Αρχαία Αιγυπτιακή Faience Shabti. ύψος 11 εκ. Τριακοστή δυναστεία, 378–341 π.Χ.

Shabti ή Ushabti

- πιο όμορφο στα χέρια παρά στις εικόνες -

Αρχαία Αίγυπτος, 30ή Δυναστεία, 378 - 341 π.Χ.

Φαιενς

Ύψος 11 cm

Προέλευση:
- Ιδιωτική Συλλογή, BORDEAUX, Γαλλία. Κύριος C., συλλογή. Αποκτήθηκε κατά το πρώτο ήμισυ του 20ού αιώνα. Αποκτήθηκε σε δημόσιο πλειστηριασμό, 2026.

Κατάσταση: Πολύ καλή, ακέραιο, βλέπε φωτογραφίες.

Αυτή η φιγούρα ουσαμπτί απεικονίζεται ως εργάτης που κρατά δύο αγκάθια για εργασία στα πεδία του Όσιρι στον μεταθανάσιο κόσμο. Φοράει τρίμενο λευκό κουρέλι που πέφτει ανάμεσα στους ώμους. Έχει γενειάδα τύπου Όσιρι που τελειώνει σε σφιχτή προωθημένη μπούκλα. Μόνο τα χέρια, διασταυρωμένα στο στήθος και κρατώντας τα ήδη αναφερόμενα γεωργικά εργαλεία, ξεχωρίζουν από τον μουμφωτικό σεντόνι που καλύπτει ολόκληρο το σώμα.

Οι ουσαμπτί κατασκευάζονταν από ένα αρχικό δίλοβο καλούπι. Μόλις τα δύο κομμάτια ενώνονταν και αφαιρούνταν οι τραχιές άκρες, και ενώ το υλικό ήταν ακόμη υγρό, οι λεπτομέρειες της εικόνας τις επανασχεδίαζαν και σημειώνονταν οι κολώνες πάνω στις οποίες θα χάραζαν τα ιερογλυφικά. Αυτό σήμαινε ότι κάθε ουσαμπτί ήταν μοναδική, παρ’ ότι προέρχονταν από το ίδιο καλούπι.

Οι ουσαμπτίνες, ένας όρος που στην Αρχαία Αίγυπτο σημαίνει «απαντώντες», ήταν φιγούρες που απευθείας αντιπροσώπευαν τον αποθανόντα. Εμφανίστηκαν στο Μέσο Βασίλειο και η χρήση τους έγινε δημοφιλής στη Νέα Αίγυπτο. Έπαιρναν μέρος στα κτερίσματα. Το Κεφάλαιο VI του Βιβλίου του Νεκρού συνήθως ήταν γραμμένο πάνω στη φιγούρα ή μια απλούστερη εκδοχή με το όνομα και τον τίτλο του αποθανόντος. Η χρήση αυτών των κτερισμάτων επέτρεπε στον κάτοχο να απολαύσει τη μετά θάνατον ζωή καθώς οι ουσαμπτί λειτουργούσαν ως μορφή αντικαταστάτη εργαζομένου για τον κάτοχο στα πεδία του Αάρου, παραδείσου των Αιγυπτίων, καθώς πίστευαν ότι τα πνεύματα αυτών των φιγούρων θα εργαζόταν γι’ αυτούς και έτσι θα εξασφάλιζαν τη διαβίωσή τους στον μεταθανάσιο κόσμο. Υπήρχαν 365 ουσαμπτί τοποθετημένα ανάμεσα στα κτερίσματα, ένα για κάθε ημέρα του έτους. Παράλληλα με αυτά υπήρχαν ενδεχομένως 36 επιστάτες που θα είχαν την ευθύνη κάθε ομάδας εργασίας που αποτελείτο από 10 εργαζόμενους, και γι’ αυτό να αποφεύγεται η πιθανότητα εξέγερσης στις γραμμές. Οι φιγούρες μπορούσαν να βρεθούν σε ένα ειδικό ξύλινο κουτί ή να τοποθετηθούν σεάτυχη ομαδοποίηση σε ένα σημείο κοντά στο σαρκοφάγο. Στην Όψιμη Περίοδο αυτές οι φιγούρες παρήχθησαν μαζικά. Ο αριθμός αυξήθηκε και η χρήση τους έγινε πιο συχνή στους τάφους αυτής της περιόδου.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία αυτής της ουσαμπτί είναι φαιενς, αποτελούμενο από λεπτό άμμο τσιμεντωμένο με νατριόνκαρβονικό και νατριούχο ανθρακικό οξύ από το νατρόν. Ψήθηκε στους 950 βαθμούς Κελσίου, το μίγμα δίνει μια επίστρωση αντίστοιχη με enamel με τα καρβονικά να σχηματίζουν μια γυαλιστερή επιφάνεια. Ήταν μια απλή διαδικασία και επομένως όχι δαπανηρή. Οι πράσινοι και οι γαλάζιοι τόνοι επιτυγχάνονταν με την προσθήκη μερικών γραμμαρίων οξειδίου χαλκού που προέρχονται από μπαλαχίτη ή αζουρίτη. Οι κόκκινοι τόνοι επιτυγχάνονταν με οξειδία σ铁, οι έντονοι γαλάζιοι με κοβάλτιο, το μαύρο αναμειγνύοντας οξειδία σ铁 και μαγνησία με νερό. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν να ζωγραφιστούν οι επιλεγμένες λεπτομέρειες στο προτιμώμενο χρώμα με ένα βούρτσισμα πριν το ψήσιμο.