Πυγολαμπίδα - Ueno Tadamasa - Ιαπωνικό ξυλογραφικό χαρακτικό - Ukiyo-e - Ιαπωνία - 20th century

Artist: Ueno Tadamasa 上野忠雅 (1904–1970), αργότερα Torii Tadamasa
Series: Kabuki Sugata-goyomi 歌舞伎姿暦 (Calendar of Kabuki Figures / Calendar of Kabuki Roles and Actors)
Sheet: July
Subject: Firefly
Date: c. 1950
Format: yoko-ōban (horizontal ōban), full margins approx. 40*27 cm
Technique: mokuhanga — multi-block colour woodblock on hōsho

1. Εντύπωση και χρώμα
Μια ζωντανή, ευδιάκριτη εντύπωση. Μικρές καφέ κηλίδες.

2. Χαρτί και κατάσταση
Βαρύ χαρτί hōsho με πλήρη περιθώρια. Υπήρχαν μικρές κηλίδες.

3. Ο καλλιτέχνης και η σειρά
Ο Ueno Tadamasa (1904–1970), που γεννήθηκε ως Ueno Katsumi, υπήρξε ο πλέον σημαντικός καλλιτέχνης χαρακτικών Kabuki του μεσαίου προς το δεύτερο ήμισυ του εικοστού αιώνα. Εξασκήθηκε υπό τον Torii Kiyotada VII (Kiyotada IV σε κάποιες μετρήσεις, 1875–1941), επικεφαλής της σχολής Torii — η ζωγραφική–χαρακτική παράδοση που είχε προμηθεύσει τα θεατρικά ταμπλό Kabuki στην Edo από τον 17ο αιώνα. Το συλλαβικό tada στο όνομά του ήταν άμεσο δώρο από το όνομα του δασκάλου του, Kyotada. Το 1949 η οικογένεια Torii του παρείχε το δικαίωμα να υιοθετήσει το οικογενειακό τους επώνυμο, και έτσι έγινε Tadamasa Torii — μια εξαιρετική τιμή που τον επιβεβαίωσε ως διάδοχό τους.

Το Kabuki Sugata-goyomi (Calendar of Kabuki Figures) είναι σειρά δώδεκα φύλλων, ένα για κάθε μήνα του έτους, καθένα αφιερωμένο σε έναν διαφορετικό, διασημό ρόλο Kabuki. Τα τολμηρά σχέδια διακρίνονται από δραματικά κομμένες συνθέσεις που εστιάζουν στην έκφραση του προσώπου και στο στυλ μαλλιών, αποδοσμένα με έντονη καλλιγραφική γραμμή και ζωντανό χρώμα, φέρνοντας στη ζωή τον θεαματικό κόσμο του Kabuki. Είναι μία από τις καλύτερες σειρές του Tadamasa και σπανίως διατίθεται ολόκληρη στην αγορά.

5. Δύο δρόμοι μετά το Edo: πού βρίσκεται αυτή η χαρακτική
Τον εικοστό αιώνα, οι χαρακτικές Kabuki ακολούθησαν δύο σαφή, διαφορετικά μονοπάτια. Ένας δρόμος ήταν εκλεπτυσμένος, ατμοσφαιρικός, βαθιά επηρεασμένος από δυτικά εικονογραφικά πρότυπα — η παράδοση των Natori Shunsen και Ōta Masamitsu (Gakō), που δούλευαν υπό τους Watanabe Shōzaburō και άλλους εκδότες shin-hanga, οι οποίοι θεώρησαν τον ηθοποιό Kabuki ως ψυχικό θέμα και τον περιέβαλαν με ήπιο τόνωση και φυσικό χρωματισμό.
Ο άλλος δρόμος παρέμεινε πιστός στις τολμηρές συμβάσεις της Edo yakusha-e — επίπεδες επιφάνειες, διακοσμητικά σχέδια, υπερβολικά kumadori, και η θεατρικότητα της παράδοσης billboard της σχολής Torii. Αυτός ο δρόμος καθοδηγήθηκε από τον Torii Kiyotada IV/VII και μεταφέρθηκε στις μεταπολεμικές δεκαετίες από τον μαθητή του Ueno Tadamasa, τον σημερινό καλλιτέχνη.

Οι εκτυπώσεις αυτής της δεύτερης παράδοσης κατέχουν μια συναρπαστική θέση. Δεν είναι ακριβώς ukiyo-e με την Edo έννοια — πολύ μοντέρνες, πολύ συνθετικές, πολύ συνειδητές ως σχέδιο. Και δεν είναι shin-hanga ούτε — πολύ επίπεδες, πολύ γραφικές, πολύ απρόθυμες να μαλακώσουν τον άγριο στιλισμό της σκηνής Kabuki σε ατμοσφαιρικό κλίμα. Στέκονται στον δικό τους χώρο: εκφραστικές, δηλωτικές, σχεδόν πόστερ-όπως στην γραφική τόλμη τους, μα ριζωμένες σε μια τεχνική παράδοση τριών αιώνων συνεχούς πρακτικής. Το φύλλο Kagamijishi αποτελεί ένα textbook case — το υπόστρωμα είναι ένα ενιαίο βαθμωτό χρυσό πεδίο, το σχήμα περιορίζεται σε σιλουέτα, γραμμή και χρωστική, και ωστόσο κάθε γραμμή φέρει το βάρος της συσσωρευμένης σκηνικής τεχνικής της σχολής Torii.

Ακριβώς αυτή η ανεξαρτησία από τους δύο κύκλους — ukiyo-e και shin-hanga — καθιστά τις εκτυπώσεις του Tadamasa τόσο διακριτικές, και ολοένα περισσότερο όσο οι συλλέκτες αρχίζουν να αναγνωρίζουν την πρωτοτυπία σε ό,τι έκανε.