Αρχαία Αιγυπτιακή Faience Shabti. 6,5 εκ. ύψος. Υστεροαιγυπτιακή Περίοδος, 664–332 π.Χ.

Shabti ή Ushabti

- πιο όμορφο στα χέρια από ότι στις εικόνες -

Αρχαία Αίγυπτος, Μετα-Περίοδος, 664 - 332 π.Χ.

Φαιρινς (φαϊενς)

6,5 εκ. ύψος

Κηδεμόνευση:
- Ιδιωτική συλλογή, ΗΠΑ. Από δημοπρατήριο J. L. Malter, 2005-2006.

Κατάσταση: Καλή, δείτε φωτογραφίες.

Αυτό το φιγούρι Ushabti απεικονίζεται ως εργάτης που κρατά δύο τριβείς για εργασία στα χωράφια του Ώσιρι στον μετάνιο. Φορά επιμήκη κοτσίδα που κατεβαίνει ανάμεσα στους ώμους. Διαθέτει γενειάδα τύπου Ωσιρι που καταλήγει σε σφιχτό προς τα εμπρός σγουρό. Μόνο τα χέρια, διασταυρωμένα πάνω από το στήθος και κρατώντας τα ήδη προαναφερθέντα γεωργικά εργαλεία, ξεπροβάλλουν από το μούμια μορφοποιημένο σκήνιο που καλύπτει ολόκληρο το σώμα.

Ushabti κατασκευάζονταν από ένα αρχικό δίθυρο καλούπι. Αφού ενώθηκαν τα δύο κομμάτια και αφαιρέθηκαν οι τραχιές ακμές, και ενώ το υλικό ήταν ακόμα υγρό, οι λεπτομέρειες της εικόνας φρεσκαρίστηκαν και τα κολώνες σημαιώνονταν στις οποίες θα χαράσσονταν τα ιερογλυφικά. Αυτό σήμαινε ότι κάθε Ushabti ήταν μοναδικό, παρότι προέρχονταν από το ίδιο καλούπι.

Ushabti, όρος που στην Αρχαία Αίγυπτο σημαίνει «απαντητές», ήταν μορφές που απεικόνιζαν άμεσα τον αποθανόντα. Εμφανίστηκαν στη Μέση Βασιλεία και η χρήση τους έγινε δημοφιλής στη Νέα Βασιλεία. Αποτελούσαν μέρος των ταφικών κτερισμάτων. Το Κεφάλαιο VI του Βιβλίου των Νεκρών συνήθως ήταν γραμμένο πάνω στο φιγούρι, ή μια απλούστερη εκδοχή με το όνομα και τον τίτλο του αποθανόντος. Η χρήση αυτών των ταφικών μορφών επέτρεπε στον κάτοχο να απολαύσει τη μετά θάνατον ζωή, καθώς τα Ushabti λειτουργούσαν ως μορφή υποκατάστατου εργάτη για τον ιδιοκτήτη στα χωράφια του Αάρου, τον ίερο παράδεισο της Αιγύπτου, καθώς πίστευαν ότι τα πνεύματα αυτών των φιγούρων θα δούλευαν γι’ αυτούς και έτσι θα εξασφάλιζαν τη συντήρησή τους στον μετά θάνατον. Υπήρχαν 365 Ushabti τοποθετημένα ανάμεσα στα ταφικά κτερήματα, ένα για κάθε μέρα του έτους. Μαζί τους ίσως υπήρχαν 36 επίβλεποι οι οποίοι θα ήταν υπεύθυνοι για κάθε εργάστημα που αποτελούνταν από 10 εργάτες, αποφεύγοντας έτσι οποιαδήποτε πιθανότητα εξέγερσης στις γραμμές. Αυτές οι φιγούρες θα μπορούσαν να βρεθούν σε ένα ειδικό ξύλινο κουτί ή να τοποθετηθούν σε ομάδα κοντά στο σαρκοφάγο. Στο Μετα-Περίοδο αυτά τα φιγούρι παρασκευάζοταν μαζικά. Ο αριθμός αυξανόταν και η χρήση τους γίνονταν πιο συχνή στους τάφους αυτής της περιόδου.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία αυτού του Ushabti είναι φαιένς, που αποτελείται από ψιλή άμμο συνδεδεμένη με ανθρακικό νάτριο και υδροξειδιο του νατρίου που εξήχθη από νατρόν. Ψήθηκε στους 950 βαθμούς Κελσίου, το μείγμα δίνει μια επίστρωση αντίστοιχη με γυαλιστερή ε-nameλ, με τα ανθρακικά να σχηματίζουν μια υάλινη επιφάνεια. Ήταν μια απλή διαδικασία και επομένως όχι δαπανηρή. Οι πράσινοι και μπλε τόνοι επιτυγχάνονταν με την προσθήκη μερικών γραμμαρίων χαλκού οξειδίου που προέρχεται από μάλαχίτη ή αζουρίτη. Οι κόκκινες αποχρώσεις επιτυγχάνονταν με οξείδιο του σιδήρου, τα βαθιά μπλε με κοβάλτιο, το μαύρο με ανάμειξη οξειδίου του σιδήρου και οξειδίου μαγνησίου με νερό. Όλα όσα χρειάζονταν ήταν να βαφτούν οι επιλεγμένες λεπτομέρειες με το επιλεγμένο χρώμα με ένα πινέλο πριν το ψήσιμο.