Αρχαία Ρωμαϊκή Μπρούντζος Κεφαλή διακοσμητικού appliqué με θεατρική μάσκα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Απεικόνιση κεφαλής μάσκας θεάτρου
ΥΛΙΚΟ: Χαλκός
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: Ρωμαϊκός
ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 1ος–3ος αιώνας μ.Χ.
ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: 30 χιλ. x 16 χιλ.
ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Καλή κατάσταση
ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: Από γαλλική ιδιωτική συλλογή, αποκτήθηκε πριν από τη δεκαετία του 1980

Η ρωμαϊκή θεατρική μάσκα, ή περσόνα, υπήρξε θεμελιώδες στοιχείο της δραματικής παράστασης, προερχόμενη από τον ελληνικό πρόγονο αλλά συχνά με πιο έντονα και εξωφρενικά χαρακτηριστικά. Αυτές οι μάσκες εξυπηρετούσαν αρκετούς σημαντικούς σκοπούς στα μεγάλα, ανοιχτά θεάτρα της Ρώμης. Κυρίως, επέτρεπαν σε μικρή ομάδα ηθοποιών να ερμηνεύσει γρήγορα πολλούς ρόλους, συμπεριλαμβανομένων διαφορετικών ηλικιών, φύλων (καθώς οι γυναίκες γενικά απαγορεύονταν από τη σκηνή) και κοινωνικών τύπων. Πέρα από τη διαφοροποίηση χαρακτήρων, οι μάσκες σχεδιάζονταν για σαφήνεια στις τεράστιες αίθουσες. Οι μεγάλες, τολμηρές και συχνά γκροτέσκ εκφράσεις—όπως το άφθονα πικραμένο κατεβασμένο στόμα για την τραγωδία ή το μεγάλο, ανεβασμένο χαμόγελο για την κωμωδία—επιτρέπαν στο κοινό που βρισκόταν χιλιάδες πόδια μακριά να αναγνωρίζει αμέσως το συναισθήματα του χαρακτήρα, τον κοινωνικό του ρόλο και τη θέση του στην αφήγηση.

Η κατασκευή και τα χαρακτηριστικά των μασκών ήταν ιδιαίτερα εξειδικευμένα, διαφέρουν σημαντικά ανάμεσα στα είδη της κωμωδίας και της τραγωδίας. Στην Ρωμαϊκή Κωμωδία (όπως fabula palliata), οι μάσκες οπτικώς κωδικοποιούσαν στάσιμους χαρακτήρες ή αρχέτυπα, όπως ο miles gloriosus (θαραλλέος στρατιώτης), ο πανουργιώδης δούλος, ο γελωτοποιός γέροντας (senex) ή ο νεαρός εραστής. Οι κωμικές αυτές μάσκες συχνά χαρακτηρίζονταν από παράξενους σχηματισμούς προσώπου, προεξέχοντες μετώπους και ενώπια γελαστά εκφράσεις. Αντιθέτως, οι τραγικές μάσκες εμφάνιζαν βαθιές εκφράσεις λύπης, στωικότητας ή ευγένειας, συχνά με μαλλιά φουντωτά ψηλά, γνωστά ως ογκονκώς (onykos) για να δίνουν στους ηθοποιούς ένα υπερβολικά εντυπωσιακό, δραματικό ανάστημα.

Ενώ οι ζωηρές τερρακότατες ή μαρμάρινες μάσκες που βλέπουμε στα μουσεία σήμερα προσφέρουν ένα σαφές οπτικό αρχείο, οι πραγματικές μάσκες που φορούσαν οι ρωμαίοι ηθοποιοί κατασκευάζονταν από ελαφρά, φθαρτά υλικά όπως λινό, φελλό, ξύλο και ακόμα και μαλλιά ζώων. Αυτό ήταν αναγκαίο για την άνεση των ηθοποιών και την ικανότητά τους να κινούνται κατά τη διάρκεια μακροχρόνιων παραστάσεων. Κρίσιμα, οι μάσκες ήταν επίσης ακουστικά εργαλεία· τα μεγάλα, ανοιχτά στόματα, που γίνονταν πιο εξωφρονισμένα με το πέρασμα του χρόνου, θεωρούνταν ότι βοηθούσαν την ενίσχυση ή τον