Michelangelo Pistoletto (1933) - "L'Acquario"

Μιχαελάντζελο Πιστολέττο, L'acquario. Ανατύπωση λιθογραφίας (4 χρώματα offset) του πρωτότυπου έργου του Μιχαελάντζελο Πιστολέττο «L'Acquario» που πραγματοποιήθηκε ειδικά για το Bolaffiarte. 5000 αντίτυπα αριθμημένα φέρουν την αυθεντική υπογραφή του Καλλιτέχνη (το δικό μας αντίγραφο 2578). Αποτύπωμα Bolaffi. Δύσκολη η εύρεση όταν συνδυάζεται με το περιοδικό. Σε άριστη κατάσταση. Μπίζει σε δημοπρασία χωρίς ελάχιστο όριο!!!!

Μιχαελάντζελο Όλιβέρο Πιστολέττο (Μιέλα Biella, 25 Ιουνίου 1933) είναι ένας ιταλός καλλιτέχνης, ζωγράφος και γλύπτης, κινητήρας και πρωταγωνιστής της ρεύματος της Arte Povera.
Μονογενής γιος της Livia Fila (1896-1971) και του ζωγράφου Ettore Olivero Pistoletto (1898-1984) που είχε δημιουργήσει μια σειρά ζωγραφιών για την ιστορία της τέχνης της μαλλούρας για τη Zegna του Biella. Ένα χρόνο μετά τη γέννησή του η οικογένεια μετακομίζει στο Τορίνο, όπου ο πατέρας είχε ανοίξει ένα εργαστήριο αποκατάστασης. Από παιδί επισκέπτεται το εργαστήριο του πατέρα, αντίθετος προς τις τάσεις της σύγχρονης τέχνης, όπου μαθαίνει τα βασικά του σχεδιασμού και της ζωγραφικής, τις τεχνικές συντήρησης πιο πρόσφατες· πλησιάζει τον κόσμο της τέχνης και μέσα από επισκέψεις την Κυριακή στη Γκαλερία Sabauda του Τορίνο.

Ξεκινά το 1947 ως μαθητευόμενος στο εργαστήριο του πατέρα- συντηρητής πινάκων, με τον οποίο συνεργάζεται έως το 1958: εκεί έρχεται σε επαφή με την δυτική εικαστική παράδοση, την τέχνη του μεσαίωνα και της Αναγέννησης.

Το 1953 συνεργάζεται με τον Armando Testa, τον ιδρυτή της πρώτης σχολής διαφήμισης στην Ιταλία. Διευθύνει το ίδρυμα διαφήμισης μέχρι το 1958. Η διαφήμιση θα επηρεάσει τις πρώτες έρευνές του. Ήδη αυτά τα χρόνια αρχίζει τη δημιουργική του δραστηριότητα στον τομέα της ζωγραφικής που εκφράζεται και μέσω πολλών αυτοπoρτρέτων, σε καμβάδες προετοιμασμένους με μεταλλική imprimitura και αργότερα επάνω σε επιφάνειες από ατσάλι λείανισμένο με καθρέφτη.

Η επαφή με εκθεσιακούς τόπους του Τορίνο, όπως η Galleria Notizie του Luciano Pistoi, η Galleria La bussola, το Διεθνές Κέντρο Μελέτης Αισθητικής και το Μουσείο Δημοτικό, όπου ο κριτικός Luigi Carluccio είχε φροντίσει μια σειρά εκθέσεων εστιάζοντας στη σύγκριση μεταξύ Ιταλίας και Γαλλίας, με καλλιτέχνες όπως Georges Mathieu και Hans Hartung, μαζί με την επαφή με τα έργα του Lucio Fontana, που είδαν στο Τορίνο στην περιοδεία «Arte in vetrina», τον οδήγησαν σε μια σκέψη για τη σύγχρονη τέχνη, την αντίθεση μεταξύ αφηρημένου και εικονιστικού.

Έργα την πρώτη του δουλειά παρουσιάζει το 1955 στο Circolo degli Artisti του Τορίνο, ένα αυτοπoρτρέτο. Μεταξύ 1962 και 1966 τα θέματα των «γυαλινοειδών πινάκων» κόβονται και ακινητοποιούνται σε ένα στιγμιότυπο, σε μια ατμόσφαιρα αναστολής ακόμα πιο έντονη. Το 1963, όταν εκθέτει για δεύτερη φορά στη Galatea, ο Ιλεάνα Σονμπέμπλ τον συνδέει με καλλιτέχνες ποπ όπως οι Jasper Johns, Robert Rauschenberg, Roy Lichtenstein και Andy Warhol· ο Πιστολέττο όμως λείπει πάντα η ταυτοποίηση τέχνης με καταναλωτικά αντικείμενα και εμπορεύματα, που βρίσκεται στην αμερικανική Pop Art και η αφαίρεση της χειρός του καλλιτέχνη χαρακτηριστική, π.χ. του Warhol.

Το 1964 τοποθετείται η μετάβαση από τους «Γυαλινοειδείς Πίνακες» στις Plexiglas, φύλλα διαφανούς ρητίνης στα οποία ο καλλιτέχνης ζωγραφίζει ή μεταφέρει φωτογραφίες αντικειμένων που ήδη χρησιμοποιήθηκαν στα πρώτα έργα, τα οποία αφήνουν να φανούν οι επιφάνειες πάνω στις οποίες ακουμπούν. Το φως συναντά το κενό του έργου και το πλήρες της πραγματικότητας, του περιβάλλοντος. Η διάκριση μεταξύ εικόνας και πραγματικότητας καθίσταται ασαφής, τα απεικονιζόμενα αντικείμενα μετατρέπονται σε πραγματικά αντικείμενα, που σχετίζονται με τη ροή του χρόνου και την αλλαγή των πραγμάτων.

«Τα έργα που κάνω (...) είναι αντικείμενα μέσω των οποίων απελευθερώνομαι από κάτι - δεν είναι κατασκευές αλλά απελευθερώσεις - δεν τα θεωρώ αντικείμενα επιπλέον, αλλά αντικείμενα λιγότερα, στο νόημα ότι φέρουν μια εμπειρία αντίληψης εξωτερικευμένη οριστικά»

(Κάρλος Μπαζουάλντο, Κείμενα του Μιχαελάντζελο Πιστολέττο, στο Michelangelo Pistoletto. Da uno a molti. 1956-1974, Electa, 2011, σελ. 344.)

Arte Povera
Με τα Oggetti in meno και τα πρώτα έργα με τα σακουλάκια, όπως τρεις Αφροδίτες από τα σκουπίδια (1967), θα αποτελέσουν καταλύτη για τη γέννηση της Arte Povera.

Το 1967 εκδίδει μόνος του έναν θεωρητικό προβληματισμό για την εξέλιξη της δουλειάς του, με τίτλο Le ultime parole famose: διερωτάται για την αμφισημία τέχνης ανάμεσα σε «ένα νοητικό και αφηρημένο κομμάτι και ένα υλικό και φυσικό κομμάτι»[2], μεταξύ της λεκτικής παρουσίας του καλλιτέχνη στον καθρέφτη και της διανοητικής του παρουσίας στη ζωγραφική. Μέσα στον χώρο της Galleria Christian Stein του Τορίνο, από τον Οκτώβριο του 1975 έως τον Σεπτέμβριο του 1976, ο Πιστολέττο πραγματοποίησε 12 συνεχόμενες εκθέσεις, μία τον μήνα. Οι Στάντζες, που προκύπτουν από τρία περιβάλλοντα (τρεις αίθουσες συνδεδεμένες από τρεις πόρτες ευθυγραμμισμένες στον ίδιο άξονα), λειτουργούν σαν ένας είδος αρχιτεκτονικού τηλεσκοπίου, αντικατοπτριζόμενες η μία στην άλλη, στον ίδιο χώρο.

και της πολιτικής στο μανιφέστο του Ominiteismo e Demopraxia του 2017. Το Ominiteismo θέτει τόσο τα άτομα όσο και τις θρησκευτικές τους θεσμούς ενώπιον του εαυτού τους για μια κρίση που δεν έρχεται από τα πάνω, αλλά θέτει ο καθένας και όλους άμεσα μπροστά στις δικές τους ευθύνες. Η ευθύνη γίνεται έτσι πρακτική που ρυθμίζει και ενώνει όλα τα μέρη της κοινωνίας. Η Demopraxia - έννοια και όροι επινοημένες το 2012 από τον Paolo Naldini, διευθυντή της Cittadellarte - αντικαθιστά τον όρο «δύναμη», από το ελληνικό krátos (από το οποίο προέρχεται η δημοκρατία), με τον όρο «πρακτική», από το ελληνικό práxis (από το οποίο προέρχεται η demopraxia), για να φτάσει με το demo-praktiká εκεί που δεν μπόρεσε να φτάσει με την επιβολή του demo-dynasteía. Ο σκοπός είναι ακόμη να ευαισθητοποιήσει την κοινωνική ευθύνη μέσω της τέχνης και,

Μεταξύ 1979 και 1980 ο Πιστολέττο ξεκινά μια ευρεία δημιουργική συνεργασία που αφορά διάφορες αμερικανικές πόλεις με μια σειρά προσωπικών εκθέσεων και εγκαταστάσεων σε μουσεία, γκαλερί και δημόσιους χώρους. Ο Πιστολέττο εργάζεται σε ένα πυκνό πρόγραμμα συνεργασιών με πολλούς καλλιτέχνες, μουσικές ομάδες και τοπικά θεατρικά σύνολα. Στο Ατλάντα προσκαλεί τον θεατρικό σκηνοθέτη και ηθοποιό Λιονέλλο Τζενέρο, τον Enrico Rava, τζαζ συνθέτη, και τον αμερικανό συνθέτη Morton Feldman, συνδιδασκόμενοι από τη Μαρία Πιοππι.

Η Creative Collaboration συνεχίζεται σε διάφορες πόλεις κατά τη διετία: Νέα Υόρκη, Λος Άντζελες και Αθήνα. Παράλληλα στην Ιταλία, στη Μπολόνια και στην Κορνιγία, ο Πιστολέττο συντονίζει και συμμετέχει σε μια σειρά παραστάσεων στους δρόμους της πόλης μαζί με εκείνους τους καλλιτέχνες που είχαν συνεργαστεί μαζί του σε

Στην Γκαλερί Persano του Τορίνο, τον Ιούνιο του 1985, εκθέτει μια ομάδα έργων αποτελούμενη από όγκο και επιφάνειες, χρησιμοποιώντας μεγάλα μπλοκπολυουρεθάνης που χρησιμοποιήθηκαν για γλυπτά, επενδεδυμένα με καμβά και ζωγραφισμένα, με σκούρους και βαριούς χρωματισμούς, και στον κατάλογο ο καλλιτέχνης αναφέρεται σε αυτή την έκφραση και με τη φράση «τέχνη της μιζέριας». Με φωτογραφική αναπαραγωγή ο Πιστολέττο παρουσιάζει, σε μεγάλους ξύλινους πίνακες, τις εικόνες ορισμένων από αυτά τα έργα που είχαν εκτεθεί σε διάφορους τόπους τα προηγούμενα χρόνια για να υπογραμμίσει τον συνδυασμό της ζωγραφικής με τη γλυπτική μέσα από τη δισδιάστατη φωτογραφία. Πρόκειται για μια σειρά έργων που επιβάλλονται από τον καλλιτέχνη και την πρόσκληση να δημιουργήσει το δικό του Σημάδι Τέχνης και για τους άλλους. Η έκθεση πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία το 1993 ταυτόχρονα σε διάφορες πόλεις, μεταξύ αυτών η Rochechouart, η Thiers και η Vassiviere.

Το Σήμα Τέχνης του Πιστολέττο είναι ένα σχήμα που προκύπτει από τη διασταύρωση δύο τριγώνων, το οποίο ιδανικά ενσωματώνει ένα ανθρώπινο σώμα με τα χέρια υψωμένα και τα πόδια ανοιγμένα. Αυτή η μορφή χρησιμοποιείται από τον Πιστολέττο ως βασικό μοντέλο για την κατασκευή κι άλλων έργων σε διαφορετικά υλικά. Ως παράδειγμα των Σημάτων Τέχνης που παραγγέλλουν οι άλλοι, μπορεί να θυμηθεί το L'ala di Krems, ένα μόνιμο γλυπτό, που κατασκευάστηκε στο Krems το 1997, αποτελούμενο από φωτιζόμενα πάνελ που περιέχουν καθένα το Σήμα Τέχνης ενός κατοίκου του Krems.

«Κανονικά επιβάλλεται παραδοσιακά ένα σημάδι για όλους, ένα θρησκευτικό σημάδι, ένα πολιτικό σημάδι, ένα διαφημιστικό σημάδι, το σήμα ενός προϊόντος, τα σήματα εισέρχονται στον κόσμο, αλλά μόνο ο καλλιτέχνης έχει δημιουργήσει το προσωπικό σήμα. Τώρα ήρθε ο καιρός και οι υπόλοιποι να γίνουν υπεύθυνοι -» (…)

«Το Πρόγραμμα Τέχνης βασίζεται στην ιδέα ότι η τέχνη είναι η πιο ευαίσθητη και ολοκληρωμένη έκφραση της σκέψης και είναι καιρός ο καλλιτέχνης να αναλάβει τη σχετική ευθύνη να φέρει σε επικοινωνία κάθε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα, από την οικονομία στην πολιτική, από την επιστήμη στη θρησκεία, από την εκπαίδευση στη συμπεριφορά, συνολικά όλες τις απαιτήσεις του κοινωνικού ιστού»[4].

Ο Πιστολέτто επεξεργάζεται ένα καινοτόμο πρόγραμμα για να εξοβελίσει τα παραδοσιακά εμπόδια μεταξύ των διαφόρων καλλιτεχνικών κλάδων. Οι στόχοι του πρότζεκτ είναι να εμπλέξουν, πέραν των καλλιτεχνών από διαφορετικά πεδία, και ομάδες πολιτικής. Οι ιδέες, που διατυπώνονται στο μανιφέστο, συνοψίζονται και επιχειρούν να υλοποιηθούν στην έκθεση στην Πίστοια (από Νοέμβριο 1995 έως Φεβρουάριο 1996) στο παλάτσο Fabroni, χωρισμένη σε 16 θεματικά δωμάτια ανάλογα με τις διαφορετικές απαιτήσεις που αναπτύσσονται στο Πρόγραμμα: Φιλοσοφία, Αρχιτεκτονική, Πολιτική, Λογοτεχνία, Οικονομία, Τροφή, Αγορά, Θρησκεία, Σχεδιασμός, Επιστήμη, Τέχνη, Ενημέρωση, Μουσική, Συναντήσεις, Ενδύματα και Θέατρο.

Ανέβη από τον Σεπτέμβριο 1996 έως τον Φεβρουάριο 1997, στο Μουσείο Pecci της Prato, τη μεγάλη έκθεση Habitus, Abito, Abitare, όπου οι αίθουσες φιλοξενούνται από καλλιτέχνες, σχεδιαστές, κοινωνιολόγους. Επίσης σε διάφορους χώρους της πόλης διοργανώνονται πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στο να εμπλέξουν το κοινό.