Ash Shaqqah 002 — Υδατικά μεταλλαγμένος σεληνιακός τροκτολιτικός ανορθοσίτης - 86.77 g

Αυτό πρέπει, χωρίς υπερβολές, να είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά σεληνιακά μετεωρίτες που έχω συναντήσει μέχρι σήμερα. Ο συνδυασμός ακανόνιστου ανωριτικού πλαγιόκλασικού ολιβινικού πυριτωμένου, άφθονου ολιβίνη, κρατήσεων από κρούση και θραυσμάτων (vugs) καθώς και εντυπωσιακών ενδείξεων προ-επιφανειακής υδάτινης αλλοίωσης καθιστούν το Ash Shaqqah 002 έναν από τους πιο ενδιαφέροντες και σπάνιους τύπους στο συλλογές μου.

Το Ash Shaqqah 002 ανακαλύφθηκε το 2024 βόρεια από την όαση Jaghbub, κοντά στα αραβικά-αιγυπτιακά σύνορα. Ότι αρχικά φαινόταν να είναι ένα καφέ-καφέ πετρώδες κομμάτι 12 kg αποδείχθηκε ότι ήταν μέρος ενός εξαιρετικά μοναδικού σεληνιακού πεδίου εκσκόρπισσης. Οι έρευνες μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου 2024 εντόπισαν πολυάριθμούς μεγάλους όγκους, συμπεριλαμβανομένων λίθων βάρους 10,5, 14, 16,6, 18,9, 19,6, 25,9, 32,9 και 45,7 kg, με το μεγαλύτερο μεμονωμένο τεμάχιο να ζυγίζει 48,8 kg. Το συνολικό εγκεκριμένο βάρος είναι 329 kg, κατανεμημένο σε ένα πεδίο εκσκόρπισης περίπου 5 × 3,5 χλμ.

Το Meteoritical Bulletin ταξινομεί το Ash Shaqqah 002 ως σεληνιακό τροκτολитиτικό ανόρθωτη (anorthosite), που ανήκει στο Mg-suite των σεληνιακών υψιπεδωνών. Η ποσοτική του ορυκτολογία είναι περίπου: 80% ανωριτικά πλαγιόκλασα ανορθίτης, 15% ολιβίνη, 5% χαμηλό-Ca πυροξένιο. Οι τραχείς κόκκοι ανωριτικού ναρθίτη επικρατούν στον μετεωρίτη, ενώ ο περισσότερος ολιβίνης απαντάται ως υποχιλιομετρικοί κόκκοι. Οι περιορισμένες φάσεις συνθέσεως του ολιβίνη και πυροξένου υποδηλώνουν ότι το υλικό προήλθε από μία μόνο λιθολιθολογία πλουτώνιος πριν από τη βρεκγίωση.

Οι αναλύσεις ηλεκτρο-μικροκρούσης δίνουν στην πλαγιόκλασα μια εξαιρετική σύνθεση περίπου An96.9Ab3.0, ενώ η ολιβίνη περίπου Fa19.1 και το χαμηλό-Ca πυροξένιο περίπου Fs16.9Wo4.2. Αυτές οι συνθέσεις ορυκτών συμφωνούν με μια λιθολιθολογία Mg-suite των σεληνιακών υψιπεδωνών.

Το Ash Shaqqah 002 διατηρεί επίσης πληθώρα ενδείξεων για το βίαιο περιβάλλον πρόσκρουσης στην επιφάνεια της σελήνης. Οι ψυχόμενες κρύσταλλες από κραδασμούς (shock vugs) и οι φυσαλίδες είναι πανταχού παρούσες, και συχνά οι κρύσταλλοι πλαγιόκλασάς γραμμώνουν στους τοίχους τους. Παράρτημα σιδηρού-νικελίου θειούχων και καμασιώτης نیز είναι παρόντα. Αυτά τα χαρακτηριστικά υπενθυμίζουν ότι αυτός ο βράχος δεν σχηματίστηκε απλώς και παρέμεινε αμετάβλητος στον σεληνιακό φλοιό. Καταγράφει μια ιστορία μαγματικής κρυστάλλωσης, ακολούθησε από έντονη θραύση και βρεκγίωση εξαιτίας σύγκρουσης και τελικά εξορύχθηκε από τη Σελήνη και μεταφέρθηκε στη Γη.

Ένα από τα πιο συναρπαστικά χαρακτηριστικά αυτού του μετεωρίτη: υδατική αλλοίωση στη Σελήνη!! Ίσως το πιο επιστημονικά ελκυστικό στοιχείο του Ash Shaqqah 002 είναι η παρουσία πορτοκαλοχρωμων, αλλοιωμένων ολιβίνων σε αρκετές πολυφασικές κλάσεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή οι περιβάλλοντες χώροι περιέχουν φρέσκο, αμεταλλοποιημένο μέταλλο. Το Meteoritical Bulletin καταλήγει ότι η αλλοίωση του ολιβίνη δεν προήλθε από αδιάκοπη επιφανειακή διάβρωση επί γήινης ερήμου και μάλλον συνέβη στη Σελήνη πριν τη συναρμολόγηση της βρεγγίας.

Τελευταία επιστημονική εργασία που παρουσιάστηκε στο 57ο Συνέδριο Σεληνο-Κοπτικής Επιστήμης επισημαίνει επίσης την αλλοιωμένη ολιβίνη στο Ash Shaqqah 002 ως απόδειξη ενδογενούς χαρακτηριστικού αλλοίωσης σε σεληνιακούς μετεωρίτες, ενισχύοντας το επιστημονικό ενδιαφέρον αυτής της ύλης.

Το Ash Shaqqah 002 ξεχωρίζει ιδιαίτερα επειδή συνδυάζει αρκετά χαρακτηριστικά που σπάνια συναντώνται μαζί σε έναν μόνο σεληνιακό μετεωρίτη: αρχαίο σεληνιακό φλοιό υψιπεδωνών + Mg-suite τροκτολитиτικό ανόρθωστο + θραύση από πρόσκρουση + κραδασμικά κρύσταλλα + άφθονο ολιβίνη + ένδειξη προ-επιφανειακής υδάτινης αλλοίωσης.

Οι τρεις τελευταίες εικόνες απεικονίζουν δέκα φορές μερικούς από τους σκοτεινούς γωνιώδεις κλάστες από αυτό το δείγμα (ίσως αλκαλιοποιημένοι φιλόσιλικα με υδάτινη αλλοίωση).

Είμαι μέλος της Meteoritical Society (αρ. 7743) και της Global Meteorite Association (αρ. G0129) και συλλέγω μετεωρίτες εδώ και πάνω από 16 χρόνια.