Giovenale - Satire - 1804

ΝΑΝΙΚΑ ΣΤΑ ΝΑΠΟΛΕONΙΚΑ ΣΑΛΟΤΤΙ - ΜΕΤΑΞΥ ΚΑΤΑΚΡΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΗΘΟΥΣ ΤΗΣ ΜΟΡΑΦΕΝΤΑΣ Borgese
Αυτή η κομψή μονογραφική έκδοση από το Μιλάνο των Σάτιρες του Ιουβενάλ, μεταφρασμένες από τον Πέτρο (ή πιο ορθότερα Γ.) Γιορντάνι, εντάσσεται στο ζωηρό πνεύμα πολιτισμού της Ιταλίας που βρίσκεται υπό γαλλική κατοχή, όπου η ανάκτηση των λατινικών κλασικών αποκτά όχι μόνο φιλιολογική, αλλά και πολιτική και ηθική αξία. Ο Ιουβενάλ, ποιητής της αγανάκτησης και της διαβρωτικής καταγγελίας, περνά από το φίλτρο της νεοκλασικής και πατριωτικής ευαισθησίας του Γιορντάνι, κεντρικής μορφής του πρώτου 19ου αιώνα στην ιταλική πραγματικότητα. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο που διατηρεί την πολεμική δύναμη του πρωτότυπου, αλλά το επαναδιαβάζει σε παιδαγωγική οπτική, μετατρέποντας τη ρωμαϊκή σατιρική παράδοση σε εργαλείο εκπαίδευσης του σύγχρονου πολίτη. Το έντυπο-βιβλίο, με την ήπια του βιβλιοδεσία, αντικατοπτρίζει πλήρως αυτή την αντίθεση ανάμεσα στον κλασικό αυστηρότερο και τη νέα κοινωνική λειτουργία της λογοτεχνίας.
ΑΞΙΑ ΑΓΟΡΑΣ
Οι ιταλικές εκδόσεις του πρώτου 19ου αιώνα των Σάτιρων του Ιουβενάλ, κυρίως σε μετάφραση του Γιορντάνι και με εποχιακή βιβλιοδεσία, τοποθετούνται συνήθως ανάμεσα σε 450 και 700 ευρώ. Δείγματα καλά διατηρημένα, πλήρη και με διακοσμητικές βιβλιοδεσίες μπορούν να φτάσουν τα 800–1.000 ευρώ. Το παρόν αντίτυπο, για ακεραιότητα και ποιότητα της μάρμαρης βιβλιοδεσίας, τοποθετείται πιθανώς στην άνω-μεσαία ζώνη της αγοράς.
ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
2 τόμοι· εποχιακή βιβλιοδεσία από καφέ ήβεννο και τα ράφια επέστρωναν σε μαρμάρινο χαρτί, οι ράντες ομαλοί με λεπτομέρειες χρυσού και τίτλοι εμφανίζονται στο πίσω μέρος, ανά τόνους δελτίων. Χάρτες με ελαφριά κιτρινίλα και μερική ασπρόχρωση, περισσότερο εμφανής στις πρώτες σελίδες· ευρύ περιθώριο. Στερεή βιβλιοδεσία. Καλό αντίτυπο, καλά διατηρημένο συνολικά.
Αριθμός σελίδων:
Τόμος Α’: [2], XXIV, 312 σελ.
Τόμος Β’: [2], 328 σελ.
Σε αρχαία βιβλία, με μακρόχρονη ιστορία, μπορεί να υπάρχουν ορισμένες ατέλειες, που δεν αποτυπώνονται πάντοτε στην περιγραφή.

ΠΛΗΡΟΤΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Σάτιρες του Ιουβενάλ, μεταφρασμένες από τον Γ. Γιορντάνι.
Μιλάνο, από τη τυπογραφία και το χυτήριο του Γενή, 1804.

ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑ
Οι Σάτιρες του Ιουβενάλ αντιπροσωπεύουν ένα από τα κορυφαία σημεία της λατινικής λογοτεχνίας για την πυκνότητα της πολεμικής τους στάσης και τη δύναμη της εκφραστικής γλώσσας. Μέσα από μια κοφτερή γλώσσα και συχνά βίαιες εικόνες, ο ποιητής καταγγέλλει τη ηθική διαφθορά της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας αποκαλύπτοντας διεφθαρμένες ιδιώτες και δημόσιες εκφυλίσεις. Η μετάφραση από τον Γιορντάνι εντάσσεται σε ένα κρίσιμο σημείο της ιταλικής κουλτούρας, όταν η ανακάλυψη των κλασικών γίνεται εργαλείο αγωγής πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Ο Γιορντάνι δεν περιορίζεται να μεταφράζει· ερμηνεύει, εξισορροπεί και σε βαθμό ηθικοποιεί, προσαρμόζοντας τη συγχρονική σατιρική αντίληψη στους γούστους και στις ανάγκες ενός κοινού του σήμερα. Έτσι το έργο γίνεται γέφυρα ανάμεσα σε δύο κόσμους: τη Ρώμη της αυτοκρατορίας και την Ιταλία πριν την ενότητα, συνδεδεμένες από την κοινή ανάγκη κριτικής αποτύπωσης της κοινωνίας.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Δεκτονίος Ιούνιος Ιουβενάλ, πιθανότατα από την Ακουίνο μεταξύ του Α’ και του Β’ αιώνα μ.Κ.ε., αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους λατίνους σατιρικούς ποιητές. Δραστήριος υπό τους αυτοκράτορες Δομίσιανός, Τραϊανός και Αδριανός, είναι συντάκτης δεκαέξι σατιρών σε εσάμετρο, διακρινόμενες για την φαινομένη βία του ύφους και τον ηθικισμό που αποπνέει. Το έργο του επηρέασε βαθιά τη σατιρική παράδοση της Ευρώπης, από Μποϊλό έως Σουίντ μέχρι τον Λεοπάρντι.
Πέτρο Γιορντάνι (1774–1848), λογοτέχνης και μεταφραστής, ήταν κεντρική μορφή του νεοκλασικισμού στην ιταλική γλώσσα. Φίλος και μέντορας του Λεοπάρντι, υπεστήριξε την ιδέα της λογοτεχνίας ως κοινωνικού και ηθικού εργαλείου, προωθώντας τη διάδοση των κλασικών στην ιταλική γλώσσα.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ
Η μετάφραση του Γιορντάνι των Σατιρών του Ιουβενάλ είχε μια ήπια κυκλοφορία τον πρώτο 19ο αιώνα, σε συμφωνία με το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τους κλασικούς λατινικούς που προωθήθηκαν από τα ακαδημαϊκά και πατριωτικά περιβάλλοντα. Η μιλανέζικη έκδοση του 1804 αντιπροσωπεύει ένα από τα πρώτα τεκμήρια σε αυτό το πολιτιστικό σχέδιο, υποστηριζόμενο από τυπογραφεία ενεργά στο περιβάλλον της ναπολεόντειας περιόδου. Οι επανεκδόσεις ακολούθησαν στον 19ο αιώνα, συντελώντας στη διαμόρφωση της τύχης του Ιουβενάλ στην Ιταλία, συχνά μέσω εκδόσεων προσαρμοσμένων στο γούστο της εποχής.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
ICCU/OPAC SBN: καταχώριση για “Satire di Giovenale tradotte da G. Giordani”, Μιλάνο, 1804.
Cat. BnF: Juvenal, Satires, ιταλικές εκδόσεις του 19ου αιώνα, συγκριτικό τυπογραφικό.
Graesse, Trésor de livres rares, IV, σελ. 478 (εισ.: Juvenalis).
Brunet, Manuel du libraire, III, σ. 562–565 (Juvenal, μεταφράσεις και εκδόσεις).
Gamba, Σειρά των κειμένων της γλώσσας, αρ. 2093 (εκδόσεις αρχαίων συγγραφέων μεταφρασμένων στα ιταλικά).