Ελλάδα. 5 Euro 2013/2025 (3 coins) (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης είναι ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της νεότερης Ελλάδας και ίσως ο πλέον γνωστός και ο πιο ευρέως μεταφρασμένος Έλληνας ποιητής στο εξωτερικό. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια και έζησε στο κοσμοπολίτικο περιβάλλον αυτής της πόλης, το οποίο, τόσο τότε όσο και κατά τη διάρκεια της ελληνιστικής περιόδου, υπήρξε crossroads πολιτισμών.

Έγραψε σχετικά λίγα και σύντομα ποιήματα, τα οποία επιμελούσε μεθοδικά ξανά και ξανά. Χρησιμοποιούσε συγκρατημένα εκφραστικά μέσα και συνήθως ολιγόστιχες μορφές, απομακρύνοντας τον εαυτό του από τις ποιητικές συμβάσεις της εποχής του. Το ύφος του είναι έντονα προσωπικό, και η γλώσσα του μοναδική, κινείται μεταξύ καθαρεύουας και δημοτικής. Τα χαρακτηριστικά της ποίησής του είναι δραματική ένταση, ειρωνεία, αισθησιασμός και φιλοσοφικός προβληματισμός, συχνά εμπνευσμένα από ιστορικές φιγούρες και γεγονότα.

Ο γκρίζος γύπα (Aegypius monachus) είναι ένας αληθινός γίγαντας του ουρανού, με φτερούγες που φτάνουν σχεδόν τα τρία μέτρα. Είναι από τα σπανιότερα και πλέον απειλούμενα πουλιά θηρευτές στην Ελλάδα. Ο μόνος πληθυσμός στη χώρα (και ένας από τους δύο σε ολόκληρα τα Βαλκάνια) βρίσκεται στην Έβρο, με κέντρο το Δάσος Νταδιά, όπου φωλιάζουν 29–35 ζευγάρια. Χτίζει τον τεράστιο του φωλιά στα στέμνα μεγάλων, ώριμων πεύκων, και κάθε ζευγάρι μεγαλώνει ένα μόνο νεογνό κάθε χρόνο. Είναι από τα τέσσερα είδη γύπα που βρίσκονται στην Ευρώπη και τρέφεται αποκλειστικά με ζωικούς νεκρούς, κυρίως εκείνους μεγάλων θηλαστικών. Οι πιο σημαντικές απειλές για τον γκρίζο γύπα είναι δηλητηρίαση (λόγω της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων), οι προσκρούσεις και η απώλεια ζωτικής σημασίας habitats λόγω ανάπτυξης ενεργειακών υποδομών (αιολικά πάρκα, γραμμές μεταφοράς ενέργειας), καθώς και πυρκαγιές στα δάση.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης, κορυφαίος συνθέτης, στιχουργός, βιρτούζος στο μπουζούκι και τραγουδιστής, και μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της ελληνικής λαϊκής μουσικής του 20ού αιώνα, γεννήθηκε στα Τρίκαλα το 1915. Δημιούργησε εκατοντάδες τραγούδια που διαδόθηκαν σε όλη την Ελλάδα μέσω των ηχογραφήσεων της εποχής, καθώς και μέσα από τις ζωντανές ερμηνείες σε ιστορικούς μουσικούς χώρους όπως το Χάραμα στην Καισαριανή, όπου ποτέ δεν σταμάτησε να προσφέρει «μαγικές βραδιές» σε ένα κοινό που τον λάτρευε. Ο Τσιτσάνης ανέβασε το λαϊκό τραγούδι της Ελλάδας από τα όρια, ανανεώνοντας τόσο τη μορφή όσο και την ερμηνεία του. Αύξησε το μπουζούκι —μέχρι τότε περιθωριακό και ακόμη απαγορευμένο όργανο— στο κύριο ρόλο στην ένωση της λαϊκής ορχήστρας, συνδυάζοντάς το με δυτικά όργανα όπως το ακορντεόν.

Το 1980, κατόπιν πρωτοβουλίας της UNESCO, κυκλοφόρησε το διπλό άλμπουμ με τίτλο «Χάραμα», όπου ο Τσιτσάνης ερμηνεύει μια σειρά από κλασικά τραγούδια του μαζί με πολυάριθμα αυτοσχεδιαστικά κομμάτια μπουζουκιού. Το 1985, μετά τον θάνατό του, το γαλλικό αντίτυπο του άλμπουμ τιμήθηκε με το βραβείο Music Academy Charles Cros Award.

Γενιές Ελλήνων μεγάλωσαν με τα τραγούδια του, που αποτυπώνουν με αυθεντικό τρόπο τους οικείους πόνο και τις ελπίδες του λαού. Όπως είχε πει κάποτε ο ίδιος:
“Ό,τι νιώθω, το μετατρέπω σε στίχους, το συνθέτω σε μουσική, το ζω και του δίνω φτερά με το μπουζούκι και το μπαγλαμά μου. Οι στίχοι και οι νότες είναι εκφράσεις της ψυχής μου. Είναι η ίδια μου η ζωή· είναι η ζωή όλων των ανθρώπων, με τα βάσανα και τις χαρές τους.”