Αρχαία Αιγυπτιακή Faience Shabti. 10,5 cm ύψος. 30η Δυναστεία, 378–341 π.Χ.

Ουσαμπτί ή Σάμπτι

- πιο ωραία στα χέρια από τις εικόνες -

Αρχαία Αίγυπτος, 30ή δυναστεία, 378 - 341 π.Χ.

Φαϊάνς

Υψος 10,5 εκ.

Κεφαλαιώδης προέλευση:
- Ιδιωτική συλλογή, ΗΠΑ. Από δημοπρασία Froma J. L. Malter, 2005-2006.

Κατάσταση: Καλή, βλέπε φωτογραφίες.

Αυτό το αγαλματάκι ουσαμπτί απεικονίζεται ως εργάτης που κρατά δύο τσάπες για εργασία στα χωράφια του Οσίρι στη μεταθανάτια ζωή. Φοράει τρίμετρο κομμωτήριο που πέφτει ανάμεσα στους ώμους. Έχει γενειάδα τύπου Οσίρις που τελειώνει σε στενό προς τα εμπρός κύλισμα. Μόνο τα χέρια, σταυρωμένα στο στήθος και κρατώντας τα ήδη αναφερθέντα γεωργικά εργαλεία, ξεπροβάλλουν από το μούμια μορφή σάρωσης που καλύπτει ολόκληρο το σώμα.

Οι ουσαμπτί κατασκευάζονταν από ένα πρωτότυπο καλούπι διπλού θαλάμου. Μόλις τα δύο σκελετά ενώνονταν και οι τραχιές άκρες αφαιρούνταν, και ενώ το υλικό ήταν ακόμα υγρό, οι λεπτομέρειες της εικόνας διορθώνονταν και επισημαίνονταν οι κολώνες πάνω στις οποίες θα χαράζονταν οι ιερογλυφικοί χαρακτήρες. Σημαινόταν ότι κάθε ουσαμπτί ήταν μοναδικό, ακόμη και αν προέρχονταν από το ίδιο καλούπι.

Οι ουσαμπτίνες, όρος που στην Αρχαία Αίγυπτο σημαίνει «απαντούντες», ήταν φιγούρες που απεικόνιζαν άμεσα τον αποθανόντα. Εμφανίστηκαν στη Μέση Βασιλεία και η χρήση τους έγινε δημοφιλής στη Νέα Βασιλεία. Αποτελούσαν μέρος των θανατικά προικιών. Το Κεφάλαιο VI του Βιβλίου των Νεκρών συνήθως ήταν εγγεγραμμένο στη φιγούρα, ή μια απλούστερη εκδοχή με το όνομα και τον τίτλο του θανόντος. Η χρήση αυτών των φεουδαρχικών φιγούρων επέτρεπε στον κάτοχο να απολαύσει τη μεταθανάτια ζωή καθώς οι ουσαμπτίνες ενεργούσαν ως μορφή αντικαταστάτη εργάτη για τον κάτοχο στα χωράφια του Αρού, παραδείσου των Αιγυπτίων, καθώς πίστευαν ότι τα πνεύματα αυτών των φιγούρων θα δούλευαν γι' αυτούς και έτσι θα επιτυγχάνονταν η συντήρησή τους στη μεταθανάτια ζωή. Υπήρχαν 365 ουσαμπτίνες τοποθετημένες ανάμεσα στα θανατικά προικιά, μία για κάθε μέρα του χρόνου. Μαζί με αυτές υπήρχαν πιθανώς 36 επίβλεπαν που θα είχαν την επίβλεψη κάθε ομάδας εργασίας που αποτελούταν από 10 εργάτες, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε πιθανότητα εξέγερσης. Οι φιγούρες αυτές θα μπορούσε να βρεθούν σε ειδικό ξύλινο κουτί ή μπορεί να τοποθετούνταν σε μια ανεπίσημη συστάδα σε έναν τόπο κοντά στο σαρκοφάγο. Στη Ύστερη Περίοδο αυτές οι φιγούρες παραχθούν σε μεγάλη κλίμακα. Ο αριθμός αυξήθηκε και η χρήση τους έγινε συχνότερη στους τάφους αυτής της περιόδου.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία αυτού του ουσαμπτι είναι φαιάνς, που αποτελείται από λεπτό άμμο με κονιάκ ανθρακικό νάτριο και ανθρακικό νάτριο εξαγόμενα από ναττρόν. Ξεκίνησε στους 950 βαθμούς Κελσίου· το μείγμα δίνει μια επικάλυψη που μοιάζει με γυαλιστερό σμάλτο, με τα ανθρακικά να σχηματίζουν μια υάλινης επιφάνειας. Ήταν μια απλή διαδικασία και επομένως όχι δαπανηρή. Οι πράσινες και μπλε τόνες επιτυγχάνονταν με την προσθήκη μερικών γραμμαρίων χαλκού οξειδίου που εξήγαγε από μαλαχιτης ή αζουρίτη. Οι κόκκινες αποχρώσεις επιτυγχάνονταν με σιδηρούχο οξείδιο, οι έντονες μπλε με κοβάλτιο, το μαύρο με ανάμιξη οξειδίου σιδήρου και μαγνησιοξειδίου με νερό. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν να βαφτούν οι επιλεγμένες λεπτομέρειες με το επιλεγμένο χρώμα με ένα πινέλο πριν το ψήσιμο.