Αρχαία Αιγυπτιακή Faience Shabti. ύψος 11 εκ. Τριακοστή δυναστεία, 378–341 π.Χ.

Shabti ή Ushabti

- πιο όμορφο στα χέρια απ’ ότι στις εικόνες -

Αρχαία Αίγυπτος, 30ή Δυναστεία, 378 - 341 π.Χ.

Φαιάνς

11 εκ. ύψος

Προέλευση:
- Ιδιωτική συλλογή, Μπορντό, Γαλλία. Κ. C., συλλογή. Αποκτήθηκε κατά το πρώτο ήμισυ του 20ού αιώνα. Αποκτήθηκε σε δημόσιο πλειστηριασμό, 2026.

Κατάσταση: Πολύ καλή, άθικτη, βλέπε φωτογραφίες.

Αυτή η φιγούρα ουσαμπτί απεικονίζεται ως εργάτης που κρατά δύο φτυάρια για εργασία στα χωράφια του Όσιρι στο μεταθανατικό. Φέρει τρίτριπτη περούκα που πέφτει ανάμεσα στους ώμους. Έχει μούσι τύπου Όσιρι με τελικό στρογγυλό κούμπωμα προς τα εμπρός. Μόνο τα χέρια, σταυρωμένα στο στήθος και κρατώντας τα ήδη αναφερθέντα αγροτικά εργαλεία, ξεχωρίζουν από το μουμφοειδές σάβανο που καλύπτει ολόκληρο το σώμα.

Οι ουσαμπτί κατασκευάζονταν από ένα αρχικό δίπλωμα καλουπιού. Αφού ενώθηκαν τα δύο κομμάτια και αφαιρέθηκαν οι τραχιές άκρες, και ενώ το υλικό παρέμενε υγρό, οι λεπτομέρειες της εικόνας επαναχρωματίστηκαν και οι στήλες στις οποίες θα χαράζονται οι ιερογλυφικοί χαρακτήρες σημειώθηκαν. Αυτό σήμαινε ότι κάθε ουσαμπτί ήταν μοναδικό, παρόλο που προερχόταν από το ίδιο καλούπι.

Οι ουσαμπτί, ένας όρος που στην Αρχαία Αίγυπτο σημαίνει «απαντητές», ήταν μορφές που απευθείας αντιπροσωπεύαν τον αποθανόντα. Εμφανίστηκαν στο Μέσο Βασίλειο και η χρήση τους έγινε δημοφιλής στη Νου Ρά. Εντάσσονταν στα ταφικά αγαθά. Το Κεφάλαιο VI του Βιβλίου των Νεκρών συνήθως χαράζονταν στη φιγούρα, ή μια απλούστερη εκδοχή με το όνομα και τον τίτλο του αποθανόντος. Η χρήση αυτών των ταφικών μορφών επέτρεπε στον κάτοχο να απολαύσει τη μετά θάνατον, καθώς οι ουσαμπτί δρούσαν ως μορφή αντικαταστάτης εργάτη για τον κάτοχο στα πεδία του Αρού, του αιγυπτιακού παραδείσου, καθώς οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι τα πνεύματα αυτών των φιγούρων θα εργάζονταν για αυτούς και έτσι θα εξασφάλιζαν τη διατροφή τους στον μεταθάνατον. Υπήρχαν 365 ουσαμπτί τοποθετημένα ανάμεσα στα ταφικά αγαθά, ένα για κάθε μέρα του έτους. Μαζί με αυτά ενδέχεται να υπήρχαν 36 επιμελητές που θα ηγούνταν κάθε ομάδας εργασίας που αποτελούταν από 10 εργάτες, και έτσι να αποφευχθεί οποιοδήποτε ενδεχόμενο εξέγερσης στις γραμμές. Αυτές οι φιγούρες θα μπορούσαν να βρεθούν σε ένα ειδικό ξύλινο κουτί ή να τοποθετηθούν σε α informal grouping σε ένα μέρος κοντά στο σαρκοφάγο. Στις Ύστερες περιόδους αυτές οι φιγούρες παρήχθησαν μαζικά. Ο αριθμός αυξήθηκε και η χρήση τους έγινε πιο συχνή στους τάφους εκείνης της περιόδου.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία αυτής της ουσαμπτί είναι φαιάνς, αποτελούμενη από λεπτή άμμο συγκολλημένη με ανθρακικό νάτριο και διτταννάτριο νάτριο που προέρχεται από νατρον. Ψήθηκε σε 950 βαθμούς Κελσίου, το μείγμα δίνει φινίρισμα αίσθησης γυαλίου με τα ανθρακικά να σχηματίζουν μια διαυγή επιφάνεια. Ήταν μια απλή διαδικασία και επομένως όχι δαπανηρή. Οι πράσινες και μπλε τόνοι επιτεύχθηκαν με την προσθήκη μερικών γραμμαρίων οξειδίου χαλκού που εξήχθη από μαλαχίτης ή αζουρίτης. Οι κόκκινοι τόνοι επιτεύχθηκαν με οξείδιο σιδήρου, οι έντονες μπλε με κοβαλτίο, το μαύρο αναμίχθηκε με οξείδιο σιδήρου και μαγνήσιο με νερό. Το μόνο που χρειάστηκε ήταν να βαφτούν οι επιλεγμένες λεπτομέρειες με πινέλο στην επιλεγμένη απόχρωση πριν το ψήσιμο.