Άγαλμα ενός ιππέα - Baule - Ακτή Ελεφαντοστού

Η ιδιοκτησία Côte d'Ivoire
Baoulé
Ξύλο
Ύψος: 355mm
Πλάτος: 80mm
Βάθος: 205mm
Βάρος: 760gr

Αφρικανικό άγαλμα ιππέα, πιθανώς ενός βασιλιά στο ξύλο της φυλής Baoulé από την Côte d'Ivoire.

Συλλεγμένο στην περιοχή Bouaké στην Ακτή Ελεφάντων (Côte d'Ivoire) -

Αυτό το ξύλινο γλυπτό παρουσιάζει μια ιππευόμενη μορφή, ένα εικονιστικό θέμα συναρπαστικό και ιδιαίτερα συμβολικό στην Δυτική Αφρική.

Αν και η στυλιστική εκτέλεση του χαρακτήρα (ιδιαίτερα το κεφάλι και το χτένισμα) αντλεί από τους κανόνες αισθητικής των Baoulé (ή των γειτονικών Gouro), η μορφή του ιππέα φέρει μια ιδιαίτερη σημασία στην περιοχή αυτή όπου το άλογο δεν είναι ενδημικό ζώο της σαβάνας.

Ακολουθεί η λεπτομερής ανάλυση της χρήσης του, της σημασίας και των συμβόλων του:

1. Στυλιστικά χαρακτηριστικά και μορφολογικός αποκρυπτογραφητής
Το μικρό γλυπτό, σκαλισμένο σε ένα μόνο είδος ξύλου με σκουρόχρωμη πατίνα και γυαλισμένο, παρουσιάζει πολύ προσεγμένες λεπτομέρειες:

Κλασικά κριτήρια ομορφιάς: Το κεφάλι του χαρακτήρα δείχνει προτωστολισμένο μέτωπο, φρύδια καμπύλα που συναντούν μια λεπτή ρινοφατνία, και μεγάλα αμυγδαλωτά μάτια. Ο λαιμός κοσμείται με οριζόντιες χαραγές που μιμούνται τις πτυχώσεις του δέρματος, σημάδια ευημερίας.

Το χτένισμα και οι οριζόμενες χαραγές σώματος: Το χτένισμα χωρίζεται σε λεπτές γραμμώσεις που ενώνονται σε μια δομημένη κοτσίδα πίσω. Στο ירρο του χαρακτήρα διακρίνεται ένα σύνολο γεωμετρικών χαραγών σε ανάγλυφο, σήματα πολιτισμού, ενσωμάτωσης κοινωνίας και εκλέπτυνσης.

Η θέση κυριαρχίας: Ο χαρακτήρας στέκεται ίσιος, ένα χέρι τραβηγμένο προς τον ώμο ή κρατώντας μια αόρατη χαλινά στο χέρι, ενώ το άλλο χέρι εκτείνεται προς τα εμπρός, τονίζοντας μια στάση απόλυτου ελέγχου, γαλήνης και αξιοπρέπειας (asye).

2. Πολιτισμική σημασία: Το σύμβολο του ιππέα
Το άλογο είναι ένα σπάνιο και ακριβό ζώο στις δασώδεις περιοχές και στις υγρές σαβάνες της Ακτής Ελεφάντων, ιδιαίτερα λόγω του μύκητα tsé-tsé. Ως εκ τούτου, η απεικόνισή του είναι καθαρά συμβολική:

Ένας δείκτης εξουσίας και κύρους: Ο ιππέας συνδέεται παγκοσμίως με πολιτική, στρατιωτική ή θρησκευτική εξουσία. Η κατοχή ή η ιππασία με τέτοια άλογο τοποθετεί τον χαρακτήρα πάνω από τους κοινούς θνητούς. Είναι η οπτική έκφραση της ισχύος, του πλούτου και της διακυβέρνησης.

Η επίδραση των εμπόρων και οι μετακινήσεις μέσω του Σαχέλ: Η εικονογράφηση του αλόγου διαδορίστηκε από το Βορρά (Σαχέλ και το παλιό αυτοκρατορικό Μανντίνγκ), προς τον Νότο. Στους Baoulé και Gouro, η αναπαράσταση ενός αρχηγού ή οντότητας πάνω σε άλογο αποτελεί έναν τρόπο απορρόφησης και εμφάνισης της ισχύος που συνδέεται με τους μεγάλους ιππείς του Βορρά.

3. Θρησκευτική χρήση: Μεταξύ κόσμου των πνευμάτων και λατρείας των προγόνων
Στους Baoulé, ένα τέτοιο γλυπτό υψηλής ποιότητας θα μπορούσε να εξυπηρετήσει δύο κύριες τελετουργικές λειτουργίες:

Ο σύζυγος του υπερπέραν (Blolo Bla ή Blolo Bian): Οι Baoulé πιστεύουν ότι κάθε άτομο έχει έναν πνευματικό σύντροφο στον κόσμο του αόρατου (Blolo) πριν τον έλεγχο στη Γη. Εάν ο ουράνιος σύντροφος δείξει ζηλιάρης ή προκαλέσει μπλοκαρίσματα στη ζωή του ζωντανού (προβλήματα γονιμότητας, υγείας, τύχης), ένας μάντης (wanzan) συνιστά να φιλοτεχνηθεί το ποιητικό του είδωλο. Το γλυπτό τρέφεται, πλένεται και τιμάται σε έναν ιδιωτικό βωμό. Η αναπαράσταση του συντρόφου με τα χαρακτηριστικά ιππέα τονίζει τον μεγάλο σεβασμό, το κύρος και τη θετική δύναμη που αποδίδεται σε αυτό το πνεύμα προστασίας.

Το πνεύμα της φύσης (Asye Usu): Αυτά τα αγάλματα μπορούν επίσης να ενσαρκώσουν πνεύματα της σαβάνας που είναι επιβλητικά και ισχυρά. Για να τα σταθεροποιήσουν και να εξασφαλίσουν τις εύνοιά τους (καλή σοδειά, προστασία του χωριού), ο μάντης τους αφιερώνει ένα ανθρωπομορφικό γλυπτό που απεικονίζει τη θεϊκή τους δύναμη και την εξουσία τους επί της γης.

Η ομοιογενής πατίνα και τα ίχνη χειρισμού που φαίνονται πάνω στο γλυπτό Baoulé μαρτυρούν τη φροντίδα και τον σεβασμό με τον οποίο αυτό το αντικείμενο λατρείας ή κύρους έχει τεθεί.

Οι Baoulé είναι μία από τις σημαντικότερες φυλές της Ακτής Ελεφαντων. Το όνομά τους αποδίδει την καταγωγή τους: σύμφωνα με έναν μύθο, η Βασίλισσα Aba Pokou οδήγησε τον λαό της προς εξορία προς τις περιοχές των ορυχείων χρυσού κατά τον 18ο αιώνα· έπρεπε να θυσιάσει τον γιο της στον θεό ενός ποταμού προκειμένου να μπορέσει να διαβεί. Ο λαός ονομάστηκε από τότε