Teodorico Morello - Enchiridion ad verborum - 1540

Μόρελλο, Τεοντορίκο, Enchiridion ad verborum copiam haud infrugiferum: multo quam antea auctorως, emaculatiusque. Theodorico Morello Campano autore. Indicem formularum loquendi ad calcem libri reiecimus, Lugduni, apud Seb. Gryphium, 1540.

267, [21]; 8°
a-s⁸

ncti s.s. s.t. LiPa (3) 1540 (A)

IT\ICCU\RMLE\001318; USTC 147796

Seconda edizione lionese per i torchi del grande tipografo Sébastien Gryphe (la prima del 1538 IT\ICCU\CFIE\026371; USTC 147406) di questa bella raccolta di frasi latine tratte da autori classici (Quintiliano, Lucano, Giovenale et al.) e moderni (Poliziano, Pico della Mirandola, Ermolao Barbaro et al.), curata da Thierry Morel (Teodorico Morello), professore di retorica presso il Collegio di Lisieux e autore di opere pedagogiche, originario della regione francese della Champagne.

Legatura non originale (sec. XVIII-XVIII) in piena pergamena decorata a secco (cm. 17,5x11,5).
Dorso con nervi sporgenti. RECENTEMENTE RESTAURATO. Condizioni ottime. Manca l’ultima carta con la marca tipografica stampata nel verso (s8v).

Prontuario di retorica evidentemente adottato dai Conventi Cappuccini della Lombardia (nel bresciano in particolare), poiché la copia in oggetto presenta nota di possesso manoscritta nel frontespizio: «Locis Montisclari Capuccinorum [Montichiari - BS]». Altra copia dell’edizione per Sebastien Gryphe del 1551 (in vendita presso libraio antiquario bresciano) presenta invece nota di possesso: «Loci fratrum Capuccinorum Manerbii [Manerbio - BS]». Curioso ότι entrambe οι copie presentino un segno di inchiostro rosso nel frontespizio. Η copia in vendita rivela inoltre altre δύο provenienze illustri: η πρώτη tardo cinquecentesca riconduce a Dante Girapha attraverso una lunga nota manoscritta vergata nel verso dell’ultima carta di guardia posteriore «Ego Dantes Girapha ingressus / sum lectionem Ovidianam Quae / incipit Hospita Demophoon etc. / die decimo septimo kalendas novembris / 1575 in ludo prestantissimi Ulixis / Mantice Publici litterarum triviliensis / Proffessoris [...] habita omnium ratione». Η nota, χρονολογηθείσα 15 Νοεμβρίου 1575, περιγράφει ότι ο Girapha ήταν φοιτητής του Ulisse Mantice Publici litterarum triviliensis [Treviglio - BG] Proffessoris του οποίου άκουγε τα μαθήματα, ειδικά σε εκείνη την περίσταση, που αφορούσε τις Ερωτικές της Ωβιδίου και τη ιστορία της Φιλλίδης και του Δημοφόντη. Η δεύτερη προέλευση, που υποδεικνύεται από μια σημείωση στο περιθώριο του ανώτερου μέρους του προς της δεύτερης ακρούς (Ex libris Balthassaris Zamboni) παραπέμπει σε Camillo Baldassarre Zamboni (1723-1797), ένας από τους σημαντικότερους βρεσκικαίς διανοούμενους του 18ου αιώνα, παθιασμένος με την αρχαιότητα και συλλέκτης σπάνιων βιβλίων και χειρογράφων. Θεωρείται σαν “βιβλιοθήκη που περιφέρεται”, ζητείται να παρέχει συμβουλές, πληροφορίες, θεωρείται από πολλούς μελετητές ως σημείο αναφοράς για έρευνες και διευθύνσεις σχετικά με τα έργα των μοναχών Γ. Β. Γκουαγαντίνι και Τιραμποσκι, καθώς και του κόμη Ματζουκελλί, του Νέμπερ, κ.λπ.; είχε πολλούς πιστούς φίλους όπως οι αδελφοί Σκαρέλλα, οι Καπέλλι, οι Σανβιτάλι, παρ. Φορτουνάτο από τη Μ Brescia, ο Doneda, ο Rodella. Ο βιογράφος του, Γερμάνο Τζακοπο Γουσαγκό, τον χαρακτηρίζει «καταπληκτικό ομιλητή, τέλειο πολυγλωσσικό, ειδικά στα λατινικά, γαλλικά και ελληνικά, βαθύ στη μεταφυσική, τη φιλοσοφία και τη θεολογία, αλλά κυρίως στη μελέτη της αρχαιότητας ώστε να τον συγκρίνει με τον σύγχρονο Λοδουίκο Μουράτορι, επιστήμονα με απόλυτο ορισμό της λέξης, με τεράστια ποικιλία γνώσεων». Ήταν συγγραφέας, ανάμεσα σε άλλα έργα, του αριστουργήματος Memorie intorno le Pubbliche Fabbriche più insigni della città di Brescia (Brescia, Pietro Vescovi, 1778).