Μια ξύλινη μάσκα - Ακούμα - Τζούκουν - Νιγηρία (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Αυτό το - έτσι ονομάζεται Άκουμα μάσκα - των λαών Jukun που μιλούν στην βορειοδυτική Κορυφή Κοινοτήτων της κοιλάδας Upper Benue στη Νιγηρία ανήκει σε μια πολύπλοκη παράδοση μασκαρεμάτων που μεσολαβεί ανάμεσα στην ορατή κοινωνική ζωή και το πεδίο ισχυρών, συχνά αβέβαιων, μη-ανθρώπινων δυνάμεων. Παραχθείσα σε μια περιοχή που περιλαμβάνει μακροχρόνια αλληλεπίδραση με γειτονικούς λαούς όπως οι Mumuye, αυτές οι μάσκες αντικατοπτρίζουν τόσο το τοπικά γλωσσικό λεξιλόγιο στυλ όσο και ευρύτερες περιφερειακές αισθητικές αρχές, ιδιαίτερα στην έμφαση που δίνουν στην έντονη επιφανειακή άρθρωση και στην δυναμική θεατρική παρουσία. Το παράδειγμα που εξετάζεται εδώ, τεκμηριωμένο με την εφαρμογή κοκκινωπών και λευκών χρωμάτων και τη στερέωση πολλών κόκκινων γυαλίων ή σπόρων χαντρεμένων—που εδώ αναφερόμαστε ως “πετράδια πάθους”—επιπλέον ενσωματώνει έναν δακτυλιοειδή καλάθι από φάριες που έχει σχεδιαστεί να πλαίσιο και να προστατεύει το κεφάλι και πάνω μέρος του σώματος του χορευτή κατά τη διάρκεια της παράστασης. Incl stand.

Μορφολογικά, η μάσκα παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό κόμβιο χρωματικού δυϊσμού. Η αντιπαραβολή του κόκκινου και του λευκού δεν είναι μόνο διακοσμητική, αλλά κωδικοποιεί μια συμβολική πολικότητα ευρέως τεκμηριωμένη σε κεντροΝιγηριανές παραδόσεις μασκαern. Το λευκό συνδέεται συχνά με το πνευματικό επίπεδο, την προγονική παρουσία και μορφές ηθικής ή μεταφυσικής διαύγειας, ενώ το κόκκινο δηλώνει ζωτικότητα, κίνδυνο, μεταμόρφωση και τη λανθάνουσα βία της πνευματικής εξουσίας. Η πυκνή εφαρμογή κόκκινων χαντρών ενισχύει αυτόν τον δεύτερο ήχο, δημιουργώντας μια γυαλιστερή, μετακινούμενη επιφάνεια που ενεργοποιεί τη μάσκα υπό συνθήκες κίνησης, φωτός και ήχου. Οι χάντρες επίσης συνδέουν τις εμπορικές ιστορίες και το κύρος, συνδέοντας το αντικείμενο με ευρύτερα δίκτυα εμπορίου που ιστορικά συνέδεαν την κοιλάδα Benue με διασαχάρικους και ακτοπλοϊκούς κύκλους.

Η δομή του δακτυλίου από φάριες, που εκτείνεται από το κάτω περίγραμμα της μάσκας, είναι ταυτόχρονα πρακτικό και συμβολικό στοιχείο. Λειτουργικά, σταθεροποιεί τη μάσκα στο σώμα του εκτελεστή και προσφέρει μια βαθμίδα φυσικού αποσβεστήρα κατά τη διάρκεια έντονων χορών. Ταυτόχρονα, δημιουργεί ένα οπτικό κατώφλι που διαχωρίζει το μετασχηματισμένο σώμα του μασκάρι από το περιβάλλον κοινό. Οι φάριες, ένα οργανικό και τοπικά διαθέσιμο υλικό, μεταφέρει συνδηλώσεις περιχαράκωσης και μετάβασης· οι ινώδεις, ευέλικτες τους ποιότητες ευνοούν τη δημιουργία ορίων που είναι διαπερατά αλλά σαφώς οριοθετημένα. Στην παράσταση, ο δακτυλιοειδής αυτός μηχανισμός μπορεί επίσης να τονίσει την περιστροφή, δημιουργώντας ένα κύμα-σαν αποτέλεσμα που υπογραμμίζει την μεταφυσική καινοτομία του μασκαρισμένου φιγούρα.

Στα ιερουργικά πλαίσια των Jukun, οι μάσκες Akuma συνδέονται γενικά με εμφανίσεις που ρυθμίζουν την κοινωνική τάξη, σηματοδοτούν εποχικές ή ημερολογιακές μεταβάσεις και παρεμβαίνουν σε στιγμές κοινοτικής έντασης ή κρίσης. Ενώ οι ακριβείς σημασίες και λειτουργίες διαφέρουν ανά κοινότητα, τέτοιες μάσκες συχνά ενσωματώνουν δυνάμεις που δεν είναι ευθύς-ευνοϊκές. Η θεατρική τους εμφάνιση συνήθως ελέγχεται από μυημένες ανδρικές κοινωνίες, των οποίων η εξουσία προέρχεται από εξοτρικές γνώσεις και τη ικανότητα κινητοποίησης πνευματικών πραγμάτων. Επομένως, η μάσκα δεν πρέπει να κατανοηθεί ως ένα στατικό γλυπτικό αντικείμενο αλλά ως ένα στοιχείο ενός ευρύτερου συνόλου που περιλαμβάνει κοστούμι, χορογραφία, μουσική και ελεγχόμενη μυστικότητα. Η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από το συγχρονισμό αυτών των στοιχείων και από τη διατήρηση μιας εννοιολογικής διάκρισης ανάμεσα στον ανθρώπινο φορέα και την οντότητα που εμφανίζεται.

Η εγγύτητα των κοινοτήτων Jukun προς ομάδες όπως οι Mumuye έχει συμβάλει σε ένα κοινό ρεπερτόριο επιμηκυμένων ή φαινολογικά αφαιρεμένων χαρακτηριστικών προσώπου, καθώς και σε αντίστοιχες στρατηγικές διαμόρφωσης επιφανείας. Ωστόσο, οι μάσκες Akuma των Jukun τείνουν να προτιμούν μια πιο συμπαγή, επιθετική μορφή προσώπου, συχνά με έντονια χαρακτηριστικά που προβάλλουν προς τα έξω, ενισχύοντας την ορατότητα και την επίδρασή τους σε πολυσύχναστους χώρους παράστασης. Η προσθήκη χάντρων, λιγότερο συνηθισμένη σε ορισμένες γειτονικές παραδόσεις, σηματοδοτεί μια συγκεκριμένη επένδυση σε υφή και ακουστική συνοδεία, καθώς οι χάντρες μπορούν να παράγουν διακριτικούς κρουστικούς ήχους κατά τη διάρκεια της κίνησης.

Barley, Nigel. Plundered Skulls and Stolen Spirits: Inside the Fight to Reclaim Stolen Art. Λονδίνο: Signal, 2018.

Cole, Herbert M. Icons: Ideals and Power in the Art of Africa. Ουάσιγκτον, D.C.: Smithsonian Institution Press, 1989.

Fardon, Richard. Between God, the Dead and the Wild: Chamba Interpretations of Religion and Ritual. Εδιμβούργο: Edinburgh University Press, 1990.

Rubin, Arnold, ed. African Art and Ritual. Bloomington: Indiana University Press, 1982.

Sieber, Roy, και Arnold Rubin. Sculpture of Black Africa: The Paul Tishman Collection. Νέα Υόρκη: Metropolitan Museum of Art, 1968.

CAB44161