Αρχαία Αιγυπτιακή Μπρούντζος Άγαλμα Θεού Οσίρις. Ύψος 15,5. Τελική Περίοδος, 664–332 π.Χ.

Όσιρις ο Θεός

- πολύ καλό -

Αρχαία Αίγυπτος, Υπέρ Οιμερο, 664 - 332 π.Χ.

Στερεός χαλκός με υπόλοιπο επίχρυσο

Ύψος 13 εκ, ύψος με βάση 15,5 εκ.

ΚΑΤΑΝΑΛΩΜΗ ΕΚΘΕΣΗΣ/ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ:
- Ιδιωτική συλλογή, κ. Ι, Γαλλία, πριν το 1980.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Καλή κατάσταση, δείτε φωτογραφίες.

Όσιρις, ένας από τους σημαντικότερους θεούς της αρχαίας Αιγύπτου. Η προέλευση του Όσιρι είναι ασαφής· ήταν τοπικός θεός του Μπουςίρις, στη Χώω Αιγύπτου, και μπορεί να υπήρξε προσωποποίηση της Χθονικής (κάτω κόσμος) γονιμότητας. Περί το 2400 π. Χ., ωστόσο, ο Όσιρις είχε σαφώς διπλό ρόλο: ήταν και θεός της γονιμότητας και ενσάρκωση του νεκρού και αναστημένου βασιλιά. Αυτός ο διπλός ρόλος συνδεόταν με την αιγυπτιακή αντίληψη θεϊκής μοναρχίας: ο βασιλιάς, στο θάνατο, γινόταν ο Όσιρις, θεός του κάτω κόσμου· και ο γιος του νεκρού βασιλιά, ο ζωντανός βασιλιάς, ταυτιζόταν με τον Ώρο, θεό του ουρανού. Έτσι ο Όσιρις και ο Ώρος ήταν πατέρας και γιος. Η θεά Ίσιδα ήταν η μητέρα του βασιλιά και ως εκ τούτου η μητέρα του Ώρου και σύζυγος του Όσιρι. Ο θεός Σέτ θεωρούνταν ο δολοφόνος του Όσιρι και αντίπαλος του Ώρου.

Σύμφωνα με τη μορφή του μύθου που αναφέρει ο Ελληνιστής συγγραφέας Πλούταρχος, ο Όσιρις σκοτώθηκε ή πνίγηκε από τον Σέτ, ο οποίος διαμέλισε το σώμα σε 14 κομμάτια και τα πέταξε σε ολόκληρη την Αίγυπτο. Τελικά, η Ίσις και η αδελφή της Νεφθύς βρήκαν και ενετάφιασαν όλα τα κομμάτια, εκτός από το φαλλό, δίνοντας έτσι ζωή καινούργια στον Όσιρι, ο οποίος παρέμεινε από τότε στον κάτω κόσμο ως άρχων και κριτής. Ο γιος του Ώρος πολέμησε επιτυχώς εναντίον του Σέτ, εκδικούμενος τον Όσιρι και γινόμενος ο νέος βασιλιάς της Αιγύπτου.

Ο Όσιρις δεν ήταν μόνο άρχων των νεκρών αλλά και η δύναμη που παρείχε κάθε ζωή από τον κάτω κόσμο, από την βλάστηση μέχρι τον ετήσιο νάνο του Νείλου. Από τον περί το 2000 π.Χ. άρχισε να πιστεύεται ότι κάθε άνθρωπος, όχι μόνο οι αποθαμένοι βασιλιάδες, συνδεόταν με τον Όσιρι κατά τον θάνατο. Αυτή η ταύτιση με τον Όσιρι δεν σήμαινε ανάσταση, διότι και ο ίδιος ο Όσιρις δεν αναστήθηκε από τους νεκρούς. Αντιθέτως, σήμαινε την ανανέωση της ζωής τόσο στον επόμενο κόσμο όσο και μέσω των απογόνων του στη Γη. Με αυτή τη μοναδικοποιημένη μορφή, ο λατρευτικός όφις του Όσιρι διαδόθηκε σε όλη την Αίγυπτο, συχνά συνδεόμενος με τους λατρευτικούς θεούς τοπικής γονιμότητας και του κάτω κόσμου.

Η ιδέα ότι η αναγέννηση στη μετά θάνατον ζωή μπορούσε να επιτευχθεί με την ακολούθηση του Όσιρι ήταν διατηρημένη μέσα από ορισμένες λατρευτικές μορφές. Στη Μέση Βασιλεία (1938–περ. 1630 π.Χ.) οι εορτές του θεού αποτελούνταν από λιτανείες και νυκτερινές τελετές και εορτάζονταν στον ναό του Αβύδου, όπου ο Όσιρις είχε ενσωματώσει τον αρχαϊκό θεό των νεκρών, τον Κενθύ-Ιμεντιού. Το όνομα αυτό, που σημαίνει «Ο Πρώτος των Δυτικών», υιοθετήθηκε από τον Όσιρι ως επώνυμο. Επειδή οι εορτές γινόταν ανοικτά, επιτρεπόταν η δημόσια συμμετοχή, και στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. είχε γίνει μόδα το να τάβεται κανείς along τον δρόμο της πομπής στον Αβύδο ή να υψώνεται ένα κενόταβον εκεί ως αντιπρόσωπος των νεκρών.

Οι εορτές του Όσιρι σε συμβολική αναβίωση της μοίρας του θεού εορτάζονταν κάθε χρόνο σε διάφορες πόλεις σε ολόκληρη την Αίγυπτο. Κεντρικό χαρακτηριστικό των εορτασμών κατά την ύστερη περίοδο ήταν η κατασκευή του «κήπου του Όσιρι», ένα καλούπι σε σχήμα Όσιρι, γεμάτο με χώμα. Το καλούπι υγραναινόταν με το νερό του Νείλου και σπερνόταν με σιτηρά. Αργότερα, το βλαστάνον σιτάρι σύμβολιζε τη ζωτική δύναμη του Όσιρι.

Στη Μέμφιδα συνδέθηκε ο ιερός βούς, ο Άπις, με τον Όσιρι, γινόμενος Όσιρι-Άπις, που τελικά έγινε το όνομα του Ελληνιστικού θεού Σεραπίς. Οι Ελληνιστές-Ρωμαίοι συγγραφείς συνέδεαν τον Όσιρι με τον θεό Διόνυσσο. Ο Όσιρις αναγνωρίστηκε επίσης με τον Σωκέρ, αρχαίο Μέμφιτα θεό των νεκρών.

Η αρχαιότερη γνωστή εικονογράφηση του Όσιρι dates γύρω στα 2300 π.Χ., αλλά οι απεικονίσεις του είναι σπάνιες πριν τη Νέα Βασιλεία (1539–1075 π.Χ.), όταν παρουσιάζεται σε μια αρχαιοποιημένη μορφή ως μούμια με τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος, το ένα χέρι κρατάει ράβδο/κριό, το άλλο ένα κτένι. Σκεπαστικά, το κεφάλι φέρει τον άτεφ-στέμμα, που συνίσταται από τον λευκό θρόνο της Άνω Αιγύπτου και δύο φτερούγες στρουθοκαμήλου.