Αρχαία Αιγυπτιακή Faience Shabti. Ύψος 10 εκ. η τριακοστή δυναστεία, 378–341 π.Χ.

Shabti ή Ushabti

- πιο ωραίο στα χέρια από τις εικόνες -

Αρχαία Αίγυπτος, 30η Δυναστεία, 378 - 341 π.Χ.

Fayence

Ύψος 10 cm

Προέλευση:
- Ιδιωτική συλλογή, ΗΠΑ. Από δημοπρασίες Froma J. L. Malter, 2005-2006.

Κατάσταση: Καλή, δείτε τις φωτογραφίες.

Αυτό το αγαλματίδιο ουσαμπτι απεικονίζεται ως εργάτης που κρατά δύο φτυάρες για εργασία στα πεδία του Ωσίρι, στον Αόριστο. Φορεί περούκα τριτράβδη που πέφτει ανάμεσα από τους ώμους. Διαθέτει γενειάδα τύπου Οσίρις με τελικό σφίξιμο κύλινδρου προς τα εμπρός. Μόνο τα χέρια, σταυρωμένα στο στήθος και κρατώντας τα προαναφερθέντα γεωργικά εργαλεία, αναδύονται από το μούμια μορφής σεντόνι που καλύπτει ολόκληρο το σώμα.

Οι ουσαμπτίες κατασκευάζονταν από ένα αρχικό καλούπι διπλού βαλβίδας. Αφού ενώθηκαν τα δύο κομμάτια και αφαιρέθηκαν οι τραχιές ακμές, και ενώ το υλικό ήταν ακόμη υγρό, οι λεπτομέρειες της εικόνας διορθώνονταν και οι κολόνες στις οποίες θα εγχαραχθούν τα ιερογλυφικά σημειώνονταν. Αυτό σήμαινε ότι κάθε ουσαμπτι ήταν μοναδικό, αν και είχαν προέλθει από το ίδιο καλούπι.

Ουσιαδώματα, ο όρος που στην αρχαία Αίγυπτος σημαίνει “απαντητές/απαντητές”, ήταν μορφές που αντιπροσώπευαν άμεσα τον αποθανόντα. Εμφανίστηκαν στη Μέση Βασιλεία και η χρήση τους έγινε δημοφιλής στη Νέα Βασιλεία. Αποτελούσαν μέρος των ταφικών προϊοντών. Στο Κεφάλαιο VI του Βιβλίου των Νεκρών συχνά εγχαράσσονταν στη μορφή ή σε μια πιο απλή εκδοχή με το όνομα και τον τίτλο του θανόντος. Η χρήση αυτών των ταφικών μορφών επέτρεπε στον κάτοχο να απολαύσει τον μετά θάνατον βίο, καθώς οι ουσαμπτίες λειτουργούσαν ως μορφή υποκατάστατου εργάτη για τον κάτοχο στα πεδία του Ααρου, τον αιγυπτιογιανικό παράδεισο, καθώς οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι τα πνεύματα αυτών των μορφών θα εργάζονταν γι’ αυτούς και έτσι θα επιτυγχάνονταν η διατροφή τους στον άλλο κόσμο. Υπήρχαν 365 ουσαμπτίες τοποθετημένες ανάμεσα στα ταφικά αγαθά, μία για κάθε μέρα του έτους. Μαζί τους μπορεί να υπήρχαν 36 επιβλέποντες που θα ήταν υπεύθυνοι για κάθε ομάδα εργασίας από 10 εργάτες, και έτσι να αποφεύγεται οποιαδήποτε πιθανότητα εξέγερσης στις γραμμές. Αυτές οι μορφές μπορούσαν να βρεθούν σε ένα ειδικό ξύλινο κουτί ή μπορεί να τοποθετούνταν σε μια άτυπη ομάδα σε έναν χώρο κοντά στο σαρκοφάγο. Στη Νέα Περίοδο αυτές οι φιγούρες παράγονταν μαζικά. Ο αριθμός μεγάλωνε και η χρήση τους γινόταν πιο συχνή στους τάφους αυτής της περιόδου.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία αυτής της ουσαμπτι είναι η φαινάνς, που αποτελείται από λεπτή άμμο συμπιεσμένη με υδατικό ανθρακικό νάτριο και υδροβιθειώδες νάτριο από νάτρον. Ψήθηκε στους 950 βαθμούς Κελσίου· το μείγμα δίνει φινίρισμα με γυαλιστερή επιφάνεια, καθώς τα ανθρακικά σχηματίζουν οπτική επικάλυψη. Ήταν μια απλή διαδικασία και επομένως μη δαπανηρή. Οι πράσινες και μπλε αποχρώσεις επιτευχθούν με την προσθήκη μερικών γραμμαρίων οξειδίου χαλκού που εξάγεται από μαλαχίτη ή αζουρίτη. Οι κόκκινες αποχρώσεις επιτυγχάνονταν με οξείδιο σιδήρου, τα έντονα μπλε με κοβάλτιο, το μαύρο με ανάμειξη σιδήρου οξειδίου και μαγνησίου οξειδίου με νερό. Όλα όσα χρειάζονταν ήταν να ζωγραφιστούν οι επιλεγμένες λεπτομέρειες στο επιλεγμένο χρώμα με πινέλο πριν το κάψιμο.