Antonio Morato (1903–1989) - Maschere

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ

Ο Antonio Morato (Este, 17 Μαρτίου 1903 – Πάντοβα, 13 Μαρτίου 1989) διαμορφώθηκε στη ζωντανή Πάντοβα της δεκαετίας του 1920, έξω από τις παραδοσιακές ακαδημαϊκές διαδρομές. Αρχικά κοντά στις κατευθύνσεις του «Novecento», ξεχώρισε για την έντονη παραστατική ευαισθησία του, θεμελιωμένη σε μια ενστικτώδη προσήλωση στην πραγματικότητα. Συνήθιζε μάλιστα να χαρακτηρίζει τους καλλιτέχνες «ζώα με γυαλιά», ικανά να αντιλαμβάνονται εκ των προτέρων όσα κυκλοφορούσαν στην ατμόσφαιρα. Στους πρώτους πίνακές του, με θέματα νεκρές φύσεις, μάσκες και τοπία, συνδύασε ένα γνήσιο λαϊκό πνεύμα με εξαιρετική φροντίδα ως προς τη μορφή και τη σύνθεση.

Μετά τον πόλεμο, η γλώσσα του εξελίχθηκε, αφομοιώνοντας τις πικασικές χωρικές αποδομήσεις και τη χρωματικότητα του Matisse, για να καταλήξει, από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, σε μια πιο εσωτερική και αποστασιοποιημένη παραγωγή. Αποφεύγοντας τις παροδικές μόδες, η ύστερη περίοδός του πήρε πιο εσωστρεφή χροιά: το πρωτόγονο ειδυλλιακό τραγούδι του τοπίου του Βένετο έδωσε τη θέση του σε μια ζωγραφική που εξέφραζε απτή δυσφορία για την επέκταση της αστικοποίησης και του βιομηχανικού πολιτισμού. Τα χαρακτηριστικά θέματά του αποδόθηκαν έτσι με πιο λιτή και ουσιώδη χρωματική διαχείριση, με το χρώμα να παραμένει κεντρικό στοιχείο στην απόδοση των όγκων.

Από τεχνική άποψη, εκτός από ικανότατος ζωγράφος καβαλέτου, με ευρύ πεδίο από την ελαιογραφία έως τη χρήση παστέλ, ο Morato υπήρξε εξαιρετικός τοιχογράφος. Ανάμεσα στα σημαντικότερα δημόσια έργα του ξεχωρίζουν οι διακοσμήσεις της «Αίθουσας των φοιτητριών» στο Palazzo del Bo και οι κύκλοι τοιχογραφιών, μεταξύ των οποίων η «Οδός του Μαρτυρίου», στην εκκλησία της Αγίας Οικογένειας στην Πάντοβα (1939-1940). Σήμερα, τα έργα του, πολύτιμη μαρτυρία για ολόκληρη την πορεία της καλλιτεχνικής του εξέλιξης, φυλάσσονται και αναδεικνύονται στις δημοτικές συλλογές της πόλης της Πάντοβας, ενώ περιλαμβάνονται και σε σημαντικές ιδιωτικές συλλογές, επιβεβαιώνοντας τη σημασία αυτού του πρωτότυπου και μοναχικού εκπροσώπου του Βένετο του 20ού αιώνα.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

«Μάσκες», μικτή τεχνική σε καμβά, 80x100cm, χρονολογείται στη δεκαετία του ’60. Παρότι ο πίνακας δεν είναι υπογεγραμμένος, είναι βέβαιο ότι είναι έργο του Morato, τόσο βάσει συγκριτικής εξέτασης όσο και λόγω προέλευσης, καθώς προέρχεται από τους κληρονόμους του ίδιου του ζωγράφου. Παρέχεται κανονικό πιστοποιητικό γνησιότητας και προέλευσης.

Το έργο ζωντανεύει ένα αινιγματικό θέατρο της ύπαρξης, μετέωρο ανάμεσα στην αδυσώπητη ροή του χρόνου και το παιχνίδι των ανθρώπινων προσποιήσεων. Στα αριστερά υψώνεται μια μορφή με επιμηκυμένο λαιμό, το κεφάλι της οποίας διπλασιάζεται σε δύο συλλογισμένα και μελαγχολικά πρόσωπα, ενώ ο κορμός της, σχεδιασμένος με πυκνό πλέγμα δυναμικών γραμμών, τείνει το χέρι προς το κέντρο της σκηνής. Εκεί κάθεται μια γυναικεία μορφή στολισμένη με κολιέ και σκουλαρίκια, με αυστηρά χαρακτηριστικά που δεσπόζουν πάνω από μια αγκαλιαστή ποδιά, όπου ακουμπά ένα μικρό στρογγυλό φρούτο. Πίσω της δεσπόζει ψηλά ένας μεγάλος δίσκος ρολογιού με τους δείκτες κοντά στα μεσάνυχτα, πλαισιωμένος στα δεξιά από μια μορφή με στέμμα και ορθάνοιχτα μάτια, που θυμίζει βασιλιά της τράπουλας ή αρχαίο είδωλο, και στην άκρη δεξιά από έναν ακέφαλο κορμό, που μοιάζει με μανεκέν ή με τετραγωνισμένο θώρακα, πάνω στον οποίο προεξέχει ένας τορνευτός άξονας.

Η σύνθεση στηρίζεται σε μια αυστηρή κατακόρυφη αρχιτεκτονική, που παρατάσσει τις μορφές σε πρώτο πλάνο σαν πάνω σε προσκήνιο, ενώ ο δίσκος του ρολογιού και η σφαίρα από κάτω αποτελούν τους γεωμετρικούς άξονες γύρω από τους οποίους περιστρέφεται ολόκληρη η παράσταση. Η τεχνική συνδυάζει αριστοτεχνικά ένα γρήγορο, νευρώδες και συνεχές γραμμικό σχέδιο σε μπλε-βιολετί, που ορίζει τα περιγράμματα και σμιλεύει τις ανατομίες αφήνοντας μεγάλο μέρος της ανοιχτόχρωμης βάσης ακάλυπτο, με ρευστές, υγρές και σχεδόν υδατογραφικές πινελιές. Προκύπτει έτσι μια εξαιρετική χρωματική σύνθεση και αρμονία, βασισμένη στην τέλεια αντήχηση δύο συμπληρωματικών χρωματικών συμφωνιών: τα σμαραγδί και φασκόμηλο πράσινα, που περιβάλλουν τον δίσκο, σχηματίζουν πινελιές στη σκακιέρα του μανεκέν στα δεξιά και φωτίζουν τα σφαιρικά στοιχεία, συνομιλούν θαυμάσια με τις θερμές διαφάνειες του καρμινίου κόκκινου, του πορφυρού, του μωβ και του παλαιού ροζ, που περιβάλλουν το αριστερό φόντο και το κέντρο της σύνθεσης, ενώνοντας σχέδιο και ζωγραφική σε μια τονική παρτιτούρα σπάνιας ανάλαφρης αίσθησης, διαφάνειας και μουσικότητας.

Το έργο, που ανάγεται στη δεκαετία του ’60, ανήκει πλήρως στην ώριμη και πιο αποστασιοποιημένη περίοδο του Morato, η οποία ξεκίνησε στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας με μια ολοένα πιο εσωτερική και ενδοσκοπική αναζήτηση. Τα διδάγματα της ευρωπαϊκής τέχνης, που αφομοίωσε μετά τον πόλεμο —αναγνωρίσιμα στην ταυτόχρονη αποδόμηση των περιγραμμάτων πικασικής προέλευσης και στην εκφραστική ελευθερία του χρώματος, που θυμίζει τον Matisse— καταλήγουν εδώ σε μια λιτή και ουσιώδη ζωγραφική εκτέλεση, όπου λίγες, ισορροπημένες χρωματικές επιφάνειες αρκούν για να δημιουργήσουν τον όγκο και τον χώρο. Αποφεύγοντας τις παροδικές μόδες και παραμένοντας πιστός στη μοναχική του συνέπεια, ο Morato ανανεώνει το αγαπημένο του θέμα των μασκών και επιβεβαιώνεται ως εκείνο το «ζώο με τα γυαλιά», προικισμένο με ενστικτώδη δεκτικότητα, ικανό να αντιλαμβάνεται όσα κυκλοφορούν στην ατμόσφαιρα και να μεταφράζει τη ροή του χρόνου και τα αινίγματα της ταυτότητας σε ένα λυρικό ποιητικό όραμα.

ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Η γενική κατάσταση είναι καλή. Το έργο είναι ακέραιο σε όλα του τα μέρη, με ζωηρά και ευδιάκριτα χρώματα και πινελιές.

Η φωτογραφία του πίνακα ενταγμένου σε περιβάλλον έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη και πρέπει να θεωρείται καθαρά ενδεικτική. Μόνο οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι καθοριστικές, καθώς παρουσιάζουν πιστά το αντικείμενο και τα χαρακτηριστικά του, τόσο γενικά όσο και στις λεπτομέρειες.

Αποστολή με δυνατότητα παρακολούθησης και ασφάλιση, με κατάλληλη συσκευασία.