Tijs Dragtsma (1992) - Mona Lisa in Scratched Light

Αυτή είναι η Μόνα Λίζα μετά τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, το πορτρέτο που φιλοτέχνησε στις αρχές του εξενταίστου αιώνα και που ακόμη προσελκύει πλήθη στο Λούβρο, ορατό ξανά χωρίς κάθε ίχνος χρώματος, και με το σκοτάδι να επιτρέπει να πάρει τη σκιά του υπόλοιπης. Η σύνθεση που ο καθένας ήδη μεταφέρει στο κεφάλι του διατηρείται άθικτη: το κλίνο της κεφαλής, τα διπλωμένα χέρια, το ήρεμο ημι-χαμόγελο. Αυτό που εγκαταλείπεται είναι οτιδήποτε συνήθως τη μεταφέρει, το sfumato, τον ζεστό τόνο του παλιού βερνικιού, τον καμπυλωτό ποταμό πίσω της.

Αυτό που μένει χτίζεται από ένα πεδίο ατομικών σημαδιών, το κάθε ένα γρατζουνισμένο στην επιφάνεια του ακρυλικού γυαλιού αντί να προστεθεί σε αυτό. Το πρόσωπό της μαζεύει το φως το περισσότερο και διατηρείται ως μια ενιαία ήρεμη επιφάνεια, το στήθος της ανοίγεται σε ένα απαλότερο, ευρύτερο φως, και τα διπλωμένα χέρια της πιάνουν αρκετό φως για να διαβαστούν ως χέρια προτού διαλυθούν και πάλι στο σκοτάδι. Τα μαλλιά της επιβιώνουν μόνο ως μερικές ανήσυχες γραμμές στο άκρο του φωτός, και ο δεσμός, ο μανδύας, το τοπίο πίσω της παραδίδονται ολοκληρωτικά, διατηρούμενα μόνο ως το σχήμα αυτού που λείπει.

Το χαμόγελο που έχει ταράξει και γοητεύσει τους θεατές για αιώνες δεν περιγράφεται εδώ τόσα ώστε να περιγραφεί, αλλά μάλλον διατηρείται, από την πιο μικρή μετακίνηση σημαδιών γύρω από το στόμα και τα μάτια, ορατό τη στιγμή που πατάς πίσω και ήσυχα αβέβαιο τη στιγμή που πλησιάζεις πιο κοντά. Αυτό είναι το ερώτημα που το After the Masters συνεχίζει να ρωτά κάθε εικόνα που αγγίζει: πόσο λίγη τέχνη χρειάζεται τελικά το μάτι πριν γνωρίσει τη γυναικεία μορφή αυτή.

Η Μόνα Λίζα σε Γρατζουνιστό Φως ανήκει στο After the Masters, μια σειρά μέσα από το Art with Scratch από τον Tijs Dragtsma, όπου η εικονογράφηση διαμορφώνεται μέσω ελεγχόμενης φθοράς της επιφάνειας αντί με χρωστά ή εκτύπωση, και στην οποία η ίδια αυτή φθορά γίνεται ένας τρόπος να ρωτήσει πόσο λίγη τέχνη χρειάζεται το μάτι πριν την αναγνωρίσει, και τι απομένει από αυτή μόλις το χρώμα αφαιρεθεί.

Η εικόνα είναι πάντα παρούσα, στο φως και στη σκιά εξίσου. Το φως δεν τη δημιουργεί, τη στιβάζει, ώστε κάτω από μια άμεση πηγή οι χαράξεις πιάνζονται και η αντίθεση βαθαίνει, και το έργο διαβάζεται διαφορετικά καθώς περνάς από αυτό χωρίς ποτέ να την χάσεις. Από απόσταση ενός δωματίου ηρεμεί σε ένα ενιαίο ήρεμο πρόσωπο επιπλεγμένο στο μαύρο, κοντά ανοίγεται σε ένα πεδίο λεπτών χαράξεων που ποτέ δεν καθίστανται πλήρως ζωγραφική κίνηση, και αυτό είναι το νόημα.

Αυτό δεν είναι αντίγραφο του πίνακα ούτε μια εκτύπωση του, αλλά μια νέα και σύγχρονη ανάγνωση ενός εικόνας που ο κόσμος ήδη κατέχει στη μνήμη του, κατασκευασμένη με αφαίρεση αντί με χρωστά. Μια οπτική γλώσσα όπου η φθορά δεν είναι καταστροφή, αλλά δομή.

«Ήταν πάντα περισσότερο χαμόγελο από πρόσωπο. Εδώ, είναι σχεδόν φως.»

Σχετικά με το Art with Scratch

Το Art with Scratch είναι ένα σώμα έργων στο οποίο η εικόνα δεν σχεδιάζεται, αλλά ελευθερώνεται. Χαραγμένη γραμμή-γραμμή σε μια βαθιά μαύρη επιφάνεια, κάθε έργο αναδύεται μέσα από αμέτρητες ακριβείς γρατζουνιές που πιάνουν το φως και φέρνουν форму από το σκότος.

Από απόσταση η εικόνα φαίνεται σχεδόν φωτογραφική. Δυνατή, αναγνωρίσιμη και γεμάτη παρουσία. Ωστόσο κοντά διαλύεται σε ένα πυκνό πεδίο ατομικών σημαδιών. Λεπτές, εύθραυστες και σχεδόν ελαφριές. Αυτά που φαινόταν σταθερά αποκαλύπτονται ως ένα ευαίσθητο πλέγμα γραμμών, κάθε μία μια συνειδητή χειρονομία, κάθε μία ουσιώδης για ολόκληρο.

Το φως δεν δημιουργεί την εικόνα. Την στιβαρώνει. Το μαύρο υπόστρωμα απορροφά, ενώ οι γρατζουνισμένες γραμμές αντανακλούν. Καθώς το φως αλλάζει σε ολόκληρη την επιφάνεια, η εικόνα αναπνέει. Από τη μία γωνία το σχήμα φαίνεται ξεκάθαρο και ορισμένο. Από κάποια άλλη μαλακώνει και επιστρέφει προς το σκοτάδι από το οποίο προήλθε, ποτέ μη εξαφανιζόμενο. Υπό ένα εστιασμένο φωτιστικό, η αντίθεση βαθαίνει και η εικόνα παίρνει μια γλυπτική, σχεδόν φωτεινή ποιότητα.

Αυτό που κάνει αυτό το μέσο τόσο ελκυστικό είναι η ήσυχη ένταση του. Η πράξη του χαραγμού είναι άμεση και ανεπίστρεπτη. Κάθε γραμμή είναι απόφαση που δεν μπορεί να αναιρεθεί. Και ωστόσο το αποτέλεσμα δεν είναι σκληρό. Είναι οικείο, ατμοσφαιρικό και ζωντανό με κίνηση. Η σκληρότητα μετατρέπεται σε μαλακότητα. Η καταστροφή μετατρέπεται σε δημιουργία. Η απουσία μετατρέπεται σε παρουσία.

Σε έργα όπως αυτό το πορτρέτο, το πρόσωπο ποτέ δεν είναι πλήρως σταθερό. Μέσα από την αλληλεπίδραση γραμμής, φωτός και σκιάς, η εικόνα μετακινείται με την προοπτική και την ατμόσφαιρα. Σε ορισμένες στιγμές το υποκείμενο φαίνεται να προχωρά έξω από το μαύρο. Σε άλλες, επανέρχεται σε ήσυχια γαλήνη. Είναι μέσα σε αυτή τη κίνηση, ανάμεσα στην οξύτητα και τη γαλήνη, όπου το έργο ζωντανεύει.

Όπως όλα τα υλικά που γίνονται αγγιγμένα από τον χρόνο, η επιφάνεια φέρει τη δική της ήσυχη ζωή. Κάθε γρατσουνιά κρατά μια στιγμή, μια ανάσα, μια χειρονομία. Μαζί συνθέτουν όχι απλώς μια εικόνα, αλλά μια παρουσία, η οποία συνεχίζει να αποκαλύπτεται με κάθε αλλαγή του φωτός.

Σχετικά με τον Καλλιτέχνη

Ονομάζομαι Τις Ντραγκτσμά, ιδρυτής του TD Fine Art Studio.

Ως καλλιτέχνης, οδηγούμαι από μια διαρκή επιθυμία εξερεύνησης νέων οπτικών γλωσσών. Δεν βλέπω την τέχνη ως ένα σταθερό στυλ, αλλά ως ένα εξελισσόμενο πεδίο ανακάλυψης όπου υλικό, δομή, φως και συναίσθημα συνυπάρχουν.

Η δουλειά μου ξεκινά συχνά με μια απλή ερώτηση. Πώς μπορεί ένα υλικό να μιλήσει με έναν νέο τρόπο. Πώς η σκληρότητα μπορεί να γίνει οικειότητα. Πώς η ακρίβεια να δημιουργήσει συναίσθημα. Αυτή η αναζήτηση βρίσκεται στην καρδιά ό,τι δημιουργώ.

Μέσα στο TD Fine Art Studio, κάθε σώμα έργων προσεγγίζεται ως δικός του κόσμος, με την δική του λογική, ατμόσφαιρα και οπτική ταυτότητα. Κάποια έργα χτίζονται μέσω ρυθμού, επανάληψης και δομής. Άλλα αναδύονται μέσω απουσίας, σκιάς, ανάκλασης ή έντασης. Αυτό που τα συνδέει είναι η κοινή δέσμευση στην πρωτοτυπία, στην σαφήνεια και στην συναισθηματική παρουσία.

Με γοητεύει ο αντίθεση. Μεταξύ δύναμης και ευθραυστότητας. Μεταξύ ελέγχου και συναισθήματος. Μεταξύ ορατού και αυτού που μένει ανοικτό στην ερμηνεία. Στόχος μου δεν είναι απλώς να φτιάξω μια εικόνα, αλλά να δημιουργήσω ένα έργο που τραβά την προσοχή, προσκαλεί τη σκέψη και συνεχίζει να αποκαλύπτεται με το πέρασμα του χρόνου.

Το TD Fine Art Studio είναι ο χώρος όπου αυτές οι αναζητήσεις συγκεντρώνονται. Δεν είναι μόνο ένα στούντιο, αλλά ένα εξελισσόμενο καλλιτεχνικό σύμπαν διαμορφωμένο από περιέργεια, ακρίβεια και το πάθος να δημιουργεί έργα που αισθάνονται διακριτικά, στοχευμένα και ζωντανά.