Αρχαία Αιγυπτιακή Faience Shabti. ύψος 11 εκ. Τριακοστή δυναστεία, 378–341 π.Χ.

Shabti ή Ushabti

- πιο όμορφο στα χέρια από τις εικόνες -

Αρχαία Αίγυπτος, 30ή Δυναστεία, 378 - 341 π.Χ.

Φαϊάνς

11 εκ. ύψος

Προέλευση:
- Ιδιωτικό Καλύτερη Συλλογή, BORDEAUX, Γαλλία. κ. C., συλλογή. Αγοράστηκε κατά το πρώτο ήμισυ του 20ού αιώνα. Αγοράστηκε σε δημόσιο πλειστηριασμό, 2026.

Κατάσταση: Πολύ καλή, ολόκληρο, βλέπε φωτογραφίες.

Αυτό το φιγούρι ουσαμπτί απεικονίζεται ως εργάτης που κρατά δύο φράχτες/κατακόρυφους μπαρούτσια για εργασία στα χωράφια του Όσιρι στο μεταθανάτιο κόσμο. Φοράει τρίλοβο κεφαλόδεσμο που πέφτει ανάμεσα στους ώμους. Διακρίνεται γένειος Όσιρι τύπου γενειάδας που τελειώνει σε πυκνή πρόσωπη μπούκλα προς τα εμπρός. Μόνο τα χέρια, σταυρωμένα πάνω από το στήθος και κρατούν τα προαναφερθέντα γεωργικά εργαλεία, ξεχωρίζουν από το μουμφοειδές σάβανο που καλύπτει ολόκληρο το σώμα.

Οι ουσαμπτί κατασκευάζονταν από ένα αρχικό δίφυλλο καλούπι. Μόλις τα δύο τμήματα ενώθηκαν και οι τραχείες άκρες αφαιρέθηκαν, και ενώ το υλικό ήταν ακόμα υγρό, οι λεπτομέρειες της εικόνας επαναδιορθώνονταν και οι κολόνες με τις οριζόμενες ιερογλυφικές εγχάρακτες. Αυτό σήμαινε ότι κάθε ουσαμπτί ήταν μοναδικό, ακόμη κι αν προέρχονταν από το ίδιο καλούπι.

Οι ουσαμπτί, ένας όρος που στην Αρχαία Αίγυπτο σημαίνει “απαντητές”, ήταν φιγούρες που απεικόνιζαν άμεσα τον εκλιπόντα. Εμφανίστηκαν στη Μέση Πολιτεία και η χρήση τους έγινε δημοφιλής στη Νέα Πολιτεία. Αποτελούσαν μέρος των κτερισμάτων του τάφου. Το Κεφάλαιο VI του Βιβλίου των Νεκρών συχνά ήταν χαραγμένο στη φιγούρα, ή μια απλούστερη εκδοχή με το όνομα και τον τίτλο του εκλιπόντος. Η χρήση αυτών των ταφικών φιγούρων επέτρεπε στον κάτοχο να απολαύσει τη μεταθανάτια ζωή, καθώς οι ουσαμπτί λειτουργούσαν ως μορφή αντικαταστάτη εργάτη για τον κάτοχο στα χωράφια του Ααρού, του Αιγυπτιακού παραδείσου, καθώς οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι τα πνεύματα αυτών των φιγούρων θα εργάζονταν γι’ αυτούς και έτσι θα εξασφάλιζαν τη διατροφή τους στη μετά θάνατον ζωή. Υπήρχαν 365 ουσαμπτί τοποθετημένα ανάμεσα στα κτερήσματα του τάφου, ένα για κάθε μέρα του έτους. Μαζί με αυτά μπορεί να υπήρχαν 36 επιβλέποντες που θα ήταν υπεύθυνοι για κάθε εργομάδα που συνιστάτο από 10 εργάτες, και έτσι να αποφεύγεται οποιαδήποτε δυνατότητα εξέγερσης στις τάξεις. Οι φιγούρες αυτές θα μπορούσαν να βρεθούν σε ένα ειδικό ξύλινο κουτί ή μπορεί να τοποθετούνταν σε μια άτυπη ομαδοποίηση σε έναν τόπο κοντά στον σαρκοφάγο. Στην Ύστερη Περίοδο αυτές οι φιγούρες παρήχθησαν μαζικά. Ο αριθμός αυξήθηκε και η χρήση τους έγινε συχνότερη στους τάφους αυτής της περιόδου.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία αυτής της ουσαμπτί είναι φαινς, αποτελούμενο από λεπτή άμμο κονσερβοποιημένη με υδροξείδιο νατρίου και διττανθρακικό νάτριο εξαγόμενα από το νατρώον. Ξεψημένη στους 950 βαθμούς Κελσίου, το μείγμα δίνει ένα φινίρισμα παρόμοιο με γυαλί με ταδιονατικά καρβονικά να σχηματίζουν μια υφαντή επιφάνεια. Ήταν μια απλή διαδικασία και επομένως όχι ακριβή. Οι πράσινοι και μπλε τόνοι επιτυγχάνονταν με τη προσθήκη λίγων γραμμαρίων οξειδίου χαλκού που εξήχθη από μαλαίτη ή αζουρίτη. Οι κόκκινοι τόνοι επιτυγχάνονταν με οξείδιο του σιδήρου, οι έντονοι μπλε με κοβάλτιο, το μαύρο με ανάμειξη οξειδίου του σιδήρου και μαγνησιοξειδίου με νερό. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν να βαφτούν οι επιλεγμένες λεπτομέρειες με τη χρωματική απόχρωση που είχε επιλεγεί με ένα πινέλο πριν το ψήσιμο.