Ιταλική σχολή (XVII) - Cristo portacroce

Ιταλική Σχολή του 17ου αιώνα.
Έλαιο σε σανίδα του 17ου αιώνα που απεικονίζει το θρησκευτικό θέμα «Christ portacroce» (Χριστός με τον σταυρό στους ώμους), χαρακτηριστικό της Ιταλικής Σχολής του Seicento. Αυτή η έντονη εργασία ιδιοτελούς λατρευτικής τέχνης εντάσσεται στην εικαστική παράδοση της βόρειας Ιταλίας. Η σύνθεση υιοθετεί το διάσημο μοντέλο στενού και οικείου πλάνου (close-up) που εισήγαγαν μεγάλοι Βενετσιάνικοι δάσκαλοι όπως ο Sebastiano del Piombo και ο Tiziano Vecellio. Ο πλαισμός κόβει τη μορφή του Ιησού ήμισυ σώματος πάνω σε σκηνικό σκοτεινό και απροσδιόριστο, ενισχύοντας τη ψυχική δραματικότητα της σκηνής. Το πρόσωπο του Χριστού ξεχωρίζει με την ικετική και παθητική ματιά του προς τον ουρανό, με δάκρυα διακριτικά σχηματισμένα και ένα πυκνό στέμμα από αγκάθια. Το πινέλο και η μεταχείριση των σάρκινων τόνων δείχνουν την ενσωμάτωση του καθαρό σκιώδους οράματος της μετα-μπαρόκ περιόδου εφαρμοσμένου σε εικονογραφικά μοντέλα του πλήρους Αναγεννησιακού ύφους.Το Υποκείμενο και το Πίσω Μέρος:Το έργο εκτελέστηκε σε καπάκι από φυσικά σκληρή ξύλινη επιφάνεια, ένα είδος υποστηρίγματος που διατήρησε την παραγωγή σε εργαστήρια του βορείου Ιταλίας για μικρών μεγεθών θρησκευτικά αντίγραφα. Το πίσω μέρος παρουσιάζει μεγάλο ιστορικό και επιγραφικό ενδιαφέρον, καθώς διατηρεί αρχαίες ετικέτες απογραφής και καλλιτεχνικές χειροποίητες με εργαλεία εγχάρωσης. Το ξύλο φέρει ιστορικές οπές και λειψά από xylophagos (κοράκα), πλήρως συνεπείς με τη χρονολόγησή του τον 17ο αιώνα.
Η κορνίζα:Η ζωγραφιά φέρεται σε υπέροχη μαρκίζα της αρχής του 17ου αιώνα, σκαλισμένη σε ατόφιο ξύλο με γεωμετρικά κίνητρα και φαλτσαριστές ροδέλες σε ανάγλυφο. Τύπος μαρκίζας με austero και γεωμετρικό σχεδιασμό ήταν ιδιαίτερα εκτιμημένος στην κεντρική και βόρεια Ιταλία για έργα ασκητικού ή πενθητικού χαρακτήρα.
Αναφορά Κατάστασης (Condition Report)
Ζωγραφική: Σταθερή κατασκευή. Παρουσιάζει πατίνα και φυσικά ραβδώσεις/σκασίματα από το πέρασμα του χρόνου. Ελαφρές φθορές στο επιφανειακό βερνίκι και παλαιά φυσικά απομεινάρια που επιβεβαιώνουν την αρχαιότητά της χωρίς να παρεμβαίνουν στην ανάγνωση του έργου.Υπόστρωμα (Πίνακας): Ξύλο αρχαίο, υγιές και συνεκτικό. Φαίνονται αρχικές οπές από καρκίνα στο πίσω μέρος (σήμερα αδρανές / αντιμετωπισμένες προληπτικά).Κορνίζα: Σε καλή κατάσταση συντήρησης για την ηλικία του, με διακριτικά ιστορικά σημάδια χρήσης που ενισχύουν τον χαρακτήρα του.
Αυτό το θρησκευτικό έργο αποδίδεται ρητά στο πεδίο του Seicento Lombardo, συγκεκριμένα σε έναν μαθητή του Francesco Cairo (1607-1665), ένας από τους πιο ξεχωριστούς δασκάλους του Μπαρόκ στην βόρεια Ιταλία.Το κομμάτι ακολουθεί την τυπολογία του Χριστού portacroce, ένα είδος θρησκευτικού πορτραίτου σε στενό ορίζοντα (close-up) που επιδίωκε μια μυστική άμεση αντιπαράσταση ανάμεσα στον θεατή και τον θεϊκό πόνο. Η μεταχείριση των οφθαλμών με ευρύτερη και γυαλένια όραση, τα διαφανή δάκρυα και η αιθέρια ατμόσφαιρα του σκότους είναι χαρακτηριστικά αναγνωρίσιμα της ζωγραφικής του Μιλάνου και του Πιαμοντέζου του μεσαίου με αιώνα XVII, πολύ σημαδεμένα από τον εκστατικό μυστικισμό και τη κληρονομιά του Morazzone.
Η βενετσινο-λωμβαρδική σύνθεση: Παρότι ο τύπος του κοντινού πλάνου εβρέθηκε τον 16ο αιώνα από τον Sebastiano del Piombo και τον Tiziano, το εργαστήριο του Francesco Cairo τον αναδιατύπωσε τον 17ο αιώνα. Αντικατέστησε τον κλασικισμό της Αναγέννησης με δραματικό παθητισμό.Μορφολογία του προσώπου: Οι σκούροι μπούκλες των μαλλιών, η δίστομη γενειάδα και, κυρίως, το βλέμμα προς τον ουρανό σε πλήρη τρανς οδύνης συμπίπτουν μορφολογικά με τις φιγούρες εξτατικής ανδρικής μορφής της ώριμης παραγωγής του Cairo.
Το ξύλινο υπόστρωμα: Παρότι το καμβάς κυριαρχούσε στην ρωμαϊκή μπαρόκ, η χρήση της ξύλινης σανίδας παρέμεινε αξιοσημείωτα σε εργαστήρια της Λομβάρδιας και της Βενετίας για μικρές παραγγελίες ιδιωτικών ιερολογίων.
Διδακτικά Παραδείγματα σε Δημόσιες Συλλογές
Για να στηριχθεί αυτή η καλλιτεχνική προσέγγιση, διαμορφώνονται οι εξής μορφολογικοί παράλληλοι:Francesco Cairo, Herodías con la cabeza del Bautista (Μουσείο Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη): Παράγει ακριβώς την ίδια παθητική μεταχείριση των ματιών που στρέφονται προς τα πάνω, τον φωτισμό και την υδάτινη λάμψη στις κόρες των ματιών.Daniele Crespi, Cristo portacroce (Μουσείο Brera, Μιλάνο): Παρουσιάζει αντίστοιχη λύση για τη διάταξη των χεριών κλεισμένων πάνω στο ξύλο και τη σκόρπιση της σταύρωσης που κόβει τη σύνθεση.Μάστερ Λom Honda, Cristo Portacroce (Ιδιωτική Συλλογή, Ιταλία): Παραλλαγή σε σφιχτή υποστήριξη με παρόμοιο μέγεθος όπου διακρίνεται η απλοποίηση του φόντου για να εστιάσει τη δύναμη στον αγκαθωτό στέμμα.
Βιβλιογραφία ΑναφοράςΗ καταλογογράφηση και η έρευνα αυτού του τεύχους βασίζονται στα εξής εξειδικευμένα κείμενα για τον ιταλικό Seicento:FRANGI, Francesco. Francesco Cairo (1607-1665). Μιλάνο: Edizioni d'Arte Pivot, 1998. (Κριτική μελέτη για την εξέλιξη των μορφωμάτων των εξστατικών και θρησκευτικών προσώπων του μιλανέζου ζωγράφου).TESTORI, Giovanni. Manierismo piemontese e lombardo del Seicento. Τορίνο: Alberto Tallone, 1967. (Κείμενο-κλειδί για να κατανοηθεί η διατήρηση παραδοσιακών υποστηριγμάτων και ο δραματισμός στη σχολή του βορρά της Ιταλίας).ROSci, Marco (Επιμ.). Protagonista del Seicento lombardo (Κατάλογος της έκθεσης, Μιλάνο). Μιλάνο: Skira, 2005. (Αναλύει την παραγωγή μικρών μορφών λατρευτικής τέχνης στα εργαστήρια του Μιλάνου).RINGBOM, Sixten. Icon to Narrative: The Rise of the Dramatic Close-Up in Fifteenth-Century Devotional Painting. Doornspijk: Davaco Publishers, 1984. (Κύριο έργο για την κατανόηση της εξέλιξης της σύνθεσης σε κοντινό πλάνο του Χριστού portacroce από την Αναγέννηση μέχρι τον Μπαρόκ).
Προέρχεται από ιδιωτική συλλογή

Σημείωση:
“Για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της άριστης κατάστασης του έργου, ανάλογα με τον όγκο και τη φύση, η μεταφορά και η παράδοση του εν λόγω έργου μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον ίδιο τον πωλητή”