E. Salustiano - Aphorismi Confessariorum - 1610

Αφορισμοί των Εξομολόγων, συλλεγμένοι από τις γνώμες των διδασκάλων
Αντιγράφεται από τον Εμανουέλ Σά Λουσίτανο, Διδάκτορα Θεολόγίας της Αποστολικής Ιησοποιίας.
Νεότατα προσεκτικά απαγορεύτηκαν από τον Σεβ. Π. Μ. του Αγιοταφικού Παλατιού Αποστόλου.
Διευκρινισθέντες δόκτορες τόποι, και παρατηρήσεις από τον Ανδρέα Βικτορέλλο, Βασιλ. Θεολ. επισκοπημένες & επαυξημένες.
Νεάπολη, Δια νόμου Λατζαρίου Σκόρινιου, 1610. Εκδόσεις Λαζάρου Σκοριντζίου.

In-16° (mm 105 × 75 alla legatura). Pp. (30), 904.
Η βιβλιοδεσία αντίστοιχη με φελόγυμο περγαμηνής, με τίτλο χειρόγραφο στο οπίσθιο μέρος ("Aphorismi Confess.").
Οι διαδρομές (φόροι) εξάπτονται σε όλο το έργο, όπως διακρίνεται από τις φωτογραφίες· χαρτί με τα συνήθη ίχνη του χρόνου (κηλίδες, κιτρινίλες, μικρές απουσίες περιμετρικά), αλλά το κείμενο συνήθως ευανάγνωστο και πλήρες.

Έργο πρακτικής ηθικής θεολογίας προοριζόμενο για εξομολόγους, οργανωμένο σε αλφαβητική σειρά ανά λέξη-λέξη (από τον "Abbas" μέχρι τον "Xenodochium"). Συλλέγει και συντομεύει τις sententiae των κυριότερων διδασκαλών και θεολόγων (Θωμάς Ακινάτης, Σκοτ, Ναβάρο, Αζορ, Σάντσες κ.ά.) πάνω σε ζητήματα συνείδησης, αμαρτιών, μυστηρίων, censura, δωρεών, κληρονομιών, ιερατικών τάξεων, αγωγής και άλλων κακοτυχιών. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα και διαδεδομένα εγχειρίδια καστιςτικής του 17ου αιώνα, σχεδιασμένο ως πρακτικό εργαλείο γρήγορης ανάγνωσης.

Η ναπολιτάνικη έκδοση του 1610 αποτελεί μία από τις πρώτες εκδόσεις "expurgate" μετά την εισαγωγή στον Κατάλογο (περί το 1603) ορισμένων προτάσεων που θεωρήθηκαν υπερβολικά επιτρεπτικές· παρουσιάζει τις διορθώσεις του Μεγάλου της Αγίας Θορτης και τις σημειώσεις του Ανδρέα Βιτόρελλου.

Manuel de Sá (Emanuele Sa Lusitano, c. 1530-1596), ιησουίτης πορτογαλικής καταγωγής, θεολόγος και βιβλιογράφος εξέχουσας σημασίας, υπήρξε συγγραφέας έργων μεγάλης ευρωπαϊκής διάδοσης. Τα Aphorismi Confessariorum (πρώτη έκδοση Βενετία 1595) αποτελούν το σημαντικότερο και πλέον συζητημένο έργο του: αφού βρέθηκαν στον κατάλογο, επανατυπωνόταν συνεχώς σε όλη την Ευρώπη σε διορθωμένες εκδόσεις μέχρι του μισού περίπου του 17ου αιώνα.

Έκδοση μεγάλης σπανιότητας: η ναπολιτάνικη εκτύπωση του Λουκρέτσιο Νούτσι (επί πάροχου Λαζάρου Σκοριτζίου) φαίνεται εξαιρετικά σπάνια· στις ιταλικές βιβλιοθήκες γνωρίζεται μόνον ένα αντίτυπο. Δείγμα μικρού μεγέθους, τυπικό των εκδόσεων "ζώνης" προοριζόμενων για την καθημερινή χρήση του κλήρου.

Αξιόλογη μαρτυρία της ιησουϊτικής καστιτκής μετά το Τριεντίνιο και της ιστορίας της εκκλησιαστικής λογοκρισίας.