λαπίς λαζούλι ποιότητας ΑΑΑ Ελεύθερη μορφή- 1171 g - (2)

λουάζ lazuli (UK: /ˌlæpɪs ˈlæz(j)ʊli, ˈlæʒʊ-, -ˌli/; US: /ˈlæz(j)əli, ˈlæʒə-, -ˌliˌ læˈzuːli/) είναι πέτρα μεταμορφωμένης σχηματισμού, βαθύμπλου, που χρησιμοποιείται ως ημιπολύτιμος λίθος, εκτιμάται από αρχαιοτάτων χρόνων για το έντονο χρώμα της. Το όνομά της προέρχεται από τη περσική λέξη για το πολύτιμο λίθο, lāžward,[1] και λειτουργεί ως ρίζα για τη λέξη «μπλε» σε διάφορες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ισπανικών και πορτογαλικών azul και της αγγλικής azure. Η λαμπρά λίτρα λαπις λαζούλι αποτελείται κυρίως από τα ορυκτά λαζουρίτης, η περικέςκαι (σιδηρούχα) πυρίτης και ασβεστίτης. Ήδη τον 7ο χιλιου ετ. π.Χ. εξορυχόταν στα ορυχεία Sar-i Sang,[2] στο Shortugai, και σε άλλα ορυχεία στην επαρχία Badakhshan, στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν του σήμερα.[3] Ευρήματα από λαπις λαζούλι, χρονολογημένα στο 7570 π.Χ., βρέθηκαν στη Bhіrrana, η οποία αποτελεί τον αρχαιότερο τόπο της Κοινωνίας του Κοιλάδας του Ινδού.[4] Ο λαπς ήταν πολύ εκτιμημένος από τον πολιτισμό της Κοιλάδας του Ινδού (3300–1900 π.Χ.).[4][5][6] Μαργαριτάρια λαπς λαζούλι βρέθηκαν σε ταφικά κοιτάσματα νεολιθικής περιόδου στο Mehrgarh, στον Καύκασο και μέχρι τη Μαυριτανία.[7] Χρησιμοποιήθηκε στην ταφική μάσκα του Τουταΐ-κμαν (1341–1323 π.Χ.).[8]

Στο τέλος του Μεσαίωνα, η Ευρώπη άρχισε να εισάγει λαπς λαζούλι προκειμένου να τον αλέσει σε σκόνη και να παραχθεί υπερβαφής ultramarine. Το ultramarine χρησιμοποιήθηκε από μερικούς από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες της Αναγέννησης και του Μπορόκ, μεταξύ αυτών τους Masaccio, Perugino, Τιτσιάνο και Βερχμέερ; συχνά προοριζόταν για τα ενδύματα των κεντρικών μορφών των έργων τους, ιδιαίτερα της Παναγίας. Το ultramarine βρέθηκε επίσης σε οδοντική πέτρα καλυμμάτων μοναχών και γραφτών του Μεσαίωνα, ίσως λόγω γλείψιμου των πινέλων κατά την παραγωγή κειμένων και χειρογράφων του Μεσαίωνα.[9]

Ιστορία
Οι ανασκαφές Tepe Gawra υποδεικνύουν ότι το lapis lazuli εισήχθη στη Μεσοποταμία περίπου στον όψιμο Ubaid περίοδο, περίπου 4900–4000 π.Χ.[10] Μια παραδοσιακή αντίληψη έλεγε ότι το lapis lazuli εξορυσσόταν περίπου 1.500 μίλια ανατολικά – στο Badakhshan. Πράγματι, το περσικό lāžavard/lāževard, που γράφεται επίσης lājvard, συνήθως ερμηνεύεται ως προέλευση από ένα τοπωνύμιο της περιοχής.

Από το περσικό, το αραβικό لازורδ lāzaward είναι η πηγή ετυμολογίας και της αγγλικής λέξης azure (μέσω του παλαιού γαλλικού azur) καθώς και της λατινικής μεσαιωνικής lazulum, που ήρθε να σημαίνει «ουρανός» ή «παραδείσιος». Για αποφυγή αμφισημίας, χρησιμοποιούταν το lapis lazulī («πέτρα του lazulum») για την αναφορά στο ίδιο το πετρώδες και αποτελεί τον τελικό όρο που ενσωματώθηκε στην Middle English.[11] Το Lazulum etymologik είναι συσχετισμένο ονοματικά με το χρώμα blue και χρησιμεύει ως ρίζα για τη λέξη blue σε διάφορες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ισπανικών και πορτογαλικών azul.[11][12]

Οι ορυζιοί στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν συνεχίζουν να αποτελούν σημαντική πηγή λαπς λαζούλι. Σημαντικές ποσότητες εξορύχονται επίσης από ορυχεία δυτικά της λίμνης Μάικαλ (Baikal) στη Ρωσία, και στις Άνδεις, στη Χιλή, που είναι η πηγή από την οποία οι Ίνκας χρησιμοποιούσαν για τη σμίλευση ευρημάτων και κοσμημάτων. Μικρότερες ποσότητες προέρχονται από Πακιστάν, Ιταλία, Μογγολία, Ηνωμένες Πολιτείες και Καναδά.[13]

Επιστήμη και χρήσεις
Σύνθεση
Η πιο σημαντική ορυκτή συνιστώσα του lapis lazuli είναι η λαζουρίτης[14] (από 25% έως 40%),[παραπομπή απαιτείται] ένα φλεταστικό μπλε ορυκτό πολυεπιστρωτικού φελνσπατία, με τον τύπο Na7Ca(Al6Si6O24)(SO4)(S3) ·H2O .[15] Η πλειονότητα του λαπς λαζούλι περιέχει επίσης ασβεστίτη (λευκό) και πυρίτη (κίτρινο μεταλλικό). Κάποια δείγματα λαπς λαζούλι περιέχουν αυτίτη, διωσίτη, ενστάτιτη, μίκα, Haoynite, ορμβλενδα, nosean και löllingite geyerite πλούσια σε θείο.

Το lapis lazuli συνήθως εμφανίζεται σε μαρμαρό συμπαγές ως αποτέλεσμα της μεταμόρφωσης επαφής.

Χρώμα
Το βαθύ-μπλε χρώμα οφείλεται στην παρουσία του τρι-θειϊκού ανιόντος (S•−3) στο κρυστάλλωμα.[16] Η παρουσία διαθεικών ριζικών (S•−2) και τετραθειϊκού (S•−4) μπορεί να μεταβάλλει το χρώμα προς το κίτρινο ή κόκκινο αντίστοιχα.[17] Αυτά τα ιόντα-ριζικοί αντικαθιστούν τα ιόντα χλωριούχου μέσα στη δομή της sodalite.[18] Το ανιόν ριζικό S•−3 εμφανίζει μια ζώνη απορρόφησης στο οπτικό εύρος 595–620 nm με υψηλή molar absorptivity, που καθορίζει το ζωντανό μπλε χρώμα.

Πηγές
Το lapis lazuli βρίσκεται σε ιζηματογενείς σχηματισμούς στην κοιλάδα του ποταμού Κοχτσα, επαρχία Badakhshan, βορειοανατολικό Αφγανιστάν, όπου τα ορυχεία Sar-i Sang έχουν δουλευτεί για πάνω από 6.000 χρόνια.[20] Το Αφγανιστάν ήταν η πηγή του lapis για τις αρχαίες περσικές, αιγυπτιακές και μεσοποταμιακές πολιτισμούς, καθώς και για τους μετέπειτα Έλληνες και Ρωμαίους. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι απέκτησαν το υλικό μέσω εμπορίων με τους Μεσοποτάμους, ως μέρος των σχέσεων μεταξύ Αιγύπτου και Μεσοποταμίας και από την αρχαία Αιθιοπία. Κατά την ακμή της Κοιλάδας του Ινδού, περίπου το 2000 π.Χ., η αποικία Χαρπάρα, γνωστή σήμερα ως Shortugai, ιδρύθηκε κοντά στα ορυχεία λαπς.[7]

Πέρα από τα αφγανοί αποθέματα, ο λαπς εξορύσσεται και στις Άνδεις (περί el Ovalle, Χιλή)· και δυτικά της Λίμνης Μπαϊκαλ στη Σιβηρία, Ρωσία, κοντά τη θέση Tultui lazurite. Εξορύσσεται σε μέτριες ποσότητες επίσης σε Αγκόλα, Αργεντινή, Μιανμάρ, Αιθιοπία, Πακιστάν