Mami wata - Μάλι (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Υπεροχή φιγούρα που απεικονίζει μια μπρούτζινη γοργόνα Mami wata του Μαλί.

Mamiwata είναι ηΜητέρα των υδάτων. Ημί-Γυναίκα, ήμισυ-ψάρι, ταυτόχρονα επίγειος και υδάτινος, αποτελεί θεότητα του λατρευτικού κολού Voodoo στο Τόγκο και στο Μπενίν, πνεύμα του νερού που φοβούνται οι ψαράδες της Νιγηρίας και της Γκάνας, αλλά και μια καταβρώχτρα που, στην λαϊκή φαντασία, περιπλανιέται τη νύχτα με την μορφή ενός φαντάσματος. Σ το Κινσάσα, μάλιστα θεωρείται η προστάτιδα αγία των πορνών.

Έτσι η Mamiwata είναι μια θεότητα με πολλαπλά πρόσωπα, των οποίων οι απεικονίσεις και οι τελετές διαφέρουν ανάλογα με τον τόπο και τον ποιος της απονέμει λατρεία. Ήρωΐδα σε λίμνες-μύθους, μορφή αστικών θρύλων, συγκεντρώνει ένα πλήθος συμβόλων που αλλάζουν από κουλτούρα σε κουλτούρα. Μπορεί να ενσαρκώσει τόσο αρετές και ελπίδες όσο και κακόβουλες δυνάμεις και φόβους. Ασφαλώς αυτή η αμφιταλαντευόμενη φύση αποτελεί τη δύναμή της και εξηγεί τη μοναδική θέση που κατέχει στα φαντασιακά των αφρικανών.

Αυτή η γοργόνα είναι μία από τις σπάνιες θεότητες της αφρικανικής μυθολογίας που απεικονίζονται τόσο επαναλαμβανόμενα στις οπτικές τέχνες. Οι θεότητες του πανθέου των Γκουρούμπα αποτελούν από τις σπάνιες φιγούρες που έχουν δώσει και μορφές ανάγλυφες και ανθρώπινες απεικονίσεις.

Εδώ πρέπει να θυμηθούμε μια από τις ιδιαιτερότητες πολλές αφρικανικές πνευματικές παραδόσεις: η ικανότητα αναγνώρισης μιας ψυχής, μιας παρουσίας και μιας δύναμης στα όντα και αντικείμενα που προέρχονται από τους κόσμους των ζώων, των φυτών ή των ορυκτών. Αυτά τα στοιχεία δεν θεωρούνται απλά πράγματα. Μπορούν να επιφορτιστούν με δυνάμεις και σύμβολα, και να γίνουν ενδιάμεσοι μεταξύ των ανθρώπων και του αόρατου κόσμου — εκείνου των προπατόρων, των νεκρών και των πνευμάτων.

Η Mamiwata εντάσσεται πλήρως σε αυτή τη θεώρηση του κόσμου. Αποτελεί μέρος αυτού του χώρου όπου το οπτικό και το αόρατο συναντιούνται, όπου οι πεποιθήσεις, οι φόβοι και οι ελπίδες αναμειγνύονται, και όπου μια ίδια φιγούρα μπορεί να πάρει διαφορετικά βαθιά νοήματα ανάλογα με τις κοινότητες που την αφηγούνται.