Palladio - Traicté des Cinq Ordres d’Architecture - 1647

Pięć porządków architektury: Świt francuskiego klasycyzmu w Wielkim Wieku
Ta paryska edycja z 1647 roku Traktatu o pięciu porządkach architektury (Traicté des cinq Ordres d’Architecture) jest jednym z kluczowych momentów we francuskiej recepcji dzieła Andreа Palladio, filtrowanego i reinterpretowanego poprzez prace Pierre’a Le Mueta. Więcej niż zwykłe tłumaczenie, tom stanowi prawdziwą refondację teoretyczną i wizualną architektury antycznej, dostosowaną do potrzeb budowlanych, estetycznych i technicznych Francji XVII wieku. Wydany przez Pierre’a Marietta i całkowicie grawerowany, utwór łączy rygor proporcjonalny, klarowność dydaktyczną i silny efekt figuratywny, potwierdzając się jako jeden z najbardziej wpływowych podręników architektury epoki nowożytnej.
Wartość rynkowa
Na rynku antykwarycznym ilustrowane edycje z XVII wieku poświęcone pięciu porządkom architektonicznym, zwłaszcza gdy są całkowicie ryte i przypisane nazwisku Palladio, zajmują stały i przekrojowy obszar zainteresowania wśród kolekcjonerów architektury, grafiki i historii gustu. W tym przypadku, mimo że brakuje strony tytułowej Traicté des galleries, zawilgocenia i zabrudzenia, istotna kompletność zestawu rycin, jakość odbitek w stylu Mariette i arystokratyczne pochodzenie pozwalają oszacować wartość handlową egzemplarza, w obecnym kontekście rynku europejskiego, w przedziale orientacyjnym od 800 do 1.600 euro, z możliwymi wahaniami związanymi z popytem na francuskie podręczniki architektoniczne z Wielkiego Wieku.

Opis fizyczny i stan
Tom volumin w pełni oprawiony w pastiszowy styl z początku XX wieku, w dawnej stylistyce, z grzbietem z żebrami bogato zdobionym złotem; oprawa solidna, lecz nieco nieaktualna. Kartki z plamami od wilgoci, zabrudzeniami i rozproszonym brązowieniem, zgodnymi z użytkowaniem i wiekiem egzemplarza. Wydanie całkowicie wyryte, zilustrowane tytułem wyrytym, 15 plansz poza tekstem i 73 ryciny na pełnej stronie. Traktat o pięciu porządkach zajmuje s. 1–166 i zawiera tytuł i 34 ryciny; Traktat o gallerych zajmuje s. 167–229 i zawiera 15 plansz poza tekstem (z czego 13 wyrytych na stronach prostych) i 24 ryciny na pełnej stronie; strona tytułowa nie występuje dla drugiej części. W książkach zabytkowych, o wielowiekowej historii, mogą występować pewne niedoskonałości nie zawsze widoczne w opisie. Stron (4); 8nn; 230; (6).

TYTUŁ I AUTOR
Traktat o pięciu porządkach architektury, z których korzystali starożytni.
Paryż, u Pierre’a Mariette’a, syna, 1647.
Andrea Palladio i Pierre Le Muet.

Kontekst i znaczenie
Tekst rodzi się z spotkania absolutnej autorytetu Palladia i technicznej wrażliwości Pierre’a Le Mueta, centralnej postaci architektury francuskiej XVII wieku. Jeśli Palladio dostarcza system proporcji i odniesienie do antyku, Le Muet dostosowuje go do współczesnych potrzeb budowlanych, wprowadzając praktyczne rozwiązania i zaktualizowane typologie, jak w Traité des galleries. Dzieło to staje się narzędziem operacyjnym, przeznaczonym nie tylko dla architektów teoretyków, ale także dla budowniczych i inżynierów, w znaczący sposób przyczyniając się do upowszechniania racjonalnego i wyważonego klasycyzmu w Francji okresu Grand Siècle.

Biografia autora
Andrea Palladio (1508–1580) był najważniejszym architektem europejskiego renesansu. Jego dzieła i jego pisma, zwłaszcza Cztery księgi architektury, skodyfikowały język oparty na harmonii, proporcjach matematycznych i świadomym naśladowaniu antyku, przeznaczony do wpływania na architekturę zachodnią przez wieki.
Pierre Le Muet (1591–1669) był francuskim architektem i teoretykiem, autorem fundamentalnych praktycznych traktatów o architekturze cywilnej. Jego praca odegrała kluczową rolę w przejściu od włoskiego modelu renesansu do funkcjonalnego i normatywnego francuskiego klasycyzmu.

Historia druku i obiegu
Wydania Mariette traktatów architektonicznych należą do najważniejszych w XVII-wiecznej Francji, dzięki wysokiej jakości rytownictwa oraz dbałości edytorskiej. Ten traktat cieszył się szerokim obiegiem wśród architektów, inżynierów i wykształconych zleceniodawców, często ulegając zużyciu w wyniku praktycznego użytkowania. Pełne egzemplarze tablic i w dobrym stanie technicznym, takie jak ten opisany tutaj, są dziś znacznie rzadsze.

Bibliografia i źródła
Millard, Francuskie książki o architekturze 1600–1750.
Fowler, Palladio i palladianizm.
Berlin Katalog, traktaty architektoniczne XVII wieku.
USTC, edycje paryskie Mariette (1647).

Pochodzenie
Z biblioteki Juana Manuela Acevedo, z heraldycznym ekslibrisem.