Ιταλική σχολή (XVII) - Cristo portacroce

Ιταλική Σχολή του 17ου αιώνα.
Έλαιο πάνω σε σανίδα του 17ου αιώνα που απεικονίζει το θρησκευτικό θέμα «Χριστός με το σταυροφόρο» (Χριστός με τον σταυρό στις πλάτες), χαρακτηριστικό της Ιταλικής Σχολής του Σεϊτσέντο. Αυτή η έντονη εργασία θρησκευτικής ιδιωτικής ευλάβειας εντάσσεται στην ζωγραφική παράδοση της βόρειας Ιταλίας. Η σύνθεση υιοθετεί το φημισμένο μοντέλο κλειστής και οικείας προοπτικής (close-up) που εισήγαγαν μεγάλοι Βενετσιάνικοι δάσκαλοι όπως ο Σεμπαστιάνο ντελ Πιμόντο και ο Τζιάνιτζελο ντε Βετσέλλιο. Η κάμερα κόβει το πρόσωπο του Ιησού από το μέσο σώμα με υπόβαθρο σκοτεινό και ασαφές, ενισχύοντας το ψυχικό δράμα της σκηνής. Το πρόσωπο του Χριστού ξεχωρίζει για το σκούρο βλέμμα που ικετεύει και παθιασμένο κατευθυνόμενο προς τον ουρανό, με διακριτικά δάκρυα και έναν πυκνό διάδημα αγκαλιάς από τρίχες. Το πινέλο και η μεταχείριση των σάρκων δείχνουν την αφομοίωση του καθαροσκεδαστικού δυτικο-μπαρόκ κατά τον μεταγενέστερο ιμπρεσιονισμό που εφαρμόζεται στα εικονόγραφα μοντέλα της απόλυτης Αναγέννησης.Το Υπόστρωμα και η Πλάκα:Η εργασία εκτελέστηκε σε ένα ιταμούργο ξύλινο πάνελ, έναν τύπο υποστήριξης που διατήρησε εργαστήρια του βόρειου Ιταλίας για θρησκευτικά μικρού μεγέθους έργα. Το πίσω μέρος παρουσιάζει μεγάλο ιστορικό και επιγραφικό ενδιαφέρον, καθώς διατηρεί παλαιές ετικέτες αποθεμάτων ζωγραφισμένες με κατσαβίδι. Το ξύλο φέρει ιστορικά ορύγματα και αποικισμούς καριοφόρους (κορμό), απόλυτα συνεπή με τη χρονολόγησή του τον 17ο αιώνα.
Το Κοστούμι:Η ζωγραφιά βρίσκει τη φωτισμένη από ένα υπέροχο πλαίσιο εποχής του 17ου αιώνα, κομμένο από σκληρή ξύλινη μάζα με γεωμετρικά κίνητρα και πλαίσια με ανάγλυφες γωνίες. Αυτού του είδους τα άκοπα και γεωμετρικά σχέδια πλαισίων εκτιμώνταν ιδιαίτερα στο κεντρικό και βορειοανατολικό Ιταλία για την ενσωμάτωση έργων ασκητικής ή μετανοίας.
Πληροφορία Κατάστασης (Condition Report)
Ζωγραφική: Σταθερή δομή της ζωγραφικής. Παρουσιάζει πατίνα και φυσικά ραγισμένα από το πέρασμα του χρόνου. Ελαφρές φθορές στο επιφανειακό βερνίκι και αρχαία λογικοί αποχρωματισμοί που επαφίενται στη γνησιότητά της χωρίς να επηρεάζουν την ανάγνωση του έργου.
Υπόστρωμα (Ξύλο): Παλιό, υγιές και συνεκτικό. Δείχνει παλιά ορύγματα από καρκομάρα στην πίσω όψη (παρόντος σε αδρανή κατάσταση / προληπτική αντιμετώπιση).
Πλαίσιο: Σε πολύ καλή κατάσταση συντήρησης για την ηλικία του, με λεπτές ιστορικές χρήσεις που ενισχύουν τον χαρακτήρα του.
Αυτό το θρησκευτικό έργο αποδίδεται θεσμικά στο περιβάλλον του Σεϊτσέντο Λομβαρδικού, συγκεκριμένα αποτυπωνόμενο από έναν μαθητή του Francesco Cairo (1607-1665), ενός από τους πιο ιδιαίτερους δασκάλους του Μπαρόκ στο βόρειο Ιταλία.
Το κομμάτι απαντά στη μορφή του Χριστού με το σταυρό, ένα είδος θρησκευτικού πορτρέτου σε κλειστό πλάνο (close-up) που επιζητούσε μια άμεση μεταφυσική αντιπαράθεση ανάμεσα στον θεατή και τον ανθρώπινο πόνο του Θεού. Η θεραπεία των ματιών διασταλμένων και γυαλιστερών, τα διαφανή δάκρυα και η ατμόσφαιρα του τελετουργικού σκοταδιού είναι αδιάκοπα χαρακτηριστικά της μιλανέζικης και πεμοντικές ζωγραφικής των μέσων του 17ου αιώνα, έντονα σημαδεμένη από το μυστικισμό έκστασης και την κληρονομιά του Morazzone.
Η Βενετο-Λομβαρδιανή σύνθεση: Παρόλο που το τύπο του κοντινού πλάνου σχεδιάστηκε τον 16ο αιώνα από τον Σεμπαστιάνο ντελ Πιμόντο και τον Τιζιανό, το εργαστήριο του Francesco Cairo τον εξέλιξε στον 17ο αιώνα. Αντικατέστησε τον κλασικισμό της Αναγέννησης με μια δραματική παθητικότητα.
Μορφολογία προσώπου: Οι σκούροι κύκλοι της κόμης, η διπλή γενειάδα και, κυρίως, το βλέμμα προς τον ουρανό σε πλήρη μυστικό πόνο συντονίζονται μορφολογικά με τις ακτινωτές φιγούρες ανδρών της ώριμης παραγωγής του Cairo.
Το υπόστρωμα του ξύλου: Παρότι ο καμβάς κυρίαρχησε στη βαρβαροκρατική Ρώμη, η χρήση της ξύλινης σανίδας παρέμεινε αξιοσημείωτα σε εργαστήρια της Λομβαρδίας και της Βενετίας για μικρά παραγγείματα ιδιωτικών ιτών.
Παραδείγματα Συγκριτικά σε Δημόσιες Συλλογές
Για να στηρίξει αυτή τη στυλιστική απόδοση, καθιερώθηκαν οι ακόλουθοι μορφαλοί παράλληλοι:Francesco Cairo, Ηρωδιάδες με κεφάλι του Βαπτιστή (Μουσείο Metropolitan της Τέχνης, Νέα Υόρκη): Εμφανίζει ακριβώς την ίδια παθητική μεταχείριση των ματιών στραμμένων προς τα πάνω, τον φωτισμό και τη γλοιώδη λάμψη στις κόρες.
Daniele Crespi, Χριστός με τον σταυρό (Μουσείο Μπρέρα, Μιλάνο): Παρουσιάζει την ίδια λύση για τη διάταξη των χεριών κλεισμένων πάνω στο ξύλο και την κλίση της σταυροθέντες που κόβει τη σύνθεση.
Δάσκαλος της Λομβαρδίας, Χριστός με τον σταυρό (Ιδιωτική Συλλογή, Ιταλία): Παραλλαγή πάνω σε υποστήριξη σκληρού μορφότυπου όπου διακρίνεται η απλοποίηση του φόντου για να εστιάσει τη δύναμη στον κορώνα από αγκάθια.

Βιβλιογραφία Αναφοράς
Η καταλογογράφηση και έρευνα αυτού του κομματιού στηρίζεται στα εξής ειδικευμένα κείμενα του ιταλικού Σεϊτσέντο:FRANGI, Francesco. Francesco Cairo (1607-1665). Μιλάνο: Edizioni d'Arte Pivot, 1998. (Κριτική μελέτη για την εξέλιξη των μορφών των ακτίνων και θρησκευτικών πορτρέτων του ιταλού ιχνογράφου).TESTORI, Giovanni. Manierismo piemontese e lombardo del Seicento. Τουίν: Alberto Tallone, 1967. (Κύριο κείμενο για την κατανόηση της διατήρησης των παραδοσιακών υποστηρίξεων και του δραματισμού στην σχολή του βορειοϊταλικού χώρου).ROSCI, Marco (Επιμ.). Protagonista del Seicento lombardo (Κατάλογος της έκθεσης, Μιλάνο). Μιλάνο: Skira, 2005. (Αναλύει την παραγωγή μικρών μορφών θρησκευτικής ιδιωτικής ευλάβειας στα εργαστήρια του Μιλάνου).RINGBOM, Sixten. Icon to Narrative: The Rise of the Dramatic Close-Up in Fifteenth-Century Devotional Painting. Doornspijk: Davaco Publishers, 1984. (Κύριο έργο για να κατανοηθεί η εξέλιξη της σύνθεσης σε κλειστό πλάνο του Χριστού με τον σταυρό από την Αναγέννηση μέχρι τον Μπαρόκ).
Προέλευση: Ιδιωτική Συλλογή

Σημείωση:
“Για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της τέλειας κατάστασης του έργου, ανάλογα με τον όγκο και τη φύση του, η μεταφορά και παράδοση αυτού μπορεί να γίνει από τον ίδιο τον πωλητή”