Ένα ξύλινο γλυπτό - Γιορούμπα - Νιγηρία

Η ενασχόληση του Βόλφγκεγκ Τζάενικκε με την αφρικανική τέχνη δεν ξεκίνησε από το πεδίο ή από την αγορά, αλλά σε έναν ήσυχο, πιο εσωτερικό χώρο — ανάμεσα σε έγγραφα, βιβλία και αντικείμενα που ανήκαν στον πατέρα του. Το αρχείο για τις παλιές αποικίες της Γερμανίας δεν συγκαταλεγόταν για να διηγηθεί μια ενιαία ιστορία· πρότεινε πολλές. Προκάλεσε κριτική σκέψη αντί σεβασμού και έμαθε στον Τζάενικκε από νωρίς ότι τα αντικείμενα δεν είναι ποτέ μουρλά. Φέρνουν μέσα τους χρόνο — άρση και συνέχεια διατηρημένες στην ίδια μορφή — και ζητούν να διαβαστούν με τον ίδιο προσεκτικό τρόπο με τα κείμενα. Για περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα, ο Τζάενικκε εργάζεται ως συλλέκτης, έμπορος και μεσολαβητής, αν και κανένα από τα παραπάνω δεν αποτυπώνει ακριβώς το σχήμα της πρακτικής του. Εκείνο που κάποτε ομαδοποιούταν, με πολύ χαλαρό τρόπο, με τον τίτλο «Τραβλ Αrt» δεν φαινόταν ποτέ σ’ αυτόν ως σφραγισμένη ή ιστορική κατηγορία. Είναι, αντίθετα, ένα σύνολο ζωντανών παραδόσεων που συνεχώς διαπραγματεύονται το παρόν. Η ακαδημαϊκή του εκπαίδευση — στην εθνολογία, τη ιστορία της τέχνης και τη συγκριτική νομοθεσία — παρείχε μια γραμματική. Η γλώσσα την οποία ο ίδιος τη μάθησε αλλού. Στο Μάλι, στο Καμερούν, στην Ακτή Ελεφαντοστού, στο Μπούρκινα Φάσο, στο Τογκο, και στην Γκάνα, η γνώση αναδύθηκε αργά, μέσα από επαναλαμβανόμερες συναντήσεις που έγιναν σκληρές σχέσεις, και μέσω της εμπιστοσύνης που οικοδομήθηκε όχι όλα μαζί αλλά στα χρόνια. Το Μάλι έγινε το βαρυτικό κέντρο αυτής της εμπειρίας. Μεταξύ 2002 και 2012, ο Τζάενικκε έζησε και εργάστηκε στο Μπαμάκο και στο Σεγού, όπου διεύθυνε το Tribalartforum, μια γκαλερί με θέα τον ποταμό Νίγκερ. Ο χώρος αντιστάθηκε σε εύκολη χρονολογία. Γλυπτά και κεραμικά μοίραζαν το χώρο με τη φωτογραφία, και έργα του Μαλίκ Σιντιμπέ — εικόνες της μαλιάνικης νεολαίας τη δεκαετία του 1970, αυτοπεποίθηση και θρίαμβος — κρεμάγονταν δίπλα σε παλαιότερες τελετουργικές μορφές. Το αποτέλεσμα δεν ήταν νοσταλγικό αλλά διευκρινιστικό: παρελθόν και παρόν δεν ακύρωναν το ένα το άλλο· τα ενίσχυαν το ένα το άλλο. Ο πόλεμος του 2012 τελείωσε αυτό το κεφάλαιο απότομα, όπως συνήθως κάνουν οι πόλεμοι. Αλλά δεν διέλυσε το έργο. Μαζί με τον ΑγκουίμποΚαματέ, ο Τζάενικκε μετεκίνησε στη Λομέ, πιο κοντά στα μέρη από όπου προέρχονταν πολλά από τα αντικείμενα και στις διαδρομές που συνεχίζουν να ταξιδεύουν. Από το 2018, το Βερολίνο έχει γίνει ένα ακόμη σημείο σε αυτόν τον χάρτη. Η Galerie Wolfgang Jaenicke λειτουργεί πλέον αντίθετα από το Παλάτι του Σαρλότενμπουργκ, με τη στήριξη μιας μικρής ομάδας ειδικών. Η εστίασή της εστιάζει, ειδικά, σε δυτικοαφρικανικά μπρούντζινα και τερρακότα — υλικά που διαμορφώνονται από τη γη και τη φωτιά, και από μορφές μνήμης που αντιστέκονται σε εύκολη μετάφραση. Αυτό που διακρίνει την πρακτική του Τζάενικκε δεν είναι μόνο η γεωγραφική της εμβέλεια αλλά ο εσωτερικός της αντίκτυπος. Οι πεδία εργασίας συντελούνται με έρευνα προελεύσεως· το εμπόριο αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο από την ευθύνη. Σε συνεργασία με μουσεία και ερευνητικά εγχειρήματα, η κυκλοφορία οριοθετείται όχι ως εξαγωγή αλλά ως ηθική διαδικασία που παραμένει ανολοκλήρωτη. Ο στόχος δεν είναι η αφαίρεση αντικειμένων από τον κόσμο και ο καθορισμός τους σε χώρο, αλλά η διατήρηση της αναγνωρισιμότητάς τους μέσα σ’ αυτόν — να συνεχιζονται να μιλούν, ακόμη και καθώς αλλάζουν οι συνθήκες της ομιλίας τους."} )}{