Theodor Maassen (1817-1886), Αποδίδεται σε - Mönch und Pilger

Σημαντικό πίνακα της Ντάυςσαντερσα Μασλσκουλέ από ευγενική κατοχή

Ιωάννης Θεόδωρος Μάσσεν, γνωστός και ως Maaßen (1817 Αχέν - 1886 Ντίσελντορφ)

Μονχός και Προσκυνητής

Λάδι σε καμβά/χαρτόνι

52,0 x 43,5 cm

Κατάσταση: λίγες επιδιορθώσεις, στα περιθώρια μερικώς συμπληρωμένο, μικρή αισθητή ελάττωμα πάνω δεξιά

Αρχικός Κορνίζωμα

Ιστορία:
Ο Maassen φοίτησε ως μαθητής του Karl Ferdinand Sohn (1805-1867) στη Δούσσελντορφ Ακαδημία, όπου μερικές φορές είχε το εργαστήριό του δίπλα στον Oswald Achenbach. Ήταν επίσης μέλος του Düsseldorfer Malkasten. Ο πολιτικός και ποιητής Wolfgang Müller von Königswinter (1816-1873) περιγράφει τον ζωγράφο ως Ναζαρένο και διάδοχο των καλλιτεχνών του Apollinarisberg.

Ο Πρωσικός διπλωμάτης Atanazy Raczyński (1788-1874) εξύμνησε το 1838 κατά επίσκεψή του στο Ντίσελντορφ το έργο του Maassen, το οποίο στην πηγή φέρει τον τίτλο «Ένας Μονχός και ένας Προσκυνητής σε ένα τοπίο», ως «εξαιρετικά επιμελημένο έργο».

Ο Raczyński, ο οποίος από το 1834 στη Βερολίνο διεύθυνε το Παλάτι Raczyński με την αντίστοιχη γκαλερί (στη θέση αυτή σήμερα βρίσκεται το Ράιχσταγκ), είχε ήδη τότε φήμη τόσο ως βιογράφος της τέχνης όσο και ως συλλέκτης. Αδιαμφισβήτητα, η εν λόγω πηγή αναφέρεται στο παρόν έργο.

Ακόμη και στο Γενικό Λεξικό του Vollmer το έργο αναφέρεται με τίτλο.

Επιγραφή και Απόδοση:
Το έργο, που έχει γίνει σε καμβά, μεταφέρθηκε αργότερα σε στέρεο χαρτόνι. Πιθανώς ο κόλλα που υπήρχε τότε στην πίσω πλευρά του καμβά διαπεράστηκε και τυποποιήθηκε στη συνέχεια επί του εξωτερικού, προστατευτικού χαρτονιού για τεκμηρίωση.
Η επιγραφή πάνω στην αυτοκόλλητη ετικέτα, όσο είναι δυνατόν να μεταγραφεί, λέει εν συντομία ως εξής:

[…Ιδιοκτησία;] Γκεώργιος Πρίγκιπας του Πρωσίας/ Λευκοφορούμενος [?] Μονχός και Προσκυνητής Ντίσελντορφ/ Ζωγραφισμένο από Maßen".

Η επιγραφή επιβεβαιώνει όχι μόνο τη δημιουργία του Maassen, αλλά θέτει υπόνοιες ότι ο πρώην κάτοχος του πίνακα ήταν ο Friedrich Wilhelm Georg Ernst Πρίγκιπας του Πρωσίας (1826 – Schloss Jägerhof κοντά στο Ντίσελντορφ - 1902 Βερολίνο). Ο Πρωσικός Στρατηγός του ιππικού και συγγραφέας φημίζεται για τη μεγάλη αγάπη τέχνης και υπήρξε επίσης προστάτης του Ιστορικού Μουσείου της πόλης του Ντίσελντορφ. Αν κανείς συγκρίνει χειρόγραφα με το εμπόριο, θα μπορούσε πράγματι να πρόκειται για μια χειρόγραφη ένδειξη κατοχής από τον πρίγκιπα.

Σημασία και Ερμηνεία:
Ο πίνακας ενσαρκώνει, στην προσέγγισή του προς τη ζωγραφική της πρώιμης ιταλικής αναγέννησης, με σαφή δομή σύνθεσης, λαμπερή χρωματικότητα και θρησκευτικό θέμα, τα ιδεώδη των Ναζαρηνών. Η καλλιτεχνική κοινότητα επιδίωκε μια ανανέωση του ανθρώπου με πνεύμα του χριστιανισμού και ελπίζει ότι θα επιτευχθεί αυτή η επιστροφή στους παλιούς δασκάλους της Τέχνης.

Συμβολικά, το πρόγραμμα συμπυκνώνεται στην συνάντηση Προσκυνητή και Μονχού μπροστά σε ένα τάφο. Ο αναζητητικός περιπατητής συναντά τον άνδρα της πίστης, ο οποίος έχει ήδη βρει τον εσωτερικό του τόπο στον Θεό. Με ήρεμη κίνηση, καθοδηγεί το βλέμμα του Προσκυνητή προς έναν εγκαταλειμμένο τάφο κοντά σε ένα μετέωρο ασκηταριό και υποδηλώνει έτσι τον θάνατο ως τον τελευταίο και αποφασιστικό σημείο αναφοράς της ανθρώπινης ύπαρξης. Εδώ ξεκινά η ερώτηση για τη νόημα και τον προορισμό της ύπαρξης.

Οι καλλιτεχνικοί δημιουργοί διατηρούν συνειδητά την ανοιχτότητά τους. Δεν υπάρχουν σαφείς απαντήσεις, αλλά ανοίγει ένας ήσυχος διάλογος – όχι μόνο ανάμεσα στα δύο πρόσωπα, αλλά και ανάμεσα στον πίνακα και τον θεατή του.

Βιβλιογραφία:
Ιωάννης Φει (Johannes Fey): Για την ιστορία των Aachen ζωγράφων του 19ου αιώνα. Στο: Από τα Αχνενικά Προϊστορικά. Ανακοινώσεις της Ανωτάτης Ένωσης Αρχαιολογικής Άγνωσης. Αρ. 4/8, Εκδοτικός Οίκος Cremer, Αχέν 1897, σελ. 73.

Karl Woermann: Στην γωνία, όπου αυτό το φτερό (σημείωση: κατά μήκος του Ρήνου) σχηματίζει με το φτερό του Ständhaus, πάνω ήταν τα ατελιέ του Massen (εδώ πρόκειται στο Theodor Maassen) και του Oswald Achenbach (ευτυχώς άδειο) .... Στο: Για την Ιστορία της Κοινοπολιτείας Τέχνης του Ντίσελντορφ: Περίληψη της τελευταίας δεκαετίας και μνημειακή ομιλία για τον εορτασμό της έναρξης του νέου κτιρίου. Voss, Ντίσελντορφ, 1880, σελ. 10.

Hans Vollmer (επιμ.): Γενικό Λεξικό των Εικαστικών Καλλιτεχνών από την Αρχαιότητα μέχρι τη Συγχρόνως. Ιδρυτής Ulrich Thieme και Felix Becker. Τόμος 23: Leitenstorfer–Mander. E. A. Seemann, Λειψία 1929, σελ. 502.