Αρχαία Αιγυπτιακή Faience Shabti. Ύψος 10 εκ. η τριακοστή δυναστεία, 378–341 π.Χ.

Ουσαμπτι ή Σαμπτι

- πιο όμορφο στα χέρια παρά στις εικόνες -

Αρχαία Αίγυπτος, 30η δυναστεία, 378 – 341 π.Χ.

Φαΐανς

Ύψος 10 εκ.

Προέλευση:
- Ιδιωτική συλλογή, ΗΠΑ. Από δημοπρασία J. L. Malter, 2005-2006.

Κατάσταση: Καλή, βλέπε φωτογραφίες.

Αυτό το figurine ουσαμπτι απεικονίζεται ως εργάτης που κρατά δύο φαρδερές πηρούνες για εργασία στα πεδία του Όσιρι στη ζωή μετά θάνατον. Φοράει τρίμερη περούκα που πέφτει ανάμεσα στους ώμους. Έχει γενειά τύπου Όσιρις που τελειώνει σε σφιχτό προς τα εμπρός στροβίλι. Μόνο τα χέρια, σταυρωμένα πάνω στο στήθος και κρατώντας τα ήδη αναφερθέντα γεωργικά εργαλεία, ξεπροβάλλουν από το μουμφορμ κάλυμμα που καλύπτει ολόκληρο το σώμα.

Οι ουσαμπτι κατασκευάζονταν από ένα αρχικό δίφυλλο καλούπι. Μόλις ενώθηκαν τα δύο κοπτικά μέρη και αφαιρέθηκαν οι τραχείες άκρες, και ενώ το υλικό ήταν ακόμη υγρό, οι λεπτομέρειες της εικόνας διορθώνονταν και οι κολώνες πάνω στις οποίες θα χαράσσονταν τα ιερογλυφικά εσημειώνοντο. Αυτό σήμαινε ότι κάθε ουσαμπτι ήταν μοναδικό, παρόλο που είχαν προέλευση από το ίδιο καλούπι.

Οι Ουσαμπτι, όρος που στην Αίγυπτο σημαίνει «απαντώντες», ήταν μορφές που απεικόνιζαν άμεσα τον αποθανόντα. Εμφανίστηκαν στη Μέση Βασιλεία και η χρήση τους έγινε δημοφιλής στη Νέα Βασιλεία. Αποτελούσαν μέρος των κτερισμάτων του τάφου. Το Έβδομο Κεφάλαιο του Βιβλίου των Νεκρών συνήθως χαρασσόταν στο αγαλμάτιο, ή μια απλούστερη εκδοχή με το όνομα και τον τίτλο του αποθανόντος. Η χρήση αυτών των ταφικών μορφών επέτρεπε στον κάτοχο να απολαύσει τη μετά θάνατον ζωή, καθώς οι ουσαμπτι λειτουργούσαν ως μορφή υποκατάστατου εργάτη για τον κάτοχο στα πεδία του Αάρου, παραδείσου των Αιγυπτίων, καθώς πίστευαν ότι τα πνεύματα αυτών των αγαλματιδίων θα δούλευαν γι’ αυτούς και έτσι θα εξασφάλιζαν την επιβίωσή τους στη ζωή μετά θάνατον. Υπήρχαν 365 ουσαμπτι τοποθετημένα ανάμεσα στα κτερίσματα, ένα για κάθε μέρα του έτους. Μαζί με αυτά υπήρχαν ίσως 36 επίβλεποιοι που θα ήταν υπεύθυνοι για κάθε ομάδα εργασίας που αποτελούνταν από 10 εργάτες, αποφεύγοντας έτσι πιθανότητα Εξέγερσης στις τάξεις. Αυτά τα αγαλματίδια θα μπορούσαν να βρεθούν σε ειδικό ξύλινο κουτί ή να τοποθετηθούν σε χαλαρή συστάδα σε ένα σημείο κοντά στο σαρκοφάγο. Στην Ύστερη Περίοδο αυτά τα αγαλματίδια παρήγοντο μαζικά. Ο αριθμός αυξήθηκε και η χρήση τους έγινε συχνότερη στους τάφους σε εκείνη την περίοδο.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία αυτού του ουσαμπτι είναι φαιάνς, αποτελούμενο από λεπτή άμμο συγκολλημένη με καρβονικά νατρίου και υδατικό διθειούχο νάτριο, εξαγόμενα από το νάτριο. Ψήθηκε σε 950 βαθμούς Κελσίου, το μείγμα δίνει φινίρισμα παρόμοιο με σμάλτο, με τα καρβονικά να σχηματίζουν μια υαλοποιημένη επιφάνεια. Ήταν μια απλή διαδικασία και επομένως όχι δαπανηρή. Οι πράσινες και μπλε αποχρώσεις επιτεύχθηκαν με την προσθήκη μερικών γραμμαρίων οξειδίου χαλκού που εξήχθη από μαλαχίτη ή αζουρίτη. Οι κόκκινες αποχρώσεις επιτεύχθηκαν με οξείδιο του σιδήρου, οι έντονες μπλε με κοβάλτιο, το μαύρο με ανάμειξη οξειδίου του σιδήρου και μαγνησιοξειδίου με νερό. Όλα όσα χρειαζόταν ήταν να βαφτούν οι επιλεγμένες λεπτομέρειες με το επιλεγμένο χρώμα με ένα πινελάκι πριν το ψήσιμο.