Αίγυπτος των πρώιμων Χριστιανικών χρόνων / Ύστερη Αρχαιότητα Terracotta Αρχαιοχριστιανικό τμήμα φιάλης προσκυνητή του Αγίου Μηνά – Ο Άγιος Μηνάς ανάμεσα σε δύο καμήλες - 7.5 cm

Σημαντικό τμήμα από μια παλαιότερη χριστιανική terracotta φιάλη–περιηγητή (πρόκειται για μια αμπούλα του Αγίου Μηνά), που ανήκει σε μια από τις χαρακτηριστικότερες ομάδες των ύστερων ρωμαϊκών–χριστιανικών λατρευτικών αντικειμένων συνδεδεμένων με τον σημαντικό προσκυνηταρίο του Αμπού Μένα, νοτιοδυτικά της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο.

Ένας σημαντικός μέρος του αρχικά επίπεδου, περίπου κυκλικού σώματος του αγγείου διασώζεται, μαζί με μέρος από μία από τις πλευρικές λαβές. Οι αμπούλες του Αγίου Μηνά συνήθως αποτελούνταν από ένα επίπεδο, δίσκο-σχήματο σώμα με μαύρο λαιμό και δύο μικρές λαβές ή σαλιώσεις στις άκρες. Δεμένα θα μπορούσε να περάσει μια θηλιά ή κορδόνι διά θα μπορούσαν να μεταφέρουν το μικρό σκεύος από τους προσκυνητές.

Η πρόσοψη είναι διακοσμημένη με ανάγλυφο με πλαστικό μετωπικό μενταλιόν που απεικονίζει την χαρακτηριστική εικονογραφία του Αγίου Μηνά. Ο άγιος εικονίζεται όρθιος, κεντρικά μπροστά, περιβαλλόμενος από τους δύο καμήλες που συνδέονται παραδοσιακά μαζί του. Τα χέρια του εκτείνονται προς τα ζώα ή υψώνονται σε εύνοια. Παρότι φθορά από τη γήρανση υπάρχει στην επιφάνεια, τα ουσιώδη στοιχεία της σύνθεσης διατηρούνται αναγνωρίσιμα. Σύμβολα χριστιανικού σταυρού, χαρακτηριστικά αυτής της μορφής της λατρευτικής φιάλης–περιηγητή, μπορούν επίσης να διακριθούν δίπλα από τη κεντρική μορφή.

Η σκηνή περιβάλλεται από έντονο κυκλικό περίγραμμα, γύρω από τη διακοσμημένη σειρά μικρών ανυψωμένων κουκίδων ή κόκκινων στοιχείων ομοιογενών με χάντρες, ένα χαρακτηριστικό που συναντάται επίσης σε ύστερες ρωμαϊκές λατρευτικές αμπούλες.

Ο Άγιος Μηνάς υπήρξε από τους σημαντικότερους Αγίους της πρώιμης χριστιανικής εποχής της Αιγύπτου. Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, ήταν στρατιώτης που μαρτύρησε αφού δημόσια ομολόγησε τη χριστιανική του πίστη. Οι δύο καμήλες έγιναν το χαρακτηριστικό εικονογραφικό του στοιχείο και συνδέονται με την παράδοση που σχετίζεται με τη μεταφορά και τη ταφή του σώματός του. Σύμφωνα με τον μύθο, τα ζώα που μετέφεραν τα απομεινάριά του αρνήθηκαν τελικά να συνεχίσουν το ταξίδι τους, και ερμηνεύτηκε ως ένδειξη ότι ο Μηνάς θα όφειλε να θαφτεί σε εκείνο τον τόπο. Το ιερό που ακολούθως αναπτύχθηκε στο Αμπού Μένα έγινε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα χριστιανικού προσκυνήματος της Ύστερης Αρχαιότητας.

Μικρές αμπούλες από πηλό αυτού του τύπου αποκτώνταν από τους προσκυνητές που επισκέπτονταν το ιερό και στη συνέχεια μεταφέρονταν σε ολόκληρη την Αίγυπτο και σε ολόκληρο τον ευρύτερο Μεσόγειο. Προορίζονταν να περιέχουν μικρές ποσότητες ευλογημένου ύδατος ή λαδιού συνδεδεμένων με το ιερό και τον λατρευτικό αγώνα του αγίου. Μέσα από την εικονογραφία τους και τα ιερά περιεχόμενα, λειτουργούσαν επίσης ως προσωπικά λατρευτικά αντικείμενα και πίστευαν ότι παρείχαν πνευματική προστασία στους ιδιοκτήτες τους.

Οι αμπούλες του Αγίου Μηνά παραγόνθηκαν σε μεγάλους αριθμούς, και η ευρεία γεωγραφική τους διανομή αντανακλά τη σημασία των δικτύων προσκυνήματος κατά την πρώιμη χριστιανική περίοδο. Σήμερα αντιπροσωπεύουν μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες ομάδες της υλικής πολιτιστικής κληρονομιάς συνδεδεμένης με τον Χριστιανισμό της Ύστερης Αρχαιότητας στην Αίγυπτο.

Κατάσταση: Τμήμα μίας αρχικά πλήρους φιάλης-προσκυνητή. Ένα σημαντικό τμήμα του ανάγλυφου σώματος επιβιώνει μαζί με μέρος από μια πλευρική λαβή. Φθορά από τη γήρανση του επιφανειακού υλικού, μικρές γκρεμούλες, επικαθίσεις και παλιοί άκρες ράγδοι σε όλο το μήκος. Το κεντρικό ανάγλυφο φθείρεται, αλλά τα κύρια στοιχεία της ιερής εικονογραφίας του Αγίου Μηνά – η κεντρική όρθια μορφή, οι πλαγιαστές καμήλες και τα σύμβολα του Χριστιανικού Σταυρού – παραμένουν αναγνωρίσιμα.

Κτηματολόγιο: Πρώην στη Συλλογή Madeleine & Erich Dammann, Γερμανία. Αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια εκτεταμένων ταξιδιών των συλλεκτών μεταξύ 1950 και 1970. Η συλλογή έχει τεκμηριωθεί στη Γερμανία από το 1970 και έπειτα παρέμεινε σε συνεχή οικογενειακή κατοχή. Όπως ήταν συνήθως κατά τις ιδιωτικές αγορές σε τοπικές αγορές κατά τη διάρκεια των 1950–1970, οι αποδείξεις αγοράς ή τα τιμολόγια συνήθως δεν εκδίδονταν ούτε ζητούνταν. Η προέλευση επομένως υποστηρίζεται από την συνεχή κατοχή της οικογένειας, ιστορικές φωτογραφίες και βιογραφική τεκμηρίωση.