Ένα ξύλινο γλυπτό - Γεια σου Κάφι Γίντα - Χάουσα - Νιγηρία (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Αυτός ο πίνακας Allo Kafi Gida ανήκει στις αφηγήσεις γραφής του Κορανικού κειμένου των Χάουσα της βόρειας Νιγηρίας, όπου οι ξύλινες ταμπλέτες (allo) λειτουργούν ως κεντρικά εργαλεία ισλαμικής Παιδαγωγικής. Οι μαθητές γράφουν στίχους του Κορανίου, τους απομνημονεύουν και πλένουν την επιφάνεια για επαναχρησιμοποίηση, ενσωματώνοντας επανάληψη και διαγραφή στη υλικό-διανοητική ζωή του αντικειμένου. Ο προσδιορισμός «Kafi Gida» υποδεικνύει μια μετατόπιση από το διδακτικό περιβάλλον προς την οικιακή σφαίρα, όπου τέτοιες πλάκες μπορεί να διατηρούνται ως προστατευτικά ή μνημικά αντικείμενα.

Σκαλισμένο από πυκνό, ανοιχτόχρωμο ξύλο, ο πίνακας έχει σχεδιαστεί για αντοχή σε επανειλημμένη χρήση. Το χερούλι, καλυμμένο με δέρμα ζώου, ενισχύει τόσο τη λαβή όσο και τη συμβολική παρουσία. Η επιφάνειά του φέρει κόκκινα και μαυρισμένα χρώματα μαζί με στυλιζαρισμένα ζωομορφικά μοτίβα. Αυτές οι μορφές, συχνά εξαιρετικά αποτυπωμένες, αντικατοπτρίζουν έναν τοπικό οπτικό λεξιλόγιο που συνυπάρχει με τον ισλαμικό γραπτό λόγο, μεταφέροντας προστατευτικά ή συμβολικά νοήματα αντί για κυριολεκτική εικονογράφηση.

Πέρα από τη διδασκαλική τους λειτουργία, οι κορανικές πλάκες εμπλέκονται σε λατρευτικές και θεραπείες πρακτικές. Ο πλυντήριος των επιγραφών παράγει ένα υγρό εμποτισμένο με μπαράκα, επεκτείνοντας την αποτελεσματικότητα της πλάκας σε ενσαρκωμένη εμπειρία. Στην οικιακή της συνέχεια, η πλάκα Allo Kafi Gida λειτουργεί στη διασταύρωση κειμένου, εικόνας και τελετουργίας, αμφισβητώντας απόλυτες διακρίσεις μεταξύ του παιδαγωγικού εργαλείου και του αισθητικού αντικειμένου μέσα στην ισλαμική κουλτούρα της Δυτικής Αφρικής.

Ένα θεμελιώδες βιβλίο σχετικά με τα Allo Kai Gida, από τον Antoine Lema, έκδοση Five Continents, Μιλάνο (τελευταία ακολουθία φωτογραφιών).

Μερικό απόσπασμα από την Κριτική του Βιβλίου μας,

Το Allo Kafii Gida του Antoine Lema: Μυστικά Πλάκες Κορανίου από τη Βόρεια Νιγηρία (Five Continents Editions, Μιλάνο, 2019) εξετάζει ένα μικράς έκτασης τεκμηριωμένο σώμα πλακών γραφής Κορανίου των Χάουσα, τόσο ως τελετουργικά εργαλεία όσο και ως οπτικά τεκμήρια. Παραγόμενα μέσα σε ισλαμικά παιδαγωγικά συμφραζόμενα αλλά σημειωμένα με λεπτό διακόσμηση και κωδικοποιημένη εικονογράφηση, αυτές οι πλάκες κατέχουν μια αμφιλεγόμενη θέση μεταξύ της θεσπισμένης θυσίας και της εσωτεριστικής πρακτικής. Ο Lema αναδεικνύει αυτή την ένσταση, επισημαίνοντας τον πολιτισμό της μυστικότητας γύρω από τα αντικείμενα και τους κινδύνους που ιστορικά συνδέονται με την κατοχή τους.

Η μελέτη προωθεί ένα ερμηνευτικό πλαίσιο που θεωρεί τις πλάκες ως επιφάνειες αφήγησης και μνήμης. Αντί για απλά υποστηρίγματα για την επιγραφή του Κορανίου, κωδικοποιούν κοσμολογικές γνώσεις μέσω γραφικών μέσων, αντικατοπτρίζοντας τη συνάντηση της ισλαμικής εκπαίδευσης και των τοπικών γνωσιολογιών. Με αυτή την έννοια, οι πλάκες λειτουργούν ως αποθήκες επιπέδων νοήματος που υπερβαίνουν τη μεμονωμένη διδακτική τους χρήση.

Απονέμοντας ένα ιδιωτικό σύνολο που συνέλεξε για είκοσι χρόνια, η δημοσίευση συνδυάζει την εθνογραφική ευαισθησία με την ακαδημαϊκή προσοχή στη μορφή. Ωστόσο παραμένει συνεπής στο ότι περιορίζει τα όρια της ερμηνείας, αποδεχόμενη την μερική αδιαφάνεια που προκύπτει από τον περιορισμένο πρόσβαση σε γηγενείς εξηγήσεις. Οι εκτενείς αντίγραφα υπογραμμίζουν αυτό το σημείο: οι εικόνες αντιστέκονται σε πλήρη μετάφραση σε ακαδημαϊκή διατύπωση, διατηρώντας μια σκόπιμη αμφιταλαντευόμενη έννοια.

Η συνεισφορά του Lemα έγκειται στο πλαίσιο αυτών των αντικειμένων εντός ευρύτερων συζητήσεων για την αφρικανική υλική κουλτούρα, όπου οι διακρίσεις ανάμεσα στην τέχνη, τον τελετουργικό και τη γνώση συχνά είναι ασταθείς. Το βιβλίο τελικά τοποθετεί την αδιαφάνεια όχι ως έλλειψη αλλά ως ουσιώδη συνθήκη του allo kafii gida. Διαβάστε περισσότερα στο ιστολόγιό μας.

Επιλεγμένη βιβλιογραφία

Abdalla Uba Adamu, “Transnational Influences and the Transformation of Hausa Visual Culture,” 2010.
Louis Brenner, West African Sufi, 1984.
Ousmane Kane, Beyond Timbuktu, 2016.
Anne Haour and Benedetta Rossi (eds.), Being and Becoming Hausa, 2010.
Nehemia Levtzion and Randall L. Pouwels (eds.), The History of Islam in Africa, 2000.