Φανάρι (2) - Γυαλί - Φανάρι της Αγίας Ευχαριστίας

Φωτιστικά νησίδων Αγίου Ευχολογίου (veilleuses du Saint-Sacrement) — Γαλλία, τέλος του 19ου αιώνα

Τα δύο αυτά αντικείμενα είναι φωτιστικά αγίων Ναών, επίσης αποκαλούμενα λαμπάδες ιερών χώρων, σχεδιασμένα να παραμένουν αναμμένα για πάντα μπροστά στο εικονοστάσιο ενός ναού ή μιας καθολικής μονής, ως ένδειξη της πραγματικής παρουσίας του Χριστού στις αγιασμένες στρατιές. Ο κανονικός νόμος ορίζει ότι ένα φως του αγίου χώρου πρέπει να παραμένει αναμμένο δίπλα στο ιερουργικό θησαυροφυλάκιο· διαθέτει ένα δοχείο από γυαλί, συνήθως κόκκινο, μέσα στο οποίο καίγεται ένα νησί φωτιάς πετρελαίου. Το κόκκινο των φιαλών αυτών δεν αποτελεί προαιρετικό αισθητικό επιλογή αλλά λυτικό κώδικα που σηματοδοτεί από μακριά, ακόμη και στη σκιά ενός ναού, την ευχαριστιακή παρουσία.

Ο μεγάλος αντίγραφος, ύψους 25 cm και πλάτους 16 cm, παρουσιάζει έναν γυάλινο πουρέ από κόκκινο ρουμπίνι σε σχήμα καρδιάς — σαφής σύμβολο της Ευχαρεσίας Καρδιάς του Ιησού, του λατρευτικού του φαινομένου που γνώρισε έντονο ανάπτυγμα στη Γαλλία μετά την εθνική καθάρρωση του 1875 — στερεωμένο σε μια στήριξη από ορείχαλκο με διακοσμητικά φύλλα και στροφές. Μια στεφάνη από αγκάθια σε ορείχαλκο διαπερνά το σώμα της Καρδιάς δια γωνία, σχέδιο άμεση αποτύπωση στην εικονογραφία της Ευχαριστήριας Καρδιάς όπως καθιερώθηκε από τις ευλαβικές εικόνες της δεύτερης ής του 19ου αιώνα. Ο λαιμός περιβάλλεται από μια στεφάνη ορείχαλκου με ανάγλυφη διακόσμηση φύλλων. Το μικρό αντίγραφο, ύψους 18 cm και πλάτους 9 cm, παρουσιάζει μια ημισφαίρια γυάλινο ροζ, μετεχόμενο από μια κυλινδρική διακόσμηση με ανάγλυφα σχέδια, κρεμασμένο σε στήριγμα από σιδηρουργία με σπείρες και κρίνο, με έναν άνοστο γυάλινο κάλυμμα. Και τα δύο κομμάτια στηρίζονται σε μια βάση από χυτό μπρούντζο με στάδια.

Αυτά τα φωτιστικά του Αγίου Ευχορυσμού συνιστούν έναν τύπο λατρευτικού αντικειμένου ιδιαίτερα διαδεδομένο στις γαλλικές ενορίες από τη δεκαετία του 1850–1870, κατασκευασμένο από μεγάλες οίκους θρησκευτικής χρυσοχοΐας του Παρισιού και της Λιόνης, όπως οι Schwilgué, Armand-Caillat ή τα εργαστήρια της οδού Saint-Sulpice στο Παρίσι, που παρείχαν αντικείμενα λατρείας σε ολόκληρες ενορίες της Γαλλίας και σε εξωτερικές αποστολές. Η καρδιοειδής μορφή του μεγάλου δεξαμενιού συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη της λατρείας της Ευχαριστιακής Καρδιάς, επισήμως ενθαρρυμένη από τον Πάπα Πίος IX και μεταλαμπαδευθείσα στη Γαλλία από τους Ιησουίτες και τις Βιζιταρίνες, των οποίων οι εικόνες και τα αντικείμενα ευλαβικής ευσέβειας που συνδέονταν, κατέκλυσαν τους ναούς και τα σπίτια των Καθολικών τη δεύτερη ήμερα του προηγούμενου αιώνα.