Mario Borrelli - Erotica

Θεατρικό πουλάμε ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ (ΣΚΕΛΕΤΟΣ).
Αποστολή με τη μέγιστη επαγγελματικότητα.

Η Χάρη του Έρωτα του Μάριο Μπορέλλι
“Τώρα, θα συμφωνήσεις ότι προτιμάς το απαλό σε σχέση με το σκληρό, και αυτό αποτελεί απόδειξη της φύσης του Έρωτα.” Πλάτων, Συμπόσιον, 195d-e

Ο νεαρός ζωγράφος Μάριο Μπορέλλι, τον οποίο η κριτική εντάσσει ως τον τελευταίο των Ρομαντικών, τοποθετεί στο κέντρο της καλλιτεχνικής του εμπειρίας το σώμα. Σε συνέχεια του κλασικού συλλογισμού, που έκανε τον άνθρωπο μέτρον πάντων, ο ζωγράφος αφηγείται τον εαυτό του στην πρώτη του ατομική έκθεση μέσα από μια σειρά εικαστικών εικόνων, όπου ο άνθρωπος, το ανθρώπινο σώμα, είναι μέτρον πάντων. Ένα είδος σήμερα υποτιμημένο από τη μόδα, μα που έχει βαθιές ρίζες και κατοικεί σε κάθε ψυχή, ακόμη και με κρυφή μορφή, όπως διδάσκουν άλλωστε τα αρχέτυπα. Η εκπροσώπηση του γυμνού σώματος έχει αρχαϊκές ρίζες, θα μπορούσε κανείς να πει ότι γεννήθηκε πρώτα το σώμα και ύστερα το πρόσωπο, πριν το τοπίο, πριν τη νεκρή φύση, ακόμη πριν τη γραφή. Αρκεί να σκεφτεί κανείς τη Βενερίκη της Wienerek που φυλάσσεται στη Βιέννη και όλες τις προϊστορικές θεότητες της λατρείας. Το σεξουαλικό σώμα που διηγείται ο Μάριο Μπορέλλι μέσα από τα έργα του δεν είναι ένα σώμα “γυμνό”, “τέλειο”, “απογυμνωμένο”. Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτήν τη προοπτική, χρειάζεται να σταθούμε σε μια μικρή και ευχάριστη διαισθηση του Kenneth Clark, ιστορικού της βρετανικής τέχνης της δεκαετίας του ’50. Ο Clark εισάγει μια διάκριση που θα αποκτήσει μεγάλη τύχη στην αγγλική γλώσσα. Being naked, naked, σημαίνει να είσαι χωρίς ρούχα, και ταυτόχρονα υποδηλώνει αυτή την αμηχανία που σχεδόν όλοι δοκιμάζουμε σε αυτήν την συνθήκη. Η λέξη nude, γυμνός, αντίθετα, δεν περιλαμβάνει αυτήν την αίσθηση δυσαρέσκειας και χρησιμοποιείται στην τέχνη. Είναι ένα σώμα ρεπλασμισμένο, συνεπώς αρμονικό, ανθίζων και βέβαιος. Είναι σαν η γυμνότητα να ήταν μια μορφή ενδύματος. Αλλά ποια; Ο ζωγράφος-ράφτης μας ενδύει τα σώματα του Έρωτα, εξάγοντας την επιθυμία ζωής μέσα από ιεροαναφορές της σάρκας, έτσι το γυμνό σώμα γλιστρά εκτός του επικείμενου για να ανασηκωθεί σε ιδέα, σε ένωση ιερού και βέβηλου έρωτα. Ο Freedberg γράφει ότι οι εικόνες ενεργούν με τέτοιο τρόπο ώστε να εξάγουν την επιθυμία· και μέσα από τα μάτια, η ματιά στα έργα του Μάριο Μπορέλλι μεταφέρει άλλες αισθήσεις στην τελετή μυστικιστικής περιφάνειας της εικόνας. Είναι το κρέας που γίνεται ιερό, είναι γησιακή προσευχή που ανεβάζει το πνεύμα ενδυναμωμένο από τις εικόνες, εξιτάροντας από το Dionysiac ορμή. Είναι εξέγερση και επανάσταση του ενστίκτου, που με τη σειρά του μεταμορφώνεται σε συναίσθημα. Γι’ αυτό ο μυστικισμός του σάρκιου που απορρέει από τη διήγηση ερωτικής του ζωγράφου είναι ισχυρός, συγκινητικός, και ωθεί να ερευνήσει τι κρύβεται, τι κρύβεται, σχεδόν ντρέπεται για χρηστικότητα, συμβατική, ηθικολογούσα φάρσα. Ποτέ δεν πρέπει να λησμονεί ο καλλιτέχνης ότι η γοητεία των μορφών είναι ιερή, όπως ιερά είναι τα σώματα που κινούνται από τον Έρωτα. Γυμνά σώματα, καλυμμένα, μερικώς καλυμμένα, ερωτικά δένουν τον θεατή μέσω ενός συγκεκριμένου στοιχείου: ένα χέρι, ένα πέπλο, μια χωρίστρα μαλλιών κ.λπ. Διαδραματίζεται μια μεταμόρφωση: ο Έρως γίνεται μυστήριο και ο ιερός μηχανισμός εμφανίζεται σε όλη την απρόσωπη δύναμή του, και εκεί που μπορεί κανείς να διακρίνει την αλήθεια της ύπαρξης. Γυμνά σώματα, καλυμμένα, μερικώς καλυμμένα, ερωτικά δένουν τον θεατή μέσω ενός συγκεκριμένου στοιχείου: ένα χέρι, ένα πέπλο, μια χωρίστρα μαλλιών κ.λπ. Διαδραματίζεται μια μεταμόρφωση: ο Έρως γίνεται μυστήριο και η ιερή μήτρα αναδύεται με όλη την ασύστολη ισχύ της, και εκεί βρίσκεται που μπορεί να επιδείξει την τελική αλήθεια της ύπαρξης. Εκρήγνυται ο ζωτικό δυναμισμός, ίσως παίρνοντας διάφορες μορφές την αλήθεια, επιβάλλεται η διαφάνεια του Έρωτα που δεν ντρέπεται να φανερωθεί γιατί μετρά τα πάντα. Στη γυμνότητα που απεικονίζεται από τον Μάριο Μπορέλλι διαφαίνεται η αλήθεια, εκείνη που οι λατίνοι, όχι τυχαία, συνέδεαν όχι χωρίς αντιφάσεις με την αγαθή γυμνότητα χωρίς φατλήτιον, είναι η nuda veritas του Κλίμτ, η γνήσια και αγνή αλήθεια που δεν φοβάται να φανερωθεί. Οι φυσιογνωμικές εικόνες αφηγούνται την ιστορία τους σε ένα χώρο-μη-χώρος μεταιστορικός, έξω από συγκεκριμένες χωροχρονικές σημασιολογήσεις και μέσα σε όρια που θα μπορούσαν να οριστούν ηρωικά: η σχέση μεταξύ των χώρων και των μορφών είναι ιδεατά για τον ζωγράφο μια επανάκληση-ανάγκη και δεν περιορίζει την ενσάκουση της ονειρικής, αντίθετα την επεκτείνει σε μια μη τόπο που παράγει αποξένωση. Εκρήγνυται ο ζωτικός δυναμισμός, ίσως παίρνοντας διαφορετικές μορφές την ομορφιά της αλήθειας, επιβάλλεται η διαφάνεια του Έρωτα που δεν ντρέπεται να φανερωθεί γιατί μετρά τα πάντα. Στη γυμνότητα που απεικονίζεται από τον Μάριο Μπορέλλι διαφαίνεται η αλήθεια, εκείνη που οι λατίνοι, όχι τυχαία, συνέδεαν όχι χωρίς αντιφάσεις με τη γυμνότητα καλή χωρίς φατλίτιο, είναι η nuda veritas του Κλίμτ, η αλήθεια γυμνή και αγνή, που δεν φοβάται να φανερωθεί. Οι φυσιογνωμικές εικόνες αφηγούνται την ιστορία τους σε έναν χώρο-μη-χώρος μεταιστορικός, έξω από συγκεκριμένες χωροχρονικές συνδέσεις και μέσα σε όρια που θα μπορούσαν να οριστούν ηρωικά: η σχέση μεταξύ των χώρων και των μορφών είναι ιδεατή για τον ζωγράφο μια ανάγκη ανάκλησης και δεν περιορίζει την βαθιά βύθιση, αντίθετα την μεγιστοποιεί σε έναν τόπο μη όπου που προκαλεί αποξένωση. Τέλος ο καλλιτέχνης που προτιμά το γυναικείο γυμνό με σάρκα ομαλή, όχι από ματαιότητα του φύλου, αλλά διότι σε αυτές τις μαλακές μορφές βρίσκεται ο νικηφόρος έρωτας, δίνει έμφαση σε μια ερωτική πανήγυρη, που μεταφράζεται σε απτή μορφή αυτής της δημιουργικής δύναμης που παλεύει αιώνια ενάντια στον Θάνατο, τον αντίπαλό του, φορέα καταστροφής. Τέλος ο καλλιτέχνης που επιλέγει το γυναικείο γυμνό με μαλακές γραμμές, όχι λόγω ματαιοδοξίας φύλου, αλλά διότι σε αυτές τις μαλακές μορφές βρίσκεται ο έρωτας νικητής, δίνει έμφαση σε ένα ερωτικό θρίαμβο, που μεταφράζεται σε απτή μορφή της δύναμης δημιουργίας που παλεύει αιώνια ενάντια στον Θάνατο. Αλλά η ένταση ανάμεσα στον Έρωτα και στον Θάνατο αφηγείται με ανείπωτη τρυφερότητα. Και είναι μάλλον, σε εκείνο το εξάστιγμα όπου οι μορφές έχουν κρυσταλλωθεί, ο πνευματικός τόπος όπου ο καλλιτέχνης καταφέρνει απροσδόκητα να μιλήσει για τον ίδιο, για την τέχνη του και τη ζωγραφική του ως προσευχή και ποίηση.

Της Daniela Marra