Castagna Maurizio 1961 - XL - Prima della Forma

Μαουρίτσιο Καστάνια – Πριν από τη μορφή
Στο Πριν από τη μορφή, ο Μαουρίτσιο Καστάνια συμπυκνώνει πάνω από πενήντα χρόνια ζωγραφικής έρευνας σε μια σύνθεση έντονης ενέργειας, στην οποία ύλη, κίνηση και οπτική μνήμη φαίνονται να προηγούνται κάθε δυνατότητας αναπαράστασης. Με σπουδές στη Ακαδημία Albertina Καλών Τεχνών του Τορίνο και παρών στη διάρκεια της δραστηριότητάς του σε εκδόσεις τέχνης όπως Bolaffi και Giorgio Mondadori, ο Καστάνια σταδιακά εγκατέλειψε τα όρια της εικόνας για να αναπτύξει μια προσωπική γλώσσα βασισμένη στη στρωμάτωση της επιφάνειας, στη δύναμη του σημείου και στη πειραματισμό ύλης.
Σε αυτό το έργο το πράσινο-τουρζεδί φόντο γίνεται ένας βαθύς και αόριστος χώρος από τον οποίο εμφανίζονται δομές κάθετες, δικτυώματα, χαρακές και μεγάλοι σπειροειδείς κινήσεις. Γής, κόκκινοι φερριτικού, μαύρα και αιφνίδιες πορτοκαλί πυρπολήσεις διασχίζουν την επιφάνεια όπως θραύσματα μιας πραγματικότητας σε διαμόρφωση. Μερικά στοιχεία φαίνονται ότι ενορχηστρώνουν αρχιτεκτονικές κατασκευές, υποδομές ή ευρήματα· άλλα αποκτούν οργανικό χαρακτήρα, σχεδόν κυτταρικό. Κάθε ενδεχόμενο αναγνώρισης ωστόσο διαψεύδεται αμέσως από την επόμενη κίνηση, αφήνοντας την εικόνα να αιωρείται στα όρια μεταξύ κατασκευής και διάλυσης.
Η συντακτική ένταση γεννιέται κυρίως από τη αντίθεση ανάμεσα στις κατακόρυφες γραμμές του κεντρικού τμήματος και στην κυκλική κίνηση που επικρατεί στη δεξιά πλευρά. Στη φαινομενικά σταθερή δομή αντιτίθεται η ενέργεια του σπειροειδούς, αρχέγονου σχήματος επέκτασης και επιστροφής. Το μαύρο σημάδι διαπερνά και συνδέει αυτά τα στοιχεία όπως μια αρχαϊκή γραφή: χαράζει, οριοθετεί και διασχίζει την ύλη χωρίς ποτέ να μετατραπεί σε έναν πλήρως αποκωδικοποιήσιμο κώδικα.
Ο τίτλος Πριν από τη μορφή εισάγει έτσι ένα βασικό κλειδί ανάγνωσης. Φαίνεται ότι ο Καστάνια ερευνά όχι τη μορφή που έχει ολοκληρωθεί, αλλά τη στιγμή που την προηγείται: τη στιγμή όπου ύλη, χρώμα και κίνηση ήδη κατέχουν μια κατεύθυνση, χωρίς να έχουν ακόμη αποκτήσει μια οριστική ταυτότητα. Ο πίνακας γίνεται ο τόπος μιας γένεσης, όπου τάξη και χάος δεν είναι αντίθετες έννοιες, αλλά δυνάμεις που χρειάζονται η μία την άλλη.
Η πολυπλοκότητα της επιφάνειας αποκαλύπτεται, όταν τη βλέπεις για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, σε ένα συγκεκριμένο εσωτερικό ισορροπία. Οι ζώνες με τη μεγαλύτερη πυκνότητα εξισορροπούνται από τις ανοιχτές περιοχές του φόντου· στη συμπυκνωμένη ύλη αντιδρούν γρήγορα και ενστικτωδώς σημάδια· στη μεγαλοπρέπεια των κατακόρυφων δομών αντιτίθεται ο δυναμισμός των κυκλικών μορφών. Το έργο διατηρεί έτσι τη φυσικότητα της διαδικασίας ζωγραφικής και, ταυτόχρονα, μια βαθιά σχεδόν ερμηνευτική διάσταση.
Πριν από τη μορφή ενσωματώνεται στη μετρημένη φάση της έρευνας του Μαουρίσιο Καστάνια, καλλιτέχνη με μακρά εμπειρία που έχει κάνει της διασταύρωσης τεχνικών, ύλης και κίνησης ένα από τα κεντρικά στοιχεία της πορείας του. Η επιφάνεια δεν προτείνει μια κλειστή αφήγηση, αλλά διατηρεί σκόπιμα τη δυνατότητα πολλαπλών αναγνώσεων: φανταστική πόλη, οργανισμός, ευρήμα, εσωτερικό τοπίο ή καθαρή ζωγραφική κατασκευή. Και ακριβώς τη στιγμή που το μάτι επιχειρεί να αποδώσει ένα όνομα σε ό,τι βλέπει η εικόνα φαίνεται να μεταμορφώνεται εκ νέου, επιστρέφοντας να γίνει ύλη: πριν από τη μορφή.