστεί παραδείγματα που λέγεται ότι είναι σχεδόν 700 ετών. Αυτό σημαίνει ότι δεν βρισκόμαστε στον 16ο αιώνα (ο Τέλίνι γεννήθηκε το 1500 και πέθανε το 1571) αλλά στο τελευταίο τεταρτημόριο του 14ου αιώνα. Ένα πορτρέτο τέτοιο δημιουργήθηκε στην Αφρική γύρω στο 1370. Σχεδόν 200 χρόνια νωρίτερα. Το ενθουσιώδες του Λούσχαν θα είχε προ πολλού εγκαταλείψει τον χρόνο του Τέλινι, του άμεσου διαδόχου του Τζιοτό, αν ο Λούσχαν γνώριζε για αυτά τα γλυπτά, τα οποία πιθανότερο αποδίδονται στο στυλ Ίφε αντί στο στυλ του Μπάνιν, και τη μεγάλη τους ηλικία. Δεν ήταν ούτε “θρησκευτικό μοτίβο”, αλλά μάλλον βλέπουμε το πορτρέτο ενός γοητευτικά γενειοφόρου νέου άνδρα, του οποίου το μικρό ανάστημα θα είχε δώσει λίγα κίνητρα για ιδεαλισμούς ή θρησκευτική μεταφίληση. Είναι ρεαλισμός που δύσκολα ξεπερνάται σε αντικειμενικότητα και εκφράστηκε μόνο πολύ αργότερα από τον Ντύρερ ή τον Λεονάρντο. Όλα ακούγονται κάπως “υπερθετικό”. Αλλά με προσεκτική εξέταση δεν μπορώ να φτάσω σε διαφορετικό συμπέρασμα: αυτό είναι μια γλυπτική αριστούργημα, πολύ πριν ο Τέλίνι σκεφτεί ότι θα χυτεύσει τις μεγαλοπρεπείς πόρτες του Βαπτιστήριου στη Φλωρεντία.

Παρ’ όλα αυτά, όταν ο φον Λούσχαν περιέγραψε τους “Βιενέζικους νάνους”, ο ίδιος ο ενδιαφέρον του ήταν κυρίως στην ιατρική ανάλυση των ορατών παραμορφώσεων, και ο καλλιτεχνικο-ιστορικός ενθουσιασμός για τα μπρούνζον του Μπάνιν, τον οποίο ο Λούσχαν είχε και τον μετέδωσε στον Βιεννέζο συνάδελφό του Βον Χέγκερ, πήρε δεύτερο ρόλο. Αυτό μπορεί να είναι ο λόγος που ο εξαιρετικός ρεαλισμός, ασυνήθιστος για πορτρέτα του Μπάνιν, τον οποίο γνωρίζουμε στην Ευρώπη ως πρώιμη Αναγέννηση, δεν μπήκε στο οπτικό του πεδίο.

Φέλιξ φον Λούσχαν: Die Altertümer von Benin, Band 1, Berlin 1919, S. 299/ 300.
Φίλιπ Τζ. Κ. Νταρκ: An introduction to Benin art and technology, Oxford 1973, S. 97.
Πάουλα Γιρσίτσκι Μεν-Αμός: The art of Benin, London 1995, S. 43.
Μάρια Μπαρμπάρα Πλανκενστάϊνερ (Επεξεργαστής): Benin. Κόνιγες και Ριτούλες. Höfische Kunst aus Nigeria, Wien 2007, S. 308 - 311.

CAB42827

Ύψος: 42 εκ / 42 εκ
Βάρος: 4,5 κιλά / 4,5 κιλά