Tesauro - Patriarchae - 1645

PATRIARCHAT, HERBY I KREW KRÓLEWSKA: GENEALOGIA CHRYSTUSA JAKO ARCHITEKTURA WŁADZY
Dzieło zaprojektowane jako prawdziwa architektura symboliczna historii sacrum i władzy, Patriarchae sive Christi Salvatoris Genealogia przekłada na obrazy i teksty całe potomstwo Chrystusa, od patriarchów biblijnych po królów i książąt świata. W wyrafinowanej równowadze między teologią, heraldyką, emblemą a barokową kulturą polityczną tom proponuje genealogiczne odczytanie porządku wszechświata, gdzie linia krwi boskiej staje się legitymującym fundamentem władzy świeckiej. Zestaw rycin najwyższej jakości, czyni z dzieła jedno z najbardziej fascynujących przykładów włoskiej książki symbolicznej z XVII wieku.
Wartość rynkowa
Na rynku międzynarodowym kompletne egzemplarze zazwyczaj wahają się między 700 a 1000 euro, z wyższymi cenami w przypadku obecności oprawy coeval dobrze utrzymanej i świeżych rycin; egzemplarze z frontispisem wyrytym w całości i bez inwazyjnych restauracji tablic figurują wśród najczęściej poszukiwanych przez kolekcjonerów emblemistyki, historii sacra i barokowej ikonografii politycznej.

Opis fizyczny i stan
Oprawa współczesna w pełnym pergaminie, grzbiet z wyraźnymi żebrami i tytułem złoconym na kostce. Tłoczenia suchym odciskiem na obu płytach: w centrum płyty przedniej i płyty tylnej wybity jest monogram dewocyjny chrystologiczny w ozdobnym kartuszu, towarzyszy mu koordynowany fleurons narożny, uzyskany z tych samych żelazek. Frontispis typograficzny i frontispis rytowany, liczne ilustracje na całą stronę włożone w rozbudowane architektoniczne i alegoryczne ramy, kapitałki z figurami. Egzemplarz prezentuje pewne brązowienia, fioriture. Jak w przypadku wszystkich ksiąg zabytkowych, o wielowiekowej historii, mogą występować drobne niedoskonałości nie zawsze zauważalne w opisie. Str. 14nn; 224; (2).

TYTUŁ I AUTOR
Patriarchowie, czyli genealogia Zbawiciela Chrystusa.
Mediolanum, u Bidellium, 1645.
Emanuele Tesauro.

Kontekst i znaczenie
To dzieło pełnoprawnie wpisuje się w serce europejskiej kultury baroku, gdzie genealogia nie jest prostym ćwiczeniem erudycyjnym, lecz narzędziem politycznym, teologicznym i symbolicznym. Tesauro buduje prawdziwą „maszynę sensu”, w której potomstwo Chrystusa staje się kluczem interpretacyjnym historii uniwersalnej. Postacie alegoryczne, herby, architektury wyryte i łacińskie motta przyczyniają się do przemiany książki w atlas władzy legitymnej: Chrystus genealogiczny jest jednocześnie fundamentem zbawienia i wzorcem władzy suwerennej. Dzieło dialoguje bezpośrednio z tradycją emblemu moralnego i politycznego, stawiając się obok wielkich repertuarów symbolicznych XVII wieku we Włoszech.

Biografia autora
Emanuele Tesauro (1592–1675), jezuita, pisarz i teoretyk baroku, jest jedną z kluczowych postaci kultury symbolicznej XVII wieku. Sławny przede wszystkim z Arystotelesowskiego teleskopu, był mistrzem sztuki pomysłowości, alegorii i metafory, stosowanych nie tylko w literaturze, lecz także w teologii, polityce i historii. Genealogia Chrystusa stanowi jedno z najwyższych osiągnięć jego postrzegania świata jako systemu znaków i korespondencji.

Historia druku i obiegu
Wydane w Mediolanie w pierwszej połowie XVII wieku dzieło przeszło selektywny obieg, przeznaczony dla wyrobionej publiczności duchownych, arystokracji oraz badaczy heraldyki i historii sakralnej. Złożoność opracowania i specjalistyczny charakter treści ograniczyły jego rozpowszechnienie, co dziś przyczynia się do relatywnej rzadkości kompletów na rynku.

Bibliografia i źródła
Brunet, Manuel, księgarz.
Praz, Studia nad ikonografią XVII wieku.
De Backer – Sommervogel, Biblioteka Towarzystwa Jezusowego.
ICCU – inwentaryzacje i opisy bibliograficzne.